Orzeczenie · 2025-05-14

Ts 89/24Odmowa biegu skargi konstytucyjnej kpc 5

Sąd
Trybunał Konstytucyjny
Data
2025-05-14
tkinnepostępowanie cywilneŚredniakonstytucyjny
Trybunał Konstytucyjnyskarga konstytucyjnaKodeks postępowania cywilnegoreferendarz sądowyzabezpieczeniedwuinstancyjnośćprawo do sądukontrola sądowa

Skarga konstytucyjna M.J. dotyczyła zgodności art. 767³a § 3 oraz art. 735¹ § 3 Kodeksu postępowania cywilnego z Konstytucją RP, w szczególności z prawem do dwuinstancyjnego rozpoznania sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd. Skarżący zarzucił, że przepisy te pozwalają urzędnikom sądowym (referendarzom) na orzekanie w pierwszej instancji, a sąd rozpoznający środek odwoławczy od ich decyzji działa jako sąd drugiej instancji, co narusza standardy konstytucyjne. Trybunał Konstytucyjny, po wstępnym rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, postanowił odmówić nadania skardze dalszego biegu. Uzasadnienie opiera się na dwóch głównych przesłankach. Po pierwsze, Trybunał stwierdził, że zakwestionowane przepisy KPC nie były podstawą ostatecznego orzeczenia w sprawie skarżącego, które wskazał on jako podstawę skargi (postanowienie z 11 marca 2024 r.). Orzeczenie to dotyczyło dopuszczalności zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji, a nie bezpośrednio zaskarżenia postanowienia referendarza. Podstawą orzeczenia sądu drugiej instancji było postanowienie z 30 października 2023 r., które z kolei orzekało o skardze na postanowienie referendarza. Po drugie, Trybunał zaznaczył, że nawet gdyby przyjąć, iż orzeczeniem ostatecznym było postanowienie z 30 października 2023 r., skardze należałoby odmówić biegu z powodu przekroczenia terminu. Dodatkowo, Trybunał przypomniał, że referendarze sądowi wykonują zadania z zakresu ochrony prawnej inne niż wymiar sprawiedliwości, a ich rozstrzygnięcia podlegają kontroli sądowej, co miało miejsce w tej sprawie.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja wymogów formalnych skargi konstytucyjnej, dopuszczalność zaskarżania orzeczeń referendarzy sądowych oraz rola referendarzy w systemie sądowym.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów KPC w kontekście skargi konstytucyjnej.

Zagadnienia prawne (2)

Czy przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące zaskarżania postanowień referendarzy sądowych, w szczególności art. 767³a § 3 i art. 735¹ § 3 KPC, są zgodne z Konstytucją RP, w tym z prawem do dwuinstancyjnego rozpoznania sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji)?

Odpowiedź sądu

Nie, skarga konstytucyjna nie spełnia wymogów formalnych, ponieważ zakwestionowane przepisy nie były podstawą ostatecznego orzeczenia w sprawie skarżącego, a ponadto mogło dojść do przekroczenia terminu do jej wniesienia.

Uzasadnienie

Trybunał stwierdził, że zakwestionowane przepisy KPC nie były podstawą ostatecznego orzeczenia w sprawie skarżącego, które wskazał on jako podstawę skargi. Orzeczenie z 11 marca 2024 r. dotyczyło dopuszczalności zażalenia, a nie bezpośrednio zaskarżenia postanowienia referendarza. Dodatkowo, istniało ryzyko przekroczenia terminu do wniesienia skargi.

Czy orzeczenia referendarzy sądowych, podlegające kontroli sądu drugiej instancji, mogą być uznane za naruszające prawo do dwuinstancyjnego rozpoznania sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd?

Odpowiedź sądu

Referendarze sądowi wykonują zadania z zakresu ochrony prawnej inne niż wymiar sprawiedliwości, a ich rozstrzygnięcia podlegają kontroli sądowej, co jest zgodne z Konstytucją.

Uzasadnienie

Trybunał przypomniał, że referendarze sądowi są urzędnikami sądowymi wykonującymi określone czynności, a ich rozstrzygnięcia podlegają kontroli sądowej, co miało miejsce w analizowanej sprawie. Nie jest to naruszenie prawa do sądu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Odmowa nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej
Strona wygrywająca
Trybunał Konstytucyjny

Strony

NazwaTypRola
M.J.osoba_fizycznaskarżący
pozwanegoinnepozwany

Przepisy (10)

Główne

Konstytucja RP art. 10 ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 45 ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sądu.

Konstytucja RP art. 176 ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do dwuinstancyjnego postępowania.

u.o.t.p.TK art. 79 ust. 1

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego.

Pomocnicze

k.p.c. art. 767³a § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten stanowi, że skargę na postanowienie referendarza sąd rozpoznaje w składzie jednego sędziego jako sąd drugiej instancji.

k.p.c. art. 735¹ § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis odsyłający, mówiący o stosowaniu art. 767³a do skargi na postanowienie referendarza i terminie tygodnia na jej rozpoznanie.

u.o.t.p.TK art. 61 ust. 1

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

u.o.t.p.TK art. 53 ust. 1 pkt 1

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Obowiązek wskazania przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego wydano orzeczenie.

u.o.t.p.TK art. 77 ust. 1

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Termin do wniesienia skargi konstytucyjnej.

P.u.s.p. art. 2 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Zadania z zakresu ochrony prawnej inne niż wymiar sprawiedliwości wykonują referendarze sądowi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zakwestionowane przepisy KPC nie były podstawą ostatecznego orzeczenia w sprawie skarżącego. • Istniało ryzyko przekroczenia terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej. • Referendarze sądowi wykonują zadania inne niż wymiar sprawiedliwości, a ich rozstrzygnięcia podlegają kontroli sądowej.

Odrzucone argumenty

Przepisy KPC dotyczące zaskarżania postanowień referendarzy naruszają prawo do dwuinstancyjnego rozpoznania sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd.

Godne uwagi sformułowania

odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu • nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna, lub gdy braki formalne nie zostały usunięte w ustawowym terminie • zakwestionowany przepis musi więc być podstawą ostatecznego orzeczenia, zaś jego normatywna treść – źródłem naruszenia wolności lub praw występującego ze skargą konstytucyjną • nie wszystkie z zadań powierzonych sądom przez ustawodawcę muszą wykonywać tylko i wyłącznie sędziowie • referendarz „nie jest sądem”, lecz wysokokwalifikowanym prawnikiem, urzędnikiem sądowym upoważnionym do wykonywania oznaczonych czynności w postępowaniu sądowym, którego rozstrzygnięcia powinny podlegać kontroli sądowej

Skład orzekający

Stanisław Piotrowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów formalnych skargi konstytucyjnej, dopuszczalność zaskarżania orzeczeń referendarzy sądowych oraz rola referendarzy w systemie sądowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów KPC w kontekście skargi konstytucyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych ze względu na analizę wymogów formalnych skargi konstytucyjnej i kwestię zaskarżalności orzeczeń referendarzy, ale może być zbyt proceduralna dla szerszej publiczności.

Trybunał Konstytucyjny: Kiedy skarga konstytucyjna nie ma szans na bieg? Analiza błędów formalnych i podstaw orzekania.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst