Orzeczenie · 2025-10-13

Ts 88/25

Sąd
Trybunał Konstytucyjny
Data
2025-10-13
tkinneprawo konstytucyjneWysokakonstytucyjny
skarga konstytucyjnawyczerpanie drogi prawnejprzedwczesność skargiKodeks karny wykonawczyTrybunał Konstytucyjnypostępowanie karne wykonawczeprawo do sądu

Skarżący R.S. złożył skargę konstytucyjną dotyczącą zgodności art. 161 § 4 Kodeksu karnego wykonawczego, w brzmieniu nadanym nowelizacją z 2022 r., z art. 42 ust. 1 i art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Kwestionował on stosowanie nowej ustawy do osób prawomocnie skazanych za przestępstwa popełnione przed jej wejściem w życie. Trybunał Konstytucyjny początkowo odmówił nadania dalszego biegu skardze, wskazując, że skarżący nie wyczerpał przysługującej mu drogi prawnej. Powodem tej decyzji było postanowienie Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 26 marca 2024 r., które uchyliło postanowienie Sądu Okręgowego w B. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Skarżący wniósł zażalenie, argumentując, że postanowienie sądu odwoławczego zawiera wiążące wskazania prawne, co czyni dalsze orzeczenie analogicznym do kwestionowanego. Trybunał Konstytucyjny rozpatrzył zażalenie na posiedzeniu niejawnym i postanowił go nie uwzględnić. Uzasadnił, że przesłanka wyczerpania drogi prawnej, wynikająca z art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 77 ust. 1 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, jest kluczowa dla dopuszczalności skargi konstytucyjnej. Skarga jest środkiem nadzwyczajnym i subsydiarnym, przysługującym dopiero po wyczerpaniu wszelkich dostępnych środków prawnych. Ponieważ postępowanie w sprawie umorzenia postępowania wykonawczego o udzielenie warunkowego przedterminowego zwolnienia nie zostało prawomocnie zakończone, skarga konstytucyjna została uznana za przedwczesną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie wymogu wyczerpania drogi prawnej jako warunku dopuszczalności skargi konstytucyjnej, nawet w sytuacji, gdy sąd odwoławczy uchylił postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy wyłącznie dopuszczalności skargi konstytucyjnej w polskim porządku prawnym.

Zagadnienia prawne (1)

Czy skarga konstytucyjna jest dopuszczalna, gdy skarżący nie wyczerpał przysługującej mu drogi prawnej z powodu uchylenia przez sąd odwoławczy postanowienia sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, skarga konstytucyjna jest niedopuszczalna, gdy droga prawna nie została wyczerpana, a postępowanie sądowe nie zostało prawomocnie zakończone.

Uzasadnienie

Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że skarga konstytucyjna jest środkiem nadzwyczajnym i subsydiarnym, przysługującym dopiero po wyczerpaniu wszelkich dostępnych środków prawnych. Dopóki istnieje możliwość rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu sądowym lub administracyjnym, wniesienie skargi jest przedwczesne. Uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oznacza, że postępowanie nie zostało zakończone, a droga prawna nie została wyczerpana.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Nie uwzględnić zażalenia
Strona wygrywająca
Trybunał Konstytucyjny

Strony

NazwaTypRola
R.S.osoba_fizycznaskarżący

Przepisy (9)

Główne

u.o.t.p.TK art. 61 § 5

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.

u.o.t.p.TK art. 79 § 1

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Przesłanka wyczerpania drogi prawnej jest warunkiem dopuszczalności skargi konstytucyjnej.

u.o.t.p.TK art. 77 § 1

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Skarga konstytucyjna jest środkiem nadzwyczajnym i subsydiarnym, przysługującym dopiero wówczas, gdy skarżący nie ma już jakiejkolwiek możliwości uruchomienia dalszego postępowania przed sądem bądź organem administracji publicznej w swojej sprawie.

k.k.w. art. 161 § 4

Ustawa – Kodeks karny wykonawczy

Przepis kwestionowany przez skarżącego w zakresie stosowania ustawy nowej do osób prawomocnie skazanych.

Konstytucja RP art. 42 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucyjne prawo do obrony.

Konstytucja RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucyjne prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Pomocnicze

u.o.t.p.TK art. 37 § 1 pkt 3 lit. c

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym.

k.k.

Ustawa – Kodeks karny

Nowelizacja z 2022 r. zmieniająca Kodeks karny i inne ustawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga konstytucyjna jest środkiem nadzwyczajnym i subsydiarnym, przysługującym dopiero po wyczerpaniu drogi prawnej. • Postępowanie sądowe nie zostało prawomocnie zakończone, ponieważ postanowienie sądu odwoławczego uchyliło postanowienie sądu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. • Wniesienie skargi konstytucyjnej jest przedwczesne, gdy istnieje jeszcze możliwość rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu sądowym.

Odrzucone argumenty

Postanowienie sądu odwoławczego zawiera wiążące wskazania prawne, co powoduje, że dalsze orzeczenie musi być analogiczne do kwestionowanego. • Skarżący wyczerpał drogę prawną.

Godne uwagi sformułowania

skarga konstytucyjna jest środkiem nadzwyczajnym i subsydiarnym, który przysługuje „dopiero wówczas, gdy skarżący nie ma już jakiejkolwiek możliwości uruchomienia dalszego postępowania przed sądem bądź organem administracji publicznej w swojej sprawie” • Dopóki bowiem „nie została wyczerpana droga prawna nie można ocenić czy mamy do czynienia z niekonstytucyjnością aktu normatywnego, jako podstawą orzekania, czy też z wadliwościami procesu stosowania prawa” • wnoszenie skargi konstytucyjnej jest przedwczesne w sytuacji, gdy istnieje jeszcze możliwość rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu sądowym

Skład orzekający

Krystyna Pawłowicz

przewodniczący

Wojciech Sych

sprawozdawca

Michał Warciński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie wymogu wyczerpania drogi prawnej jako warunku dopuszczalności skargi konstytucyjnej, nawet w sytuacji, gdy sąd odwoławczy uchylił postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie dopuszczalności skargi konstytucyjnej w polskim porządku prawnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii dopuszczalności skargi konstytucyjnej i wymaga od prawników precyzyjnego rozumienia pojęcia 'wyczerpania drogi prawnej', co jest kluczowe w praktyce.

Czy skarga konstytucyjna może być złożona, gdy sprawa nie jest jeszcze prawomocnie zakończona? Trybunał Konstytucyjny wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst