169/B/2026
POSTANOWIENIE
z dnia 24 czerwca 2026 r.
Sygn. akt Ts 79/22
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Rafał Wojciechowski - przewodniczący
Bartłomiej Sochański - sprawozdawca
Jakub Stelina,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 10 czerwca 2025 r. o odmowie
nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.J.,
postanawia:
nie uwzględnić zażalenia.
Orzeczenie zapadło większością głosów.
Uzasadnienie
1
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 4 kwietnia 2022 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący),
reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o stwierdzenie, że art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy
z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393;
dalej u.o.t.p.TK) jest niezgodny z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust.
1 i 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 79 ust. 1, art. 77 ust. 1 i 2, art. 79 ust. 1 Konstytucji.
2
Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 10 czerwca 2025 r. (doręczonym 18 czerwca 2025 r.) odmówił nadania skardze konstytucyjnej
dalszego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK. Trybunał ustalił, że skarżący – pomimo wezwania do usunięcia
braków formalnych skargi – nie poinformował, czy od wskazanego w skardze orzeczenia ostatecznego wniósł nadzwyczajny środek
zaskarżenia, nie wskazał naruszonych wolności i praw ani nie wyjaśnił w jaki sposób zostały one naruszone oraz nie poparł
podniesionych zarzutów niekonstytucyjności stosownymi argumentami.
3
W zażaleniu z 24 czerwca 2025 r. (data nadania) skarżący zażądał skierowania przez skład orzekający „pytania prejudycjalnego”
do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie konstytucyjności art. 61 ust. 4 (błędnie oznaczonego w
petitum
jako art. 60 ust. 4) u.o.t.p.TK z art. 190 ust. 5 Konstytucji, a także z art. 45 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 5 Konstytucji
(s. 2 pisma procesowego; w
petitum
wniosku skarżący wskazał natomiast przepisy ustawy zasadniczej niemające związku ze sformułowanym żądaniem; tak samo skarżący
postąpił w sprawie o sygn. Ts 265/23, zakończonej postanowieniem z 27 maja 2025 r.) oraz zawieszenia postępowania do czasu
rozpoznania wniosku. Według skarżącego zgodnie z art. 190 ust. 5 Konstytucji „wszelkie orzeczenia Trybunału zapadają większością
głosów. Konstytucja nie przewiduje w tym zakresie wyjątku” (s. 2 zażalenia). Wydanie przez Trybunał orzeczenia (postanowienia
o odmowie nadania dalszego biegu skardze) w składzie jednego sędziego jest więc niezgodne z przywołanymi przepisami ustawy
zasadniczej.
4
Odnośnie do podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu skarżący podniósł, że wymaganie informacji o złożeniu nadzwyczajnego
środka zaskarżenia w sytuacji, w której w sposób oczywisty on nie przysługuje, jest zbytnim formalizmem, przekraczającym „granice
zakreślone zdrowym rozsądkiem” (s. 3 zażalenia). Ponadto zarzucił, że badając wymogi formalne skargi, Trybunał w zaskarżonym
postanowieniu dokonał jej rozpoznania merytorycznego, a skarga zawierała odpowiednie uzasadnienie. Jednocześnie powołał się
na wykładnię art. 355 § 1 k.p.c. definiującą pojęcie zbędności orzekania wskazując, że niedostateczność argumentacji nie może
stanowić podstawy umorzenia postępowania (por. s. 3 i 4 zażalenia). Konkludując przyznał, że jako strona nie ma prawa do uzyskania
orzeczenia o oczekiwanej przez siebie treści, ale ma prawo do uzyskania orzeczenia merytorycznego w przedmiocie wniesionej
skargi.
5
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
6
1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału
Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie
na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia
Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze
dalszego biegu.
7
2. Odnośnie do żądania skarżącego skierowania przez skład orzekający wniosku („pytania prejudycjalnego”) do Trybunału Konstytucyjnego
o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK należy zauważyć, że ani Konstytucja, ani przepisy u.o.t.p.TK
nie przewidują takiej formy aktywności procesowej. Nie upoważniają także Trybunału do wszczęcia postępowania
ex officio
. W obowiązującym stanie prawnym z wnioskiem o zbadanie hierarchicznej zgodności aktów prawnych mogą wystąpić do Trybunału
wyłącznie podmioty określone w art. 191 ust. 1 pkt 1-5 ustawy zasadniczej. Każdy natomiast, czyje konstytucyjne wolności lub
prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w u.o.t.p.TK wystąpić do Trybunału ze skargą konstytucyjną (art.
79 ust. 1 Konstytucji). Mając powyższe na względzie Trybunał stwierdza, że sformułowany przez skarżącego w zażaleniu wniosek
nie wywołuje żadnych skutków procesowych (por. postanowienia TK z: 23 października 2023 r., sygn. Ts 6/23, OTK ZU B/2023,
poz. 303; 7 marca 2024 r., sygn. Ts 260/22, OTK ZU B/2024, poz. 179 oraz 27 maja 2024 r., sygn. Ts 77/22, OTK ZU B/2024, poz.
200).
8
Jednocześnie należy zauważyć, że z przywołanego przez skarżącego art. 190 ust. 5 Konstytucji nie wynika, iż Trybunał nie może
wydawać żadnych orzeczeń w składzie jednoosobowym. Przepis ten wyraża jedynie zasadę podejmowania rozstrzygnięć w sytuacji,
w której skład Trybunału jest wieloosobowy. Nie wyklucza jednak, aby przepisy ustawowe (tj. przepisy u.o.t.p.TK), które zgodnie
z art. 197 Konstytucji określają między innymi tryb postępowania przed Trybunałem, umożliwiły wydawanie rozstrzygnięć o odmowie
nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w składzie jednego sędziego (zob. postanowienie TK z 13 marca 2014 r., sygn.
Ts 276/13, OTK ZU nr 2/B/2014, poz. 166).
9
3. Trybunał stwierdza, że zarzuty postawione w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego
biegu.
10
3.1. W zaskarżonym postanowieniu Trybunał ustalił, że skarżący nie poparł podniesionych zarzutów stosownymi argumentami. Przedstawiona
w skardze argumentacja stanowiła w zasadzie polemikę z rozstrzygnięciami podjętymi w postanowieniu Trybunału z 10 czerwca
2025 r. (wskazanym przez skarżącego jako ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji), prowadzoną z perspektywy
zasad obowiązujących w postępowaniu cywilnym. Podobną optykę przyjął także skarżący w zażaleniu, w którym podtrzymał argumentację
wskazaną w skardze.
11
Na wstępie rozważań wskazać należy, że postępowanie przed Trybunałem różni się zarówno co do celów, jak i formy, od postępowania
prowadzonego na podstawie procedury cywilnej. Mimo to, zgodnie z art. 36 u.o.t.p.TK, w zakresie nieuregulowanym w ustawie
o postępowaniu przed Trybunałem stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania
cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568, ze zm.; dalej: k.p.c.). Podniesiona przez skarżącego argumentacja obejmująca wyinterpretowaną
z art. 355 k.p.c. definicję „zbędności orzekania” jest chybiona. Skoro bowiem art. 355 k.p.c. nie ma zastosowania do postępowania
przez Trybunałem, ponieważ art. 59 u.o.t.p.TK zawiera katalog przesłanek umorzenia postępowania, to wynikające z jego interpretacji
definicje również są nietrafione.
12
W zarzutach sformułowanych w zażaleniu skarżący nie wziął pod uwagę także tego, że u.o.t.p.TK od momentu jej ogłoszenia podlega
domniemaniu zgodności z Konstytucją. W związku z tym, do czasu obalenia tego domniemania (na skutek orzeczenia Trybunału),
Trybunał ma obowiązek stosować przepisy tej ustawy nawet w wypadku, gdy skarżący kwestionuje konstytucyjność regulacji dotyczących
postępowania w przedmiocie skargi konstytucyjnej. Skarżący musi za pomocą przedstawionych argumentów uprawdopodobnić brak
konstytucyjności – na nim bowiem spoczywa ciężar dowodu w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym.
13
Podsumowując należy zaznaczyć, że skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi w zakresie jej uzasadnienia
w trybie art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK. W odpowiedzi na zarządzenie brakowe (podobnie jak w obecnie analizowanym zażaleniu) powielił
jednak argumenty zawarte w swoim pierwszym piśmie procesowym, nieposiadające wymiaru konstytucyjnego. Tym samym nie sposób
było uznać, że braki skargi zostały usunięte, co prawidłowo spowodowało w zaskarżonym postanowieniu odmowę nadania jej dalszego
biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK.
14
Skoro złożona skarga zawierała nieusunięte braki formalne, to brak było warunków umożliwiających merytoryczne rozpoznanie
jej przez Trybunał.
15
3.2. Odnosząc się do zastrzeżeń skarżącego do obowiązku zawarcia w skardze informacji o wniesieniu nadzwyczajnego środka zaskarżenia
Trybunał zaznacza, że wymóg ten jest wprost wskazany w art. 53 ust. 1 pkt 6 u.o.t.p.TK. Podniesione przez skarżącego argumenty,
że jest to nieracjonalny „formalizm”, stanowią więc wyrażenie niezadowolenia z treści obowiązującego przepisu. Mimo to uznać
należy, że wezwanie skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi w powyższym zakresie pod rygorem odmowy nadania jej dalszego
biegu było prawidłowe.
16
Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia.Pełny tekst orzeczenia
Ts 79/22
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.