Pełny tekst orzeczenia Ts 56/23

53/B/2026
POSTANOWIENIE
z dnia 4 lutego 2026 r.
Sygn. akt Ts 56/23
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Rafał Wojciechowski - przewodniczący
Jakub Stelina - sprawozdawca
Wojciech Sych,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 15 listopada 2023 r. o odmowie
nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej A.K.,
postanawia:
nie uwzględnić zażalenia.
Orzeczenie zapadło jednogłośnie.
Uzasadnienie
1
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 3 marca 2023 r. (data nadania) A K. (dalej: skarżący), reprezentowany
przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o zbadanie zgodności § 12 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia
2005 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte
w rachunkach (Dz. U. z 2021 r. poz. 703) w związku z art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń
społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009, ze zm.) oraz art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
(Dz. U. z 2022 r. poz. 2061, ze zm.) z art. 2 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji.
2
Postanowieniem z 15 listopada 2023 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 21 listopada 2023 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił
nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał stwierdził, że skarżący żądał zbadania zgodności kwestionowanej regulacji
wyłącznie z art. 2 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji. Przepisy te – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału – nie mogą
być samodzielnymi wzorcami kontroli w sprawach zainicjowanych skargą konstytucyjną, ponieważ nie wynikają z nich żadne konkretne
wolności lub prawa skarżącego. Skarżący nie przedstawił argumentów uzasadniających odstąpienie od tego stanowiska.
3
W zażaleniu z 27 listopada 2023 r. (data nadania) skarżący zaskarżył powyższe postanowienie w całości i wniósł o nadanie skardze
konstytucyjnej dalszego biegu.
4
Skarżący zarzucił Trybunałowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 61 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016
r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393), „poprzez jego zastosowanie
i odmowę nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu wskutek uznania jej za oczywiście bezzasadną, podczas gdy z jej treści
wynika, że w sprawie niewątpliwie istnieje potrzeba zbadania przez Trybunał Konstytucyjny zgodności wymienionych przepisów
z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji” (s. 1 zażalenia). Stwierdził, że argumentacja Trybunału
Konstytucyjnego co do niedopuszczalności wzorców kontroli wskazanych w skardze jest „co do zasady właściwa, w związku z czym
– koniecznym na obecnym etapie niniejszej sprawy – okazało się wskazanie dodatkowego wzorca kontroli konstytucyjnej, tj. art.
64 ust. 1 i 2 Konstytucji” (s. 2 zażalenia).
5
W uzasadnieniu zażalenia skarżący powtórzył zawartą w skardze argumentację dotyczącą nieuzasadnionego odmiennego traktowania
podmiotów zobowiązanych wobec organu rentowego oraz klientów banków. Podkreślił również niezrozumiałe uprzywilejowanie płatników,
których zaległość z tytułu składek powstała od 1 stycznia 2020 r. W jego opinii, rozróżniając sytuację powyższych podmiotów,
ustawodawca naruszył konstytucyjną zasadę równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji), która wystąpiła „na tle ochrony
prawa własności i innych praw majątkowych przewidzianej w art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji” (s. 3 zażalenia). W związku z tym
doszło również do naruszenia zasad prawidłowej legislacji, których przestrzeganie jest konieczne dla demokratycznego państwa
prawnego.
6
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
7
1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału
Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie
na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia
Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu trafnie ustalił istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego
biegu.
8
2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że postanowienie o odmowie nadania rozpatrywanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu
jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie.
9
3. Odmowa nadania skardze dalszego biegu wynikała z ustalenia przez Trybunał, że skarżący domagał się w niej zbadania zgodności
kwestionowanych regulacji wyłącznie z art. 2 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji. Tymczasem przepisy te nie stanowią bezpośrednio
źródła wolności lub praw konstytucyjnych i z tego powodu nie mogą być jedynym wzorcem kontroli w skardze konstytucyjnej.
10
W zażaleniu skarżący nie tylko nie zakwestionował tego stanowiska Trybunału (potwierdzanego wielokrotnie w orzecznictwie –
por. zwłaszcza wyrok pełnego składu TK z 21 września 2011 r., sygn. SK 6/10, OTK ZU nr 7/A/2011, poz. 73 oraz postanowienie
pełnego składu TK z 24 października 2001 r., sygn. SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225), ale wprost i bezwarunkowo je zaakceptował.
Podziela je również skład orzekający Trybunału w niniejszej sprawie.
11
4. Wbrew twierdzeniom skarżącego, przyczyną odmowy nadania skardze dalszego biegu nie była jej „oczywista bezzasadność”, lecz
to, że skarga nie spełnia omówionych wyżej wymogów co do wzorców kontroli. W świetle art. 61 ust. 4 pkt 1 i 3 u.o.t.p.TK braki
nieusuwalne skargi i jej oczywista bezzasadność są odrębnymi ujemnymi przesłankami procesowymi.
12
Tym samym postawiony w zażaleniu zarzut naruszenia art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK „poprzez jego zastosowanie” jest nietrafny
– przepis ten nie był bowiem podstawą zaskarżonego postanowienia Trybunału (nie został „zastosowany”).
13
5. Odnosząc się do sformułowanego w zażaleniu wniosku skarżącego o wskazanie „dodatkowego wzorca kontroli konstytucyjnej,
tj. art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji” (błędnie oznaczonego na s. 1 zażalenia jako „art. 61 ust. 1 i 2” Konstytucji) Trybunał
stwierdził, że na obecnym etapie postępowania jest on spóźniony.
14
Skarżący może zmodyfikować zakres zaskarżenia wskazany w skardze. O ile jednak ma on możliwość cofnięcia postawionych zarzutów
nawet na etapie merytorycznego rozpoznania skargi (por. art. 56 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 u.o.t.p.TK), to określenie nowych wzorców
lub przedmiotu kontroli jest dopuszczalne wyłącznie w terminie ustawowym przewidzianym dla wniesienia skargi (zob. spośród
wielu – np. postanowienie z 11 lipca 2019 r., sygn. Ts 97/17, OTK ZU B/2019, poz. 196). Termin ten wynosi trzy miesiące od
dnia doręczenia skarżącemu ostatecznego rozstrzygnięcia naruszającego jego konstytucyjne wolności lub prawa (por. art. 77
ust. 1 u.o.t.p.TK).
15
Skarżący zainicjował postępowanie przed Trybunałem w niniejszej sprawie w związku z orzeczeniem doręczonym mu 7 grudnia 2022
r. Wniosek o uwzględnienie dodatkowego wzorca kontroli zawarł zaś w zażaleniu z 27 listopada 2023 r. (data nadania). Nastąpiło
to więc ze znacznym przekroczeniem terminu ustawowego określonego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK i z tego powodu nie było dopuszczalne.
16
Na marginesie można zauważyć, że skarżący nie zawarł w zażaleniu argumentów lub dowodów na poparcie zarzutu niezgodności zaskarżonej
regulacji z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji oraz nie wskazał sposobu naruszenia jego praw wynikających z tego przepisu. Nawet
gdyby ten wzorzec został wskazany skutecznie, skarga nie spełniałaby więc wymogów formalnych określonych w art. 53 ust. 1
pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK.
17
6. Przesłanką uwzględnienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu nie może być podniesiony przez
skarżącego argument, że w sprawie „niewątpliwie istnieje potrzeba” wydania wyroku przez Trybunał. Przekonanie skarżącego o
trafności postawionych zarzutów nie zwalnia go z wykazania, że zaskarżone postanowienie było błędne, ponieważ skarga spełnia
wymogi formalne, umożliwiające jej merytoryczne rozpoznanie.
18
W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak w sentencji.