Orzeczenie · 2026-02-04

Ts 56/23

Sąd
Trybunał Konstytucyjny
Data
2026-02-04
tkinnekontrola konstytucyjnościWysokakonstytucyjny
skarga konstytucyjnawzorce kontroliTrybunał Konstytucyjnyterminy procesowezasada równościprawo własnościodsetki za zwłokęubezpieczenia społeczneordynacja podatkowa

Skarżący A.K. złożył skargę konstytucyjną, domagając się zbadania zgodności § 12 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach, z art. 29 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 57 ust. 1 Ordynacji podatkowej. Jako wzorce kontroli wskazał art. 2 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 15 listopada 2023 r. odmówił nadania skardze dalszego biegu, argumentując, że wskazane przepisy nie mogą być samodzielnymi wzorcami kontroli w skardze konstytucyjnej, ponieważ nie wynikają z nich konkretne wolności lub prawa skarżącego. Skarżący wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i próbując wprowadzić dodatkowe wzorce kontroli, w tym art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia. Stwierdził, że postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu jest prawidłowe, a zarzuty skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. Podkreślono, że przepisy takie jak art. 2 i art. 32 Konstytucji nie mogą być jedynym wzorcem kontroli w skardze konstytucyjnej, co potwierdza utrwalone orzecznictwo Trybunału. Ponadto, wniosek o wskazanie dodatkowego wzorca kontroli (art. 64 Konstytucji) został uznany za spóźniony, ponieważ skarżący mógł go zgłosić jedynie w terminie przewidzianym na wniesienie skargi, a nie w zażaleniu. Nawet gdyby wzorzec ten został wskazany skutecznie, skarga nie spełniałaby wymogów formalnych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalenie, że przepisy ogólne (jak zasada państwa prawnego czy równości) nie mogą być samodzielnymi wzorcami kontroli w skardze konstytucyjnej oraz że nowe wzorce kontroli nie mogą być wprowadzane po terminie na wniesienie skargi.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyfiki postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w ramach skargi konstytucyjnej.

Zagadnienia prawne (3)

Czy przepisy art. 2 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji mogą stanowić samodzielne wzorce kontroli w skardze konstytucyjnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy te nie mogą być samodzielnymi wzorcami kontroli w skardze konstytucyjnej, ponieważ nie wynikają z nich żadne konkretne wolności lub prawa skarżącego.

Uzasadnienie

Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie orzekał, że przepisy takie jak art. 2 (zasada demokratycznego państwa prawnego) i art. 32 (zasada równości) Konstytucji nie mogą być jedynymi wzorcami kontroli w skardze konstytucyjnej, gdyż nie formułują one bezpośrednio konstytucyjnych wolności lub praw jednostki.

Czy dopuszczalne jest wprowadzanie nowych wzorców kontroli konstytucyjnej w zażaleniu na postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wprowadzanie nowych wzorców lub przedmiotu kontroli jest dopuszczalne wyłącznie w terminie ustawowym przewidzianym dla wniesienia skargi.

Uzasadnienie

Skarżący może zmodyfikować zakres zaskarżenia, ale określenie nowych wzorców lub przedmiotu kontroli jest dopuszczalne tylko w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu ostatecznego rozstrzygnięcia naruszającego jego konstytucyjne wolności lub prawa. Wniosek skarżącego o uwzględnienie dodatkowego wzorca kontroli w zażaleniu nastąpił ze znacznym przekroczeniem tego terminu.

Czy skarżący prawidłowo zarzucił naruszenie art. 61 ust. 4 pkt 3 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym poprzez zastosowanie tego przepisu jako podstawy odmowy nadania skardze dalszego biegu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut jest nietrafny, ponieważ przepis ten nie był podstawą zaskarżonego postanowienia.

Uzasadnienie

Odmowa nadania skardze dalszego biegu wynikała z braku spełnienia wymogów co do wzorców kontroli (art. 61 ust. 4 pkt 1 i 3 u.o.t.p.TK), a nie z zastosowania samego przepisu art. 61 ust. 4 pkt 3 jako podstawy odmowy.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Nie uwzględnić zażalenia
Strona wygrywająca
Trybunał Konstytucyjny

Strony

NazwaTypRola
A.K.osoba_fizycznaskarżący

Przepisy (16)

Główne

Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 art. 61 ust. 4 pkt 3

Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Przepis dotyczący odmowy nadania skardze dalszego biegu; zarzucono jego naruszenie, ale Trybunał uznał, że nie był on podstawą zaskarżonego postanowienia.

u.o.t.p.TK art. 61 ust. 5

Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu.

u.o.t.p.TK art. 61 ust. 4 pkt 1

Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Przesłanka odmowy nadania skardze dalszego biegu (braki nieusuwalne).

u.o.t.p.TK art. 77 ust. 1

Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Termin na wniesienie skargi konstytucyjnej (trzy miesiące od doręczenia ostatecznego rozstrzygnięcia).

Pomocnicze

Dz. U. z 2021 r. poz. 703 art. 12 ust. 4

rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach

Kwestionowany przepis.

Dz. U. z 2022 r. poz. 1009, ze zm. art. 29 ust. 4

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Wskazany jako kontekst dla kwestionowanego rozporządzenia.

Dz. U. z 2022 r. poz. 2061, ze zm. art. 57 ust. 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Wskazany jako kontekst dla kwestionowanego rozporządzenia.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 2

Wzorzec kontroli, uznany za nie mogący być samodzielnym wzorcem w skardze konstytucyjnej.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 32 ust. 1 i 2

Wzorzec kontroli, uznany za nie mogący być samodzielnym wzorcem w skardze konstytucyjnej.

u.o.t.p.TK art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c

Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Rozpatrywanie zażalenia na posiedzeniu niejawnym.

u.o.t.p.TK art. 61 ust. 5-8

Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Rozpatrywanie zażalenia na posiedzeniu niejawnym.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 64 ust. 1 i 2

Wzorzec kontroli, wskazany przez skarżącego w zażaleniu, ale uznany za spóźniony.

u.o.t.p.TK art. 56 ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Możliwość cofnięcia postawionych zarzutów.

u.o.t.p.TK art. 56 ust. 3

Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Możliwość cofnięcia postawionych zarzutów.

u.o.t.p.TK art. 53 ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Wymogi formalne skargi.

u.o.t.p.TK art. 53 ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Wymogi formalne skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy art. 2 i art. 32 Konstytucji nie mogą być samodzielnymi wzorcami kontroli w skardze konstytucyjnej. • Wniosek o wprowadzenie nowych wzorców kontroli w zażaleniu jest spóźniony, ponieważ przekracza ustawowy termin na wniesienie skargi. • Skarżący nie wykazał, że zaskarżone postanowienie Trybunału było błędne.

Odrzucone argumenty

Trybunał naruszył art. 61 ust. 4 pkt 3 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym poprzez jego zastosowanie. • Istnieje potrzeba zbadania zgodności przepisów z art. 2, art. 32, a także art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji.

Godne uwagi sformułowania

przepisy te – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału – nie mogą być samodzielnymi wzorcami kontroli w sprawach zainicjowanych skargą konstytucyjną, ponieważ nie wynikają z nich żadne konkretne wolności lub prawa skarżącego • argumentacja Trybunału Konstytucyjnego co do niedopuszczalności wzorców kontroli wskazanych w skardze jest „co do zasady właściwa, w związku z czym – koniecznym na obecnym etapie niniejszej sprawy – okazało się wskazanie dodatkowego wzorca kontroli konstytucyjnej, tj. art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji” • na obecnym etapie postępowania jest on spóźniony • określenie nowych wzorców lub przedmiotu kontroli jest dopuszczalne wyłącznie w terminie ustawowym przewidzianym dla wniesienia skargi

Skład orzekający

Rafał Wojciechowski

przewodniczący

Jakub Stelina

sprawozdawca

Wojciech Sych

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że przepisy ogólne (jak zasada państwa prawnego czy równości) nie mogą być samodzielnymi wzorcami kontroli w skardze konstytucyjnej oraz że nowe wzorce kontroli nie mogą być wprowadzane po terminie na wniesienie skargi."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w ramach skargi konstytucyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy kluczowych kwestii proceduralnych w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, w tym dopuszczalności wzorców kontroli i terminów. Jest to istotne dla prawników zajmujących się prawem konstytucyjnym i administracyjnym.

Trybunał Konstytucyjny: Jakie przepisy mogą być wzorcem kontroli i kiedy jest na to czas?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst