Pełny tekst orzeczenia Ts 55/23

74/B/2024
POSTANOWIENIE
z dnia 17 października 2023 r.
Sygn. akt Ts 55/23
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Justyn Piskorski,
po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej S.R. o zbadanie zgodności:
art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899, ze zm.)
w zakresie, w jakim uzależnia zastosowanie przepisów rozdziału 6 działu III tej ustawy do nieruchomości nabytych na rzecz
gminy na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości od wyznaczenia właścicielowi
lub użytkownikowi wieczystemu przez właściwy organ terminu zawarcia umowy zbycia nieruchomości na podstawie 49 ust. 3 ustawy
z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
– z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
– z art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji,
– z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji,
– z art. 32 ust. 1 Konstytucji,
postanawia:
odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
Uzasadnienie
1
1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 2 marca 2023 r. (data nadania) S.R. (dalej: skarżący),
reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia, sformułowanym
na tle następującej sprawy.
2
Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z 16 listopada 2021 r. (sygn. akt […]) uchylono decyzję Starosty L. z 17
sierpnia 2020 r. (znak: […]) oraz utrzymującą ją w mocy decyzję Wojewody L. z 10 maja 2021 r. (nr […]) o umorzeniu postępowania
w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Od wskazanego wyroku skargę kasacyjną wniosła Gmina L.
3
Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2022 r. (sygn. akt […]) uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę
Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L. do ponownego rozpoznania. Wyrok ten wskazano w złożonej skardze konstytucyjnej
jako ostateczne orzeczenie o konstytucyjnych wolnościach lub prawach skarżącego w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji i
art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz.
U. z 2019 r. poz. 2393).
4
2. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 26 maja 2023 r. skarżący został wezwany do udokumentowania daty doręczenia
orzeczenia wskazanego w skardze konstytucyjnej jako ostateczne. W piśmie z 6 czerwca 2023 r. (data nadania) skarżący udokumentował
datę doręczenia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2022 r. (sygn. akt […]).
5
3. Kwestionowanemu art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. „o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r.
poz. 1899, ze zm.) w zakresie, w jakim uzależnia zastosowanie przepisów rozdziału 6 działu III tej ustawy do nieruchomości
nabytych na rzecz gminy na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
[Dz. U. Nr 22, poz. 99, ze zm.; dalej: u.g.g.w.n.] od wyznaczenia właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu przez właściwy
organ terminu do zawarcia umowy zbycia nieruchomości na podstawie 49 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce
gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości”, skarżący zarzucił, że stanowiąc podstawę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego
z 29 listopada 2022 r. (sygn. akt […]), doprowadził do naruszenia jego konstytucyjnych wolności i praw odczytywanych przez
niego z:
6
– art. 21 ust. 2 Konstytucji, przez niezapewnienie określonej grupie osób, których nieruchomości zostały nabyte na rzecz gminy
na podstawie przepisów u.g.g.w.n. bez uprzedniego wyznaczenia terminu, o którym mowa w art. 49 ust. 3 u.g.g.w.n., możliwości
realizowania konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości,
7
– art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji, przez niezapewnienie określonej grupie osób, których nieruchomości zostały nabyte
na rzecz gminy na podstawie przepisów u.g.g.w.n. bez uprzedniego wyznaczenia terminu, o którym mowa w art. 49 ust. 3 u.g.g.w.n.,
możliwości realizowania konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do korzystania z równej dla wszystkich obywateli ochrony prawnej
przysługujących im praw majątkowych,
8
– art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji, przez wprowadzenie ograniczenia w korzystaniu z możliwości ochrony własności i innych
praw majątkowych przez osoby, których nieruchomości zostały nabyte na rzecz gminy na podstawie przepisów u.g.g.w.n. bez uprzedniego
wyznaczenia terminu, o którym mowa w art. 49 ust. 3 u.g.g.w.n., w sposób naruszający zasadę demokratycznego państwa prawnego
urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej,
9
– art. 32 ust. 1 Konstytucji, przez naruszenie zasady równości wobec prawa w konsekwencji różnego traktowania poprzednich
właścicieli, których nieruchomości zostały nabyte na rzecz gminy na podstawie przepisów u.g.g.w.n. bez uprzedniego wyznaczenia
terminu, o którym mowa w art. 49 ust. 3 u.g.g.w.n. oraz poprzednich właścicieli, których nieruchomości zostały nabyte na rzecz
gminy na podstawie przepisów u.g.g.w.n. i wywłaszczeniu nieruchomości po uprzednim wyznaczeniu terminu, o którym mowa w art.
49 ust. 3 u.g.g.w.n.
10
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
11
Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu,
jeżeli skarga nie spełnia wymogów określonych w ustawie i usunięcie jej braków nie jest możliwe, gdy braki te nie zostały
usunięte w terminie albo gdy skarga jest oczywiście bezzasadna.
12
Konstrukcja skargi konstytucyjnej wynika wprost z art. 79 ust. 1 Konstytucji stanowiącego, iż każdy, czyje konstytucyjne wolności
lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie
zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł
ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Wymóg ostatecznego orzeczenia
wskazany został przez prawodawcę również w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, zgodnie z którym skarga konstytucyjna może być wniesiona
po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego
wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia.
13
W postanowieniach pełnego składu z 10 marca 2015 r. (sygn. […]; OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35) i 1 czerwca 2022 r. (sygn. Ts
43/18; OTK ZU B/2022, poz. 148) Trybunał Konstytucyjny przypomniał, że przesłanka „ostatecznego orzeczenia”, o której mowa
w art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, wyraża się w nadzwyczajnym i subsydiarnym charakterze skargi konstytucyjnej,
przysługującej dopiero w przypadku braku proceduralnej możliwości inicjowania dalszego postępowania przed sądem lub organem
administracji publicznej w sprawie, której skarga konstytucyjna dotyczy.
14
Tymczasem postępowanie w sprawie konstytucyjnych wolności lub praw skarżącego, naruszonych – jego zdaniem – na podstawie kwestionowanych
w skardze przepisów, nie zostało ostatecznie zakończone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2022 r.
(sygn. akt […]). Mocą tego orzeczenia sprawa została bowiem przekazana do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu
w L. Wbrew twierdzeniom skargi konstytucyjnej, wskazany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego nie posiada zatem waloru ostateczności
w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK.
15
Okoliczność ta stanowi samodzielną podstawę odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu na podstawie art. 61 ust.
4 pkt 1 u.o.t.p.TK.
16
POUCZENIE
17
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na niniejsze postanowienie w terminie
7 dni od daty jego doręczenia.