Pełny tekst orzeczenia Ts 52/22

35/B/2026
POSTANOWIENIE
z dnia 18 grudnia 2025 r.
Sygn. akt Ts 52/22
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Michał Warciński - przewodniczący
Justyn Piskorski - sprawozdawca
Bartłomiej Sochański,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 28 maja 2024 r. o odmowie nadania
dalszego biegu skardze konstytucyjnej A.B.,
postanawia:
nie uwzględnić zażalenia.
Orzeczenie zapadło jednogłośnie.
Uzasadnienie
1
W skardze konstytucyjnej z 3 kwietnia 2022 r. (data nadania) A.B. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu,
wystąpił o zbadanie zgodności art. 306 § 1 w związku z art. 325a § 2, art. 426 § 1 oraz art. 465 § 1 i 2 w związku z art.
459 § 1 i 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 534, ze zm.; dalej: k.p.k.)
w zakresie, w jakim nie przewidują „środka odwoławczego umożliwiającego zaskarżenie orzeczenia w przedmiocie nieuwzględnienia
zażalenia i utrzymania w mocy postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia zatwierdzonego przez Prokuratora Rejonowego”,
z art. 176 ust. 1 w związku z art. 78, art. 45, art. 77 ust. 2 oraz art. 2 Konstytucji.
2
Postanowieniem z 28 maja 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 6 czerwca 2024 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania
skardze konstytucyjnej dalszego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji
i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). Trybunał stwierdził,
że kwestionowane regulacje nie były podstawą orzeczenia wskazanego przez skarżącego jako ostateczne, a dodatkowo stawiane
przez niego zarzuty są oczywiście bezzasadne (skarżący zrealizował swoje prawa gwarantowane przez art. 45 ust. 1, art. 77
ust. 2 i art. 78 w związku z art. 2 Konstytucji, a art. 176 ust. 1 Konstytucji nie jest adekwatnym wzorcem kontroli).
3
W zażaleniu z 12 czerwca 2024 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącego zaskarżył w całości powyższe postanowienie, zarzucając
mu:
4
1) naruszenie art. 79 ust. 1 Konstytucji poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skuteczne postawienie zarzutu naruszenia
prawa do zaskarżenia postanowienia sądu wymaga dysponowania przez skarżącego orzeczeniem stwierdzającym brak możliwości zaskarżenia,
podczas gdy przesłanką wniesienia skargi konstytucyjnej jest posiadanie przez skarżącego ostatecznego orzeczenia (a skarżący
ten warunek spełnia);
5
2) niewłaściwe zastosowanie art. 61 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 i 2 skutkujące odmową nadania skardze dalszego
biegu, pomimo że spełnia ona wymogi określone w ustawie;
6
3) naruszenie art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 i art. 78 Konstytucji poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że
skarżący nie miał prawa do kontroli sądowej postanowienia kończącego postępowanie przygotowawcze;
7
4) niewłaściwe zastosowanie art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK skutkujące odmową nadania skardze dalszego biegu, pomimo że jest
ona oczywiście zasadna (s. 2 zażalenia).
8
Zdaniem skarżącego „z art. 79 ust. [1] Konstytucji nie wynika, by treść ostatecznego orzeczenia miała przesądzać o braku możliwości
jego zaskarżenia”. Ponadto w skardze prawidłowo przyjęto, że orzeczenie wskazane jako ostateczne „stwierdza o braku możliwości
zaskarżenia tegoż orzeczenia”, ponieważ wynika to z załączonego do skargi protokołu posiedzenia oraz zarządzenia o doręczeniu
(s. 4 zażalenia).
9
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
10
1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału
Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie
na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia
Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu trafnie ustalił istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego
biegu.
11
2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że postanowienie o odmowie nadania rozpatrywanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu
jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie.
12
3. Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w postanowieniu o odmowie nadania skardze dalszego
biegu, że określone w skardze przepisy w kwestionowanym zakresie nie były podstawą orzeczenia, wskazanego przez skarżącego
jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji.
13
Wbrew twierdzeniom skarżącego, przesłanką wniesienia skargi konstytucyjnej nie jest posiadanie przez skarżącego dowolnego
ostatecznego orzeczenia – orzeczenie to musi bowiem nie tylko mieć charakter ostateczny, ale powinno także być wydane na podstawie
kwestionowanych w skardze regulacji oraz naruszać wymienione w skardze wolności lub prawa konstytucyjne (por. art. 79 ust.
1 Konstytucji). W analizowanej sprawie warunek ten nie został spełniony – przedmiotem wskazanego przez skarżącego orzeczenia
była kontrola postanowienia prokuratora w sprawie odmowy wszczęcia postępowania przygotowawczego, podczas gdy stawiane w skardze
zarzuty dotyczyły braku zażalenia na postanowienie sądu w tym przedmiocie.
14
Zastosowana w skardze wykładnia art. 79 ust. 1 Konstytucji nie tylko nie była więc nieprawidłowa, lecz należy ją uznać za
utrwalony pogląd prawny (por. postanowienie pełnego składu TK z 10 marca 2015 r., sygn. SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz.
35).
15
Skarżący w zażaleniu nie wskazał powodów uzasadniających odstąpienie od dotychczasowego stanowiska Trybunału w omawianej materii.
Powodem tym nie może być w szczególności pouczenie skarżącego o braku prawa do zażalenia (odnotowane w protokole posiedzenia
i zarządzeniu o doręczeniu orzeczenia skarżącemu). Nie stanowi ono bowiem ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust.
1 Konstytucji, lecz informację o obowiązujących przepisach prawa.
16
4. Trybunał Konstytucyjny ponownie przypomniał, że sygnalizowany w skardze problem sądowej kontroli postanowień prokuratora
był już wielokrotnie przedmiotem jego oceny (por. np. wyrok z 12 maja 2003 r., sygn. SK 38/02, OTK ZU nr 5/A/2003, poz. 38).
W ślad za dotychczasowym orzecznictwem, także w zaskarżonym postanowieniu Trybunał przyjął, że na etapie postępowania przygotowawczego
prawo potencjalnego pokrzywdzonego wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji realizuje się przez możliwość poddania postanowień
prokuratora o odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego kontroli sądowej. Konstytucja nie wymaga jednak, aby kontrola
ta była dwuinstancyjna.
17
Także w tym wypadku skarżący nie zawarł w zażaleniu wystarczających kontrargumentów dla tego poglądu prawnego Trybunału. Zawarta
w nim propozycja zmiany obecnego modelu kontroli postanowień prokuratora przez sąd ma charakter postulatu legislacyjnego,
który powinien być skierowany do ustawodawcy.
18
Mając powyższe na względzie, Trybunał postanowił jak w sentencji.