Ts 49/20

150/B/2024
POSTANOWIENIE
z dnia 27 marca 2024 r.
Sygn. akt Ts 49/20
Trybunał  Konstytucyjny w składzie:
Rafał Wojciechowski - przewodniczący
Zbigniew Jędrzejewski
Jarosław Wyrembak - sprawozdawca,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 13 maja 2020 r. o odmowie nadania
               dalszego biegu skardze konstytucyjnej J.D.,
postanawia:
nie uwzględnić zażalenia.
Orzeczenie zapadło jednogłośnie.
Uzasadnienie
1
1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 12 marca 2020 r. (data nadania) J.D. (dalej: skarżący),
                     reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o zbadanie zgodności art. 394
2
§ 1 i § 1
1
ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) w zakresie, w jakim
                     „przepis ten nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, wydanego
                     (po raz pierwszy) przez sąd okręgowy rozpoznający skargę na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej” z art. 45 ust. 1, art. 176
                     ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
2
2. Postanowieniem z 13 maja 2020 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 18 maja 2020 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił
                     nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Uznał, że skarżący nie określił kwestionowanego przepisu, na podstawie którego
                     ostatecznie orzeczono o jego konstytucyjnych wolnościach lub prawach albo obowiązkach. Stwierdził ponadto, że skarżący nie
                     uzyskał ostatecznego rozstrzygnięcia naruszającego jego prawa określone w
petitum
skargi, bowiem nie wniósł zażalenia na postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów, a zażądał jedynie sporządzenia uzasadnienia
                     postanowienia o odmowie takiego zwolnienia.
3
3. W zażaleniu z 22 maja 2020 r. (data nadania) skarżący wniósł o nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Wskazując
                     na uzasadnienie postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 27 września 2013 r. (sygn. Ts 299/11, OTK ZU/II/B/2014, poz. 829)
                     oraz pogląd wyrażony w zdaniu odrębnym sędziego TK Andrzeja Wróbla do postanowienia Trybunału z 10 marca 2015 r. (sygn. SK
                     65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35) podniósł, że „art. 79 ust. 1 Konstytucji nie wymaga, aby skarżący uzyskał «ostateczne
                     orzeczenie» wydane przez sąd lub organ administracji publicznej, lecz by sąd lub organ «orzekł ostatecznie» o prawach lub
                     wolnościach skarżącego określonych w Konstytucji”. Zdaniem skarżącego, sam fakt, że wydane w jego sprawie postanowienie o
                     odmowie zwolnienia od kosztów zapadło na posiedzeniu niejawnym i nie zostało uzasadnione potwierdza, że nie podlega ono zaskarżeniu.
                     Zauważył, że ani zaskarżona regulacja, ani inne przepisy nie przewidują możliwości zaskarżenia postanowienia o oddaleniu wniosku
                     o zwolnienie od kosztów sądowych, wydanego po raz pierwszy przez sąd okręgowy rozpoznający skargę na orzeczenie Krajowej Izby
                     Odwoławczej. W tej sytuacji odmowa przekazania skargi do merytorycznej oceny z powodu niedysponowania postanowieniem o odrzuceniu
                     jego zażalenia jest nadmiernym formalizmem.
4
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje.
5
1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
                     (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału
                     Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie
                     na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia
                     Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze
                     dalszego biegu.
6
2. Trybunał Konstytucyjny uznaje, że postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe.
                     Formułując zarzuty przedstawione w zażaleniu skarżący nie zdołał bowiem skutecznie podważyć podstawy odmowy nadania skardze
                     dalszego biegu. Trybunał podziela zawartą w zaskarżonym postanowieniu ocenę, zgodnie z którą naruszenie konstytucyjnych wolności
                     i praw skarżącego powinno mieć charakter bezpośredni. Oznacza to, że warunkiem dopuszczalności skargi jest zakwestionowanie
                     w niej przepisu, który bezpośrednio stanowił podstawę rozstrzygnięcia. Jak wyjaśniono w wyroku pełnego składu Trybunału z
                     24 października 2007 r. (sygn. SK 7/06, OTK ZU nr 9/A/2007, poz. 108), „skarżący nie może natomiast w drodze skargi kwestionować
                     konstytucyjności aktów normatywnych niestanowiących podstawy dotyczącego go indywidualnego rozstrzygnięcia. Podstawa rozstrzygnięcia
                     obejmuje całokształt przepisów prawa (norm) stosowanych przez organ władzy publicznej w celu wydania aktu stosowania prawa”.
                     Warunkiem tym jest ukształtowanie się ostatecznego orzeczenia na podstawie m.in. kwestionowanej w skardze normy generalno-abstrakcyjnej
                     (zob. wyrok pełnego składu TK z 16 listopada 2011 r., sygn. SK 45/09, OTK ZU nr 9/A/2011, poz. 97).
7
Powyższy wymóg ma swoje źródło w samej Konstytucji. Zgodnie bowiem z jej art. 79 ust. 1, skargę można wnieść „w sprawie zgodności
                     z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie
                     […] o wolnościach lub prawach albo o […] obowiązkach określonych w Konstytucji”. Formalnym dopełnieniem tego wymagania jest
                     art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, który stanowi, że skarga konstytucyjna zawiera określenie kwestionowanego przepisu ustawy
                     lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach
                     lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji, i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia
                     niezgodności z Konstytucją. Mając to na uwadze należy stwierdzić, iż sformułowany w zażaleniu zarzut nadmiernego formalizmu
                     Trybunału jest bezzasadny.
8
Z akt rozpatrywanej sprawy nie wynika, by którakolwiek z przesłanek określonych w zaskarżonym art. 394
2
§ 1 i 1
1
ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) stała się podstawą
                     orzeczenia. Skarżący nie uprawdopodobnił, by zaskarżony przepis stanowił podstawę wydania – wskazanego jako orzeczenie ostateczne
                     – postanowienia z 2 stycznia 2020 r. (sygn. akt […]) Sądu Okręgowego w W., odmawiającego sporządzenia i doręczenia uzasadnienia
                     postanowienia z 4 grudnia 2019 r. (sygn. jw.) o oddaleniu wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Nie wskazał
                     przy tym innego orzeczenia wydanego na podstawie regulacji, z którą łączy zarzut naruszenia powołanych w skardze praw i wolności
                     konstytucyjnych, dotyczący nieprzyznania mu przez ustawodawcę środka zaskarżenia na postanowienie o odmowie zwolnienia od
                     kosztów sądowych, wydane przez sąd rozpatrujący skargę na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej.
9
Trybunał Konstytucyjny w zakwestionowanym postanowieniu zasadnie zatem stwierdził, że badana skarga nie spełnia wymogu określenia
                     kwestionowanego przepisu, na podstawie którego ostatecznie orzeczono o konstytucyjnych wolnościach lub prawach albo obowiązkach
                     skarżącego.