Pełny tekst orzeczenia Ts 46/23

175/B/2025
POSTANOWIENIE
z dnia 25 czerwca 2024 r.
Sygn. akt Ts 46/23
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Rafał Wojciechowski,
po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Rady Nadzorczej Podkarpackiego Banku Spółdzielczego
w Sanoku o zbadanie zgodności:
1) art. 101 ust. 7 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz
przymusowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2022 r. poz. 2253) „w zakresie, w jakim w przypadku łącznego spełnienia warunków wskazanych
w pkt 1-3 tego przepisu, umożliwia Bankowemu Funduszowi Gwarancyjnemu wydanie jednocześnie zarówno decyzji o wszczęciu wobec
podmiotu krajowego przymusowej restrukturyzacji, jak i decyzji o umorzeniu lub konwersji instrumentów kapitałowych lub zobowiązań
kwalifikowanych”, z art. 2 w związku z art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;
2) art. 2 pkt 17 ustawy, o której mowa w punkcie pierwszym „w zakresie, w jakim umożliwia definiowanie funkcji krytycznych
poza systemem źródeł powszechnie obowiązującego prawa, a w konsekwencji uznanie, że za wykonywanie funkcji krytycznych uznaje
się przyjmowanie depozytów jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli średnia arytmetyczna sald z końca każdego miesiąca minionego
roku przekracza 60 milionów złotych”, z art. 87 Konstytucji,
3) art. 103 ust. 5 ustawy, o której mowa w punkcie pierwszym „w zakresie, w jakim nie nakazuje doręczenia decyzji Bankowego
Funduszu Gwarancyjnego wraz z uzasadnieniem każdemu, kogo interes prawny został naruszony decyzją”, z art. 45 ust. 1 w związku
z art. 77 ust. 2 Konstytucji,
postanawia:
odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
Uzasadnienie
1
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 23 lutego 2023 r. (data nadania) Rada Nadzorcza Podkarpackiego
Banku Spółdzielczego w S. (dalej: skarżąca) – reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru – wystąpiła z żądaniem przytoczonym
w komparycji na tle następującego stanu faktycznego.
2
Decyzją z 15 stycznia 2020 r. (nr […]) Bankowy Fundusz Gwarancyjny m.in. wszczął przymusową restrukturyzację wobec Podkarpackiego
Banku Spółdzielczego z siedzibą w Sanoku, zastosował instrument przymusowej restrukturyzacji w formie instytucji pomostowej,
a także umorzył instrumenty kapitałowe.
3
Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., który wyrokiem 4 grudnia
2020 r. (sygn. akt […]) ją oddalił. Od orzeczenia wniesiono skargę kasacyjną.
4
Wyrokiem z 27 września 2022 r. (sygn. akt […]) Naczelny Sąd Administracyjny w punkcie pierwszym uchylił zaskarżony wyrok w
części dotyczącej skargi Miasta i Gminy Lesko, w punkcie drugim odrzucił ich skargę, natomiast w punkcie trzecim oddalił skargi
kasacyjne Powiatu Ropczycko-Sędziszowskiego, […] Sp. z o.o. w R., […] Sp. z o.o. w R., […] Sp. z o.o. w R., W.K., K.K., Samodzielnego
Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej nr 1 w Rzeszowie, Powiatu Dębickiego, Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie Europa S.A. we
Wrocławiu, Rady Nadzorczej Podkarpackiego Banku Spółdzielczego w Sanoku, Towarzystwa Ubezpieczeń Europa S.A. we Wrocławiu,
T.S.
5
Orzeczenie to, doręczone skarżącej 25 listopada 2022 r., wskazane zostało jako ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art.
79 ust. 1 Konstytucji.
6
Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. (doręczonym 25 maja 2023 r.) wezwano skarżącą do usunięcia
braków formalnych skargi przez: 1) poinformowanie, czy od wskazanego w skardze konstytucyjnej ostatecznego orzeczenia został
wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia (wraz z czterema kopiami); 2) doręczenie jednego odpisu skargi konstytucyjnej wraz
z załącznikami. W piśmie z 30 maja 2023 r. (data nadania) skarżąca usunęła wskazane braki.
7
Zarządzeniami sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 6 września 2023 r. (doręczonym 12 września 2023 r.) i 7 maja 2023 r. (doręczonym
14 maja 2023 r.) skarżącą wezwano do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) doręczenie odpisu lub kopii poświadczonej
za zgodność z oryginałem decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z 15 stycznia 2020 r. (nr […]) wraz z uzasadnieniem; 2)
wskazanie, w jaki sposób zaskarżone w punkcie 1-2 skargi konstytucyjnej przepisy, w zakresie wskazanym w jej
petitum
, naruszają wymienione w niej wolności lub prawa skarżącej; 3) uzasadnienie zarzutu niekonstytucyjności przepisów, o których
mowa w punkcie drugim, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie; 4) doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych
za zgodność z oryginałem dokumentów potwierdzających umocowanie T.S. do działania w imieniu Rady Nadzorczej Podkarpackiego
Banku Spółdzielczego w Sanoku (w szczególności w przedmiocie udzielenia pełnomocnictwa do wniesienia skargi konstytucyjnej).
W pismach z 15 września 2023 r. i 21 maja 2023 r. (data nadania) skarżąca ustosunkowała się do powyższych wezwań.
8
W ocenie skarżącej:
9
a) art. 101 ust. 7 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz
przymusowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2022 r. poz. 2253; dalej: ustawa o BFG) w zakresie wskazanym w
petitum
skargi narusza „zasadę poprawnej legislacji oraz zasadę określoności prawa wynikające ze statuowanej w art. 2 Konstytucji
RP zasady demokratycznego państwa prawnego, a jednocześnie narusza zasadę proporcjonalności ograniczeń prawa własności, wynikającą
z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP” (s. 3 pisma z 15 września 2023 r.);
10
b) art. 2 pkt 17 ustawy o BFG zakresie wskazanym w
petitum
skargi narusza art. 87 Konstytucji, albowiem „Model Identyfikacji Funkcji Krytycznych nie należy do katalogu źródeł prawa
powszechnie obowiązującego, a bezpośrednio kształtuje sytuację prawną podmiotu prawa prywatnego poprzez decyzje BFG” (s. 3
pisma z 15 września 2023 r.);
11
c) art. 103 ust. 5 ustawy o BFG zakresie wskazanym w
petitum
skargi narusza art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji, ponieważ „[b]rak obowiązku doręczenia takim podmiotom
decyzji wraz z uzasadnieniem [tj. takim, których interes prawny został tą decyzją naruszony] istotnie ogranicza im realizację
prawa do sądu, zwłaszcza, jeżeli uwzględni się krótki (7-dniowy) termin na wniesienie skargi do sądu administracyjnego” (s.
25 skargi).
12
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
13
1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym,
podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania
skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub jest oczywiście bezzasadna.
14
2. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie
którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego albo o jego obowiązkach
określonych w Konstytucji. Art. 53 ust. 1 u.o.t.p.TK zobowiązuje skarżącego do określenia kwestionowanego przepisu ustawy
lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach
lub prawach skarżącego określonych w Konstytucji, wskazania, które konstytucyjne wolność lub prawo skarżącego i w jaki sposób
– jego zdaniem – zostały naruszone oraz do uzasadnienia zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazaną konstytucyjną
wolnością lub prawem z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie.
15
3. Analizowana skarga konstytucyjna nie spełnia wymogów nadania jej dalszego biegu, wynikających z art. 79 Konstytucji oraz
u.o.t.p.TK.
16
3.1. W części,
w jakiej skarżąca kwestionuje konstytucyjność art. 101 ust. 7 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym,
systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2022 r. poz. 2253; dalej:
ustawa o BFG) „w zakresie, w jakim w przypadku łącznego spełnienia warunków wskazanych w pkt 1-3 tego przepisu, umożliwia
Bankowemu Funduszowi Gwarancyjnemu wydanie jednocześnie zarówno decyzji o wszczęciu wobec podmiotu krajowego przymusowej restrukturyzacji,
jak i decyzji o umorzeniu lub konwersji instrumentów kapitałowych lub zobowiązań kwalifikowanych”, Trybunał doszedł do wniosku,
że istota zarzutów dotyczy wadliwego zastosowania kwestionowanego przepisu w sprawie, w związku z którą skarga została złożona.
Świadczy o tym zarówno uzasadnienie skargi konstytucyjnej, jak i pismo skarżącej z 30 maja 2023 r. Bezpośrednie źródło wskazanego
naruszenia stanowi – zdaniem skarżącej – ocena sądów obu instancji, wyrażona w niekorzystnych dla niej orzeczeniach, nie zaś
sama treść art. 101 ust. 7 ustawy o BFG.
17
Argumentację zawartą w skardze skierowano wyłącznie przeciwko wykładni tego przepisu, dokonanej w indywidualnej sprawie, główną
osią czyniąc polemikę z tym, że sposób interpretacji kwestionowanej regulacji prawnej, w myśl której „dopuszcza i umożliwia
jednoczesne zastosowanie zarówno przymusowej restrukturyzacji, jak i umorzenie instrumentów kapitałowych, pomimo, że w redakcji
tego przepisu posłużono się alternatywą rozłączną «albo» (…) jest niezgodne z art. 2 Konstytucji i wynikającą z tego przepisu
zasadą prawidłowej legislacji, a jednocześnie narusza zasadę proporcjonalności ograniczeń prawa własności” (s. 11 skargi).
Zarzuty skarżącej dotyczą zatem sfery stosowania prawa, które w ramach postępowania zainicjowanego skargą konstytucyjną nie
jest dopuszczalne. Trybunał Konstytucyjny jest „sądem prawa”, uprawnionym do oceny konstytucyjności przepisów będących podstawą
ostatecznego orzeczenia o konstytucyjnych prawach lub wolnościach skarżącego. Nie jest natomiast „sądem faktów” czy „trzecią
instancją”, uprawnioną do kontroli ustaleń faktycznych sądów powszechnych w sprawach indywidualnych (por. np. postanowienie
TK z 15 grudnia 2020 r., sygn. SK 80/19, OTK ZU A/2020, poz. 72 oraz wyrok z 22 lipca 2021 r., sygn. SK 60/19, OTK ZU A/2021,
poz. 44). W świetle art. 79 ust. 1 Konstytucji skarga konstytucyjna jest zawsze „skargą na przepis”, a nie na jego konkretne,
wadliwe zastosowanie – nawet jeśli to prowadziłoby do niekonstytucyjnego skutku (zob. postanowienie pełnego składu TK z 19
czerwca 2012 r., sygn. SK 37/08, OTK ZU nr 6/A/2012, poz. 69; podobnie np. postanowienie z 22 lipca 2021 r., sygn. SK 24/20,
OTK ZU A/2021, poz. 43).
18
W zakresie kognicji Trybunału mieści się natomiast dokonywanie kontroli konstytucyjności treści normatywnej przepisu uzyskanej
w wyniku jednolitej, powszechnej i stałej wykładni (zob. wyroki TK z 22 listopada 2016 r., sygn. SK 2/16, OTK ZU A/2016, poz.
92). W takiej sytuacji wyjątkowo przedmiotem kontroli konstytucyjności może stać się norma prawna dekodowana z danego przepisu
zgodnie z ustaloną praktyką (zob. wyroki TK z 15 grudnia 2020 r., sygn. SK 12/20, OTK ZU A/2021, poz. 2). Skarżąca nie kwestionuje
jednak treści normatywnej art. 101 ust. 7 ustawy o BFG, nadanej mu w wyniku jednolitej, powszechnej i stałej wykładni. Przeciwnie,
w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości podnosi, że „zastosowanie mechanizmu określonego w kwestionowanym przepisie
101 ust. 7 ustawy o BFG dotychczas nastąpiło tylko jeden raz – właśnie w rozpoznawanej sprawie. W tej sytuacji skarżący nie
ma w zasadzie możliwości odnieść się do innych orzeczeń, jakie zapadły na gruncie kwestionowanego przepisu i wykładni prawa,
jaka została zastosowana przy dekodowaniu treści normy prawnej zawartej w kwestionowanym przepisie” (s. 10 skargi).
19
W tym zakresie Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt
1 u.o.t.p.TK, stwierdzając, iż nie spełnia ona wymagań określonych w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK.
20
3.2. Analizowanej skardze konstytucyjnej nie można nadać dalszego biegu także w zakresie, w jakim skarżąca kwestionuje konstytucyjność
art. 2 pkt 17 ustawy o BFG. Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżąca w odniesieniu do powyższej regulacji jako wzorzec kontroli
wskazała samodzielnie art. 87 Konstytucji. Przepis ten ma jednak charakter ustrojowy – dotyczy katalogu źródeł prawa powszechnie
obowiązującego. Nie kreuje natomiast żadnych praw lub wolności w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Oznacza to, że może
być wzorcem kontroli jedynie w powiązaniu z innymi wolnościami i prawami. Trybunał wielokrotnie w wydanym przez siebie orzecznictwie
zwracał na to uwagę (zob. wyroki z: 12 kwietnia 2011 r., sygn. SK 62/08, OTK ZU nr 3/A/20011, poz. 22 oraz 12 kwietnia 2012
r., sygn. SK 30/10, OTK ZU nr 4/A/2012, poz. 39).
21
3.3. W ocenie Trybunału skardze konstytucyjnej nie można nadać dalszego biegu także w części, w jakiej kwestionuje konstytucyjność
art. 103 ust. 5 ustawy o BFG. Trybunał zwraca uwagę, że przepis ten nie dotyczy praw skarżącej, z uwagi na fakt doręczenia
jej decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego.
22
Z tych powodów należało postanowić jak w sentencji.
23
POUCZENIE
24
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia w terminie siedmiu dni od daty jego
doręczenia.