TS 340/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny rozpatrywał zażalenie na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, wniesionej przez Spółdzielnię Mieszkaniową Kurdwanów Nowy. Skarżąca kwestionowała zgodność art. 235 § 1 Kodeksu cywilnego z Konstytucją, argumentując, że przepis ten nie przyznaje użytkownikowi wieczystemu prawa własności budynków i budowli wzniesionych przez posiadacza zależnego (dzierżawcę) na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste. Zdaniem skarżącej, taka regulacja narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) oraz zasadę ochrony własności (art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji), przyznając nieuzasadnione uprzywilejowanie właścicielowi gruntu (Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego). Sprawa wywodziła się z sytuacji faktycznej, w której dzierżawca skarżącej wzniósł na jej gruncie pawilon handlowy, a po wygaśnięciu umowy nie zwrócił gruntu ani pawilonu. Sądy obu instancji oddaliły powództwo skarżącej o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z pawilonu, uznając, że skarżąca nie nabyła jego własności, gdyż nie został on wzniesiony przez nią. Trybunał Konstytucyjny, odmawiając nadania skardze dalszego biegu, stwierdził, że prawo użytkowania wieczystego skarżącej nie zostało naruszone, a jedynie nie nabyła ona prawa własności budynku. Trybunał podkreślił, że Konstytucja chroni istniejące prawa, a nie gwarantuje uzyskania konkretnych praw majątkowych. Odnosząc się do zarzutów dotyczących art. 705 k.c. (zwrot przedmiotu dzierżawy), Trybunał wyjaśnił, że przepisy te nie stanowiły podstawy do dochodzenia odszkodowania za bezumowne korzystanie z budynku, a jedynie regulują kwestię stanu zwracanego przedmiotu dzierżawy. Trybunał nie podzielił również zarzutu naruszenia zasady równości, wskazując na brak sprecyzowania grupy podmiotów i podstawy nierównego traktowania. W konsekwencji, Trybunał nie uwzględnił zażalenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 235 § 1 k.c. w kontekście własności budynków wzniesionych przez dzierżawcę na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste oraz zakresu ochrony prawnej użytkownika wieczystego.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku nabycia własności budynku przez użytkownika wieczystego, gdy budynek został wzniesiony przez dzierżawcę. Nie rozstrzyga ostatecznie kwestii interpretacji art. 235 § 1 k.c. w orzecznictwie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 235 § 1 Kodeksu cywilnego, który nie przyznaje użytkownikowi wieczystemu prawa własności budynków i budowli wzniesionych przez dzierżawcę na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste, jest zgodny z art. 2 i art. 64 ust. 1 Konstytucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił skargi, uznając, że przepis ten nie narusza Konstytucji, ponieważ prawo użytkowania wieczystego nie zostało skarżącej odebrane ani ograniczone, a jedynie nie nabyła ona prawa własności budynku, który nie został wzniesiony przez nią.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że Konstytucja chroni istniejące prawa, a nie gwarantuje uzyskania konkretnych praw majątkowych. Skarżąca nie nabyła własności budynku, ponieważ nie została ona wzniesiona przez nią, a art. 235 § 1 k.c. nie jest przepisem przyznającym prawo własności w takiej sytuacji. Sądy prawidłowo oddaliły powództwo o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z budynku, gdyż legitymację do takiego powództwa ma właściciel, a skarżąca nim nie była.
Czy art. 705 Kodeksu cywilnego (obowiązek zwrotu przedmiotu dzierżawy) może stanowić podstawę do dochodzenia odszkodowania za bezumowne korzystanie z budynku po wygaśnięciu umowy dzierżawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 705 k.c. określa jedynie stan, w jakim przedmiot dzierżawy powinien zostać zwrócony, a naruszenie tej normy rodzi roszczenie o naprawienie szkody z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania, a nie roszczenie o zapłatę za bezumowne korzystanie z przedmiotu dzierżawy.
Uzasadnienie
Trybunał wyjaśnił, że powództwo skarżącej dotyczyło odszkodowania za bezumowne korzystanie z gruntu i pawilonu, a nie zwrotu przedmiotu dzierżawy czy kwestionowania jego stanu. W związku z tym, art. 705 k.c. nie mógł znaleźć zastosowania w tym konkretnym postępowaniu, choć nie wyklucza to dochodzenia roszczeń z tego tytułu w odrębnym postępowaniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Spółdzielnia Mieszkaniowa Kurdwanów Nowy | spółka | skarżąca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | właściciel gruntu (potencjalnie) |
| jednostka samorządu terytorialnego | instytucja | właściciel gruntu (potencjalnie) |
| były dzierżawca | inne | pozwanym |
Przepisy (3)
Główne
k.c. art. 235 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis ten nie przyznaje użytkownikowi wieczystemu prawa własności budynków i budowli wzniesionych przez dzierżawcę na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste. Własność budynku wzniesionego na gruncie Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego przysługuje użytkownikowi wieczystemu tylko wówczas, gdy budynek został wzniesiony przez niego.
Pomocnicze
k.c. art. 705
Kodeks cywilny
Reguluje skutki wygaśnięcia umowy dzierżawy, w tym obowiązek zwrotu przedmiotu dzierżawy w odpowiednim stanie. Nie stanowi podstawy do dochodzenia odszkodowania za bezumowne korzystanie z przedmiotu dzierżawy.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Dotyczy roszczenia o naprawienie szkody wynikającej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Konstytucja chroni istniejące prawa, a nie gwarantuje uzyskania konkretnych praw majątkowych. • Skarżąca nie nabyła własności budynku, ponieważ nie została ona wzniesiona przez nią. • Art. 705 k.c. nie stanowi podstawy do dochodzenia odszkodowania za bezumowne korzystanie z przedmiotu dzierżawy.
Odrzucone argumenty
Art. 235 § 1 k.c. narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) i zasadę ochrony własności (art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji). • Zaskarżona norma stanowi zasadnicze ograniczenie ochrony prawnej użytkownika wieczystego przed bezprawnym działaniem byłego dzierżawcy. • Skarżąca została potraktowana tak, jakby prawo użytkowania wieczystego jej nie przysługiwało.
Godne uwagi sformułowania
Konstytucja chroni prawa przysługujące już danemu podmiotowi, nie przyznaje natomiast roszczenia o uzyskiwanie konkretnych praw. • Art. 705 k.c. nie stanowi podstawy roszczenia o zapłatę za bezumowne korzystanie z przedmiotu dzierżawy, a jedynie określa, w jakim stanie przedmiot dzierżawy powinien zostać zwrócony wydzierżawiającemu po zakończeniu stosunku dzierżawy.
Skład orzekający
Marek Kotlinowski
przewodniczący
Wojciech Hermeliński
sprawozdawca
Mirosław Wyrzykowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 235 § 1 k.c. w kontekście własności budynków wzniesionych przez dzierżawcę na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste oraz zakresu ochrony prawnej użytkownika wieczystego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku nabycia własności budynku przez użytkownika wieczystego, gdy budynek został wzniesiony przez dzierżawcę. Nie rozstrzyga ostatecznie kwestii interpretacji art. 235 § 1 k.c. w orzecznictwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia własności na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste, co jest częstym problemem w obrocie nieruchomościami. Choć rozstrzygnięcie Trybunału jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem, pokazuje ono praktyczne konsekwencje braku nabycia własności budynku.
“Kto jest właścicielem pawilonu na Twoim gruncie? Trybunał Konstytucyjny wyjaśnia zasady użytkowania wieczystego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.