296/B/2016
POSTANOWIENIE
z dnia 1 kwietnia 2016 r.
Sygn. akt Ts 30/16
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Stanisław Biernat
Piotr Pszczółkowski
Marek Zubik - przewodniczący i sprawozdawca,
po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej S.K. w sprawie zgodności:
art. 7 § 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, ze zm.) z art. 45 ust. 1 w zw.
z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
postanawia:
odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
Uzasadnienie:
1
W skardze konstytucyjnej z 22 stycznia 2016 r. (data nadania), sporządzonej przez pełnomocnika z urzędu, S.K. (dalej: skarżący)
zakwestionował zgodność z Konstytucją art. 7 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U.90.557, ze
zm.; dalej: kkw). Skarżący zarzucił, że art. 7 § 2 kkw w zakresie, w jakim „nie przewiduje możliwości złożenia zażalenia na
postanowienie Sądu w przedmiocie rozpoznania skargi na decyzję organu wymienionego w art. 2 pkt 3-6 i art. 10 kkw”, jest niezgodny
z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji.
2
Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. W decyzji z 30 października 2014 r. Komisja Penitencjarna
Zakładu Karnego w S. rozstrzygnęła wobec skarżącego o wycofaniu z nauczania w Centrum Kształcenia Ustawicznego i zmianie zakładu
karnego. Skarga wniesiona od tej decyzji przez skarżącego nie została uwzględniona postanowieniem Sądu Okręgowego w S. ze stycznia
2015 r. Jako podstawę prawną tego orzeczenia sąd powołał art. 6 § 2 i art. 7 § 5 kkw. Postanowienie sądu zostało doręczone
skarżącemu 9 lutego 2015 r. Skarżący wystąpił następnie z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi
konstytucyjnej. Z uwagi na wadliwe skierowanie wniosku przez skarżącego, został on przekazany sądowi właściwemu, tj. Sądowi
Rejonowemu w G. Na mocy postanowienia tego sądu z października 2015 r. o ustanowieniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu
w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej Okręgowa Rada Adwokacka w S. wyznaczyła pełnomocnika, o czym został on powiadomiony
22 października 2015 r.
3
W szczegółowym uzasadnieniu skargi konstytucyjnej skarżący przywołał treść przepisu, wobec którego sformułował zarzut niezgodności
z Konstytucją. Następnie odwołał się do licznych tez z orzecznictwa Trybunału dotyczących sposobu interpretacji art. 45 ust.
1 Konstytucji i statuowanego w nim prawa do sądu. Ponadto skarżący wskazał także na art. 176 ust. 1 Konstytucji, wywodząc
z niego prawo do zaskarżenia orzeczenia i podkreślił, że właściwą gwarancją praw strony postępowania sądowego, chroniącą przez
pomyłkami i błędami, jest postępowanie apelacyjne, a nie kasacyjne. Skarżący zaznaczył, że postanowienie wydane w jego sprawie
przez Sąd Okręgowy traktuje jako orzeczenie I instancji, w związku z czym wyłączenie zażalenia uznaje za brak realizacji zasady
wieloinstancyjności gwarantowanej w art. 176 ust. 1 Konstytucji.
4
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
5
Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji korzystanie ze skargi konstytucyjnej jako środka ochrony wolności i praw odbywa się „na
zasadach określonych w ustawie”. Zasady te
de lege lata
precyzuje ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.2016.293; dalej: ustawa o TK), stąd też w świetle
jej postanowień przeprowadzona być musi wstępna kontrola analizowanej skargi konstytucyjnej. Wśród obowiązków nałożonych przez
ustawodawcę na skarżącego znalazły się obowiązek prawidłowego określenia przedmiotu skargi (art. 65 ust. 1 pkt 1 ustawa o
TK) oraz wymóg wskazania, która konstytucyjna wolność lub które prawo i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone
(art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawa o TK). Ponadto skarżący zobligowany został przez ustawodawcę do uzasadnienia zarzutu niezgodności
przedmiotu kontroli ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem oraz do powołania argumentów lub dowodów na poparcie tego
zarzutu (art. 65 ust. 1 pkt 3 ustawa o TK). W tym kontekście Trybunał zwraca też uwagę na konsekwencje przyjętej przez ustrojodawcę
konstrukcji przedmiotu skargi. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji może być nim wyłącznie przepis ustawy lub innego aktu
normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o konstytucyjnych prawach, wolnościach
lub obowiązkach skarżącego. Oznacza to, że zarówno określenie przedmiotu skargi, jak i sposób sformułowania oraz uzasadnienia
zarzutów jego niezgodności z unormowaniami Konstytucji korespondować muszą z treścią orzeczenia wydanego w sprawie, w związku
z którą skarżący wystąpił z tego rodzaju środkiem ochrony. Brak takiego związku powoduje bowiem, że skarga przyjmuje niedozwoloną
– w świetle założeń przyjętych przez ustrojodawcę – postać środka inicjowania abstrakcyjnej kontroli przepisów prawa. Innymi
słowy, skarżący, stawiając zarzut niezgodności z Konstytucją określonego unormowania i wyjaśniając następnie sposób naruszenia
przysługujących mu wolności i praw, musi wykazać, że znalazły one wyraz w treści orzeczenia wydanego w jego sprawie przez
organ władzy publicznej. Weryfikacji spełnienia tego obowiązku przez skarżącego służy m.in. wymóg dołączenia do skargi wyroku,
decyzji lub innego rozstrzygnięcia wydanego na podstawie zaskarżonego przepisu (art. 65 ust. 2 pkt 1 ustawa o TK).
6
Zdaniem Trybunału w przypadku analizowanej skargi konstytucyjnej powyższe wymogi nie zostały spełnione.
7
Przede wszystkim Trybunał stwierdził, że istotne wątpliwości wywołuje sposób określenia w skardze przedmiotu kontroli. Skarżący
konsekwentnie – zarówno w
petitum
skargi, jak i w jej uzasadnieniu – wskazuje bowiem na art. 7 § 2 kkw. Jednak przywołując dosłownie treść kwestionowanej regulacji,
skarżący cytuje w istocie inny przepis, tzn. art. 7 § 5 kkw. To w tej właśnie jednostce redakcyjnej tekstu zaskarżonej ustawy
jest mowa o rozpoznaniu skargi na decyzję organu wymienionego w art. 2 pkt 3-6 i art. 10 kkw, czego następstwem jest orzeczenie
sądu o utrzymaniu w mocy, uchyleniu lub zmianie zaskarżonej decyzji. W tym też przepisie ustawodawca
expressis verbis
wyłączył dopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie sądu. Skarżący cytuje powołany wyżej przepis kkw i jednocześnie
wyjaśnia, dlaczego powstrzymał się z zaskarżeniem wydanego w jego sprawie postanowienia Sądu Okręgowego w S. Zgodnie ze wskazaniem
wynikającym z zasady
falsa demonstratio non nocet
Trybunał przyjął zatem, że przedmiotem kontroli skarżący uczynił w istocie unormowanie art. 7 § 5 kkw, nie zaś art. 7 § 2
tej ustawy.
8
Zdaniem Trybunału w skardze nie doszło jednak do prawidłowego określenia jej podstawy. Jak to już wyżej podkreślił Trybunał,
określeniu wzorców kontroli zaskarżonego unormowania kkw, a więc przepisów Konstytucji statuujących konkretne wolności lub
prawa skarżącego, towarzyszyć musi przedstawienie argumentów uprawdopodobniających zarzut ich naruszenia w sprawie skarżącego.
W tym zakresie skarżący wskazuje art. 45 ust. 1 i art. 176 ust. 1 Konstytucji.
9
W odniesieniu do pierwszego z wymienionych wyżej wzorców należy stwierdzić, że argumentacja skarżącego, zmierzająca do wykazania
naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu, całkowicie pomija okoliczność wydania w jego sprawie właśnie orzeczenia sądowego
(postanowienie Sądu Okręgowego w S. ze stycznia 2015 r.). W związku z powyższym niezrozumiały jest argument wskazujący na
konieczność zapewnienia skarżącemu dostępu do sądu. Natomiast w odniesieniu do pozostałych wywodów uzasadnienia skargi, odwołujących
się do innych elementów prawa wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji, skarga nie dostarcza konkretnych argumentów wskazujących
na ich naruszenie przez zakwestionowany art. 7 § 5 kkw.
10
Obowiązku określonego w art. 64 ust. 1 pkt 3 ustawy o TK nie spełnia także odwołanie się przez skarżącego do konstytucyjnego
prawa do zaskarżania orzeczeń wydanych w pierwszej instancji. Trybunał zwraca w związku z tym uwagę, że w skardze pominięty
został kluczowy dla treści tego prawa art. 78 Konstytucji. W ten sposób nie doszło do pełnego odtworzenia treści prawa, którego
naruszenie podnosi skarżący, zwłaszcza w kontekście zastrzeżenia poczynionego przez ustrojodawcę w art. 78 zdanie drugie Konstytucji.
11
Niezależnie od tego Trybunał stwierdza, że skarżący nie przedstawił orzeczenia, którego wydanie doprowadziło w jego sprawie
do naruszenia tego rodzaju prawa podmiotowego. Skoro bowiem skarżący upatruje naruszenie konstytucyjnego prawa w ustawowym
wyłączeniu możliwości zażalenia na postanowienie sądu rozpoznającego skargę na decyzję organu, o którym mowa w art. 2 pkt
3-6 i art. 10 kkw, to waloru takiego orzeczenia bynajmniej nie wykazuje postanowienie Sądu Okręgowego w S. ze stycznia 2015 r.
To nie ten judykat sądowy prowadzi bowiem do pozbawienia skarżącego prawa do wniesienia środka odwoławczego. Jak to już Trybunał
podkreślił, obowiązek wskazania w skardze orzeczenia wydanego na podstawie zaskarżonego przepisu wynika nie tylko z treści
art. 65 ust. 2 pkt 1 ustawy o TK, ale jest konsekwencją przyjętego w art. 79 ust. 1 Konstytucji modelu przedmiotu skargi konstytucyjnej.
Pozostaje nim wyłącznie przepis będący podstawą prawną ostatecznego orzeczenia, które naruszyło konstytucyjne prawa podmiotowe
skarżącego. Trybunał zwraca także uwagę na niekonsekwencję rozumowania przedstawionego w uzasadnieniu skargi. Gdyby nawet
bowiem potraktować opisany wyżej judykat Sądu Okręgowego w S. za spełniający kwalifikację wymaganą do wniesienia analizowanej
skargi, to nieadekwatny do niego okazałby się zarzut skarżącego dotyczący wyłącznie „kasacyjnego” charakteru tego orzeczenia.
Przeczy temu choćby treść art. 7 § 5 kkw, zgodnie z którym sąd rozpoznający skargę może orzec o zmianie zaskarżonej decyzji.
12
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 77 ust. 3 pkt 4 w zw. z art. 65 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy o TK Trybunał
Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.Pełny tekst orzeczenia
Ts 30/16
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.