Orzeczenie · 2014-08-18

Ts 291/13

Sąd
Trybunał Konstytucyjny
Data
2014-08-18
SAOSinnekontrola konstytucyjnościWysokakonstytucyjny
sąd najwyższytrybunał konstytucyjnyskarga konstytucyjnaodszkodowanieniezgodne z prawem orzeczeniekpcart. 4241bart. 183 konstytucjinadzór orzeczniczy

Skarga konstytucyjna została wniesiona przez syndyka masy upadłości „Global Hotel Kraków” Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, który zakwestionował zgodność art. 4241b Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) z Konstytucją RP. Skarżący domagał się zapłaty 11 525 747,70 zł od Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Najwyższego, uzasadniając roszczenie szkodą poniesioną w wyniku rzekomo niezgodnego z prawem wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2000 r. w sprawie o sygn. III CSK 289/09. Sądy powszechne, w tym Sąd Okręgowy w Warszawie i Sąd Apelacyjny w Warszawie, oddaliły powództwo, uznając, że polskie prawo nie przewiduje możliwości dochodzenia odszkodowania za niezgodne z prawem orzeczenie Sądu Najwyższego, gdyż wyklucza to badanie legalności takiego orzeczenia przez sądy niższej instancji. Skarżący zarzucił, że zakwestionowany przepis narusza jego prawa do wynagrodzenia szkody, skutecznej ochrony praw majątkowych oraz równej ochrony praw majątkowych. Trybunał Konstytucyjny, po wstępnym rozpoznaniu skargi, odmówił jej nadania dalszego biegu. Uzasadnił to tym, że zarzuty skargi opierają się na błędnym założeniu, iż orzeczenia Sądu Najwyższego mogą być oceniane z punktu widzenia zgodności z prawem przez sądy powszechne. Trybunał podkreślił, że zgodnie z art. 183 Konstytucji RP, Sąd Najwyższy sprawuje nadzór nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych w zakresie orzekania, co oznacza, że posiada on pozycję ustrojową sądu "ostatniego słowa", a jego rozstrzygnięcia są ostateczne i wiążące dla sądów niższych instancji. Kwestionowanie tej pozycji przez sądy powszechne byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą sprawowania nadzoru orzeczniczego. W związku z tym Trybunał uznał zarzuty skargi za oczywiście bezzasadne.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie ostateczności orzeczeń Sądu Najwyższego i braku możliwości ich kwestionowania przez sądy niższej instancji w postępowaniu o odszkodowanie.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji próby dochodzenia odszkodowania za orzeczenie SN na podstawie art. 4241b k.p.c.

Zagadnienia prawne (1)

Czy art. 4241b Kodeksu postępowania cywilnego, wyłączając możliwość dochodzenia odszkodowania za niezgodne z prawem orzeczenie Sądu Najwyższego, narusza konstytucyjne prawa jednostki do wynagrodzenia szkody, skutecznej ochrony praw majątkowych oraz równej ochrony praw majątkowych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty skargi są oczywiście bezzasadne.

Uzasadnienie

Trybunał Konstytucyjny uznał, że Sąd Najwyższy, jako organ sprawujący nadzór nad sądami powszechnymi, ma pozycję sądu "ostatniego słowa", a jego orzeczenia są ostateczne. Kwestionowanie legalności orzeczeń SN przez sądy niższej instancji byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą sprawowania nadzoru orzeczniczego i prowadziłoby do podważenia pozycji SN.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odmowa nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
Strona wygrywająca
Skarb Państwa – Prezes Sądu Najwyższego

Strony

NazwaTypRola
syndyk masy upadłości „Global Hotel Kraków” Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnejinneskarżący
Skarb Państwa – Prezes Sądu Najwyższegoorgan_państwowypozwany

Przepisy (12)

Główne

k.p.c. art. 4241b

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten, w ocenie skarżącego, uniemożliwia dochodzenie odszkodowania za niezgodne z prawem orzeczenie Sądu Najwyższego.

Konstytucja art. 183 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Sąd Najwyższy sprawuje nadzór nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych w zakresie orzekania.

Pomocnicze

Konstytucja art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sądu.

Konstytucja art. 64 § 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo własności i inne prawa majątkowe.

Konstytucja art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenia praw i wolności.

Konstytucja art. 32 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Równość wobec prawa.

Konstytucja art. 77 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do odszkodowania za bezprawną czynność organu.

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego.

ustawa o TK art. 46

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Warunki dopuszczalności skargi konstytucyjnej.

ustawa o TK art. 47 § 1 i 2

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Wymogi uzasadnienia skargi konstytucyjnej.

ustawa o TK art. 49

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Podstawa odmowy nadania dalszego biegu skardze.

ustawa o TK art. 36 § 3

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Podstawa odmowy nadania dalszego biegu skardze.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd Najwyższy posiada pozycję ustrojową sądu "ostatniego słowa", a jego orzeczenia są ostateczne i wiążące dla sądów niższych instancji. • Kwestionowanie legalności orzeczeń SN przez sądy powszechne byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą sprawowania nadzoru orzeczniczego. • Zaskarżony przepis art. 4241b k.p.c. nie narusza konstytucyjnych praw skarżącego, gdyż jego interpretacja umożliwiająca badanie legalności orzeczeń SN jest wykładnią ad absurdum.

Odrzucone argumenty

Art. 4241b k.p.c. narusza konstytucyjne prawa jednostki do wynagrodzenia szkody, skutecznej ochrony praw majątkowych oraz równej ochrony praw majątkowych, ponieważ uniemożliwia dochodzenie odszkodowania za niezgodne z prawem orzeczenie Sądu Najwyższego. • Sądy powszechne powinny mieć możliwość badania legalności orzeczeń Sądu Najwyższego.

Godne uwagi sformułowania

pozycja Sądu Najwyższego w strukturze sądownictwa jako sądu ostatecznie ustalającego skutki prawne postępowania • Sąd Najwyższy jako sąd "ostatniego słowa" • wykładnia ad absurdum • nie ulega wątpliwości, że art. 183 Konstytucji sytuuje Sąd Najwyższy jako sąd o szczególnej pozycji ustrojowej, nienależący do grupy sądów powszechnych i wojskowych, choć sprawujący nadzór nad ich orzekaniem.

Skład orzekający

Wojciech Hermeliński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie ostateczności orzeczeń Sądu Najwyższego i braku możliwości ich kwestionowania przez sądy niższej instancji w postępowaniu o odszkodowanie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji próby dochodzenia odszkodowania za orzeczenie SN na podstawie art. 4241b k.p.c.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii pozycji Sądu Najwyższego w polskim systemie prawnym i możliwości kwestionowania jego orzeczeń, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem procesowym i ustrojowym.

Czy można pozwać Skarb Państwa za błąd Sądu Najwyższego? Trybunał Konstytucyjny odpowiada.

Dane finansowe

WPS: 11 525 747,7 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst