Pełny tekst orzeczenia Ts 277/21

257/B/2025
POSTANOWIENIE
z dnia 6 czerwca 2025 r.
Sygn. akt Ts 277/21
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Jakub Stelina - przewodniczący
Bartłomiej Sochański - sprawozdawca
Bogdan Święczkowski,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na punkt 2 postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 5 lipca 2023 r. o odmowie
nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.J. w pozostałym zakresie,
postanawia:
nie uwzględnić zażalenia.
Orzeczenie zapadło jednogłośnie.
Uzasadnienie
1
1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 19 listopada 2021 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący),
reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wniósł o uznanie art. 14 i art. 16 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. – Prawo o zgromadzeniach
(Dz. U. z 2015 r. poz. 1485, ze zm.) za niezgodne z art. 7, art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust.
1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 57 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz o uznanie
art. 50 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) za niezgodny
z art. 45 ust. 1 Konstytucji.
2
W skardze konstytucyjnej skarżący wskazał postanowienie Sądu Apelacyjnego w K. I Wydział Cywilny z 9 kwietnia 2021 r. (sygn.
akt […]) jako ostateczne orzeczenie, w związku z którym została wniesiona skarga konstytucyjna.
3
2. Postanowieniem z 5 lipca 2023 r., na podstawie art. 61 ust. 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie
postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), Trybunał Konstytucyjny nadał
dalszy bieg skardze konstytucyjnej w sprawie zgodności: a) art. 14 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. – Prawo o zgromadzeniach
(Dz. U. z 2015 r. poz. 1485, ze zm.) z art. 7, art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku
z art. 176 ust. 1, art. 57 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji, b) art. 50 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.
– Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) z art. 45 ust. 1 Konstytucji.
4
W punkcie 2 postanowienia z 5 lipca 2023 r., na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, Trybunał Konstytucyjny odmówił
nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w pozostałym zakresie, uznawszy, że podstawowy warunek dopuszczalności skargi
konstytucyjnej, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, odnośnie do badania
konstytucyjności art. 16 ustawy – Prawo o zgromadzeniach, nie został przez skarżącego spełniony. Artykuł 16 ustawy – Prawo
o zgromadzeniach, stanowiący przedmiot zaskarżenia w skardze, nie był podstawą prawną postanowienia Sądu Apelacyjnego w K.
z 9 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]), wskazanego jako ostateczne orzeczenie wydane w sprawie, w związku z którą została wniesiona
skarga konstytucyjna.
5
3. W piśmie z 24 lipca 2023 r. (data nadania) skarżący wniósł zażalenie „na punkt 2 Postanowienie z dnia 5 lipca 2023 r. wydane
w przedmiocie odmowy nadania bieg[u] skardze konstytucyjnej”, wskazując jednocześnie, że wnosi „o skierowanie przez skład
orzekający wniosku do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności Art. 60 ust. 4 Ustawy o organizacji i trybie postępowania
przed Trybunałem Konstytucyjnym z Art. 190 ust. 5 Konstytucji oraz z Art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z Art. 190 ust.
5 Konstytucji, oraz o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania wniosku a nadto o uchylenie zaskarżonego postanowienia
oraz skierowanie skargi do rozpoznania” (s. 1 zażalenia).
6
W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że „zaskarżony Art. 16 Ustawy Prawo o zgromadzeniach jest przepisem proceduralnym
normującym kto, kiedy, w jakich terminach może złożyć środki [odwoławcze] do S[ą]du w zakresie zakazu zgromadzenia. Nadto
przepis normuje jaki sąd, kiedy, w jakim trybie proceduje nad odwołaniem i ewentualnym zażalenie[m] złożonym w sprawie. Zarzut
więc iż przepis ten nie był wykorzystany przez sąd w toku postępowania stanowi aberracj[ę] w stopniu oczywistym. Bez użycia
przedmiotowego Art. 16 ustawy sprawa stanowiąca podstawę wniesienia skargi nigdy nie zostałaby przyjęta przez Sąd do rozpoznania
i rozpoznana” (s. 3 zażalenia).
7
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
8
1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału
Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie
na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia
Trybunał Konstytucyjny bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy
nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał analizuje także zarzuty zażalenia, które mogą podważyć trafność ustaleń
przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.
9
2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie z 5 lipca 2023 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze
konstytucyjnej w pozostałym zakresie (punkt 2 sentencji postanowienia) jest prawidłowe, a stanowisko skarżącego wyrażone w
zażaleniu nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie przedstawiono argumentów, które podałyby w wątpliwość przesłanki odmowy
nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej przedstawione w postanowieniu.
10
3. Odnośnie do sformułowanego w zażaleniu zarzutu „procedowanie Trybunału w składzie jednoosobowym, w którym nie istnieje
możliwość ujawnieniu się większości – jest niezgodne z gramatyczn[ą] wykładnią Art. 190 ust. 5 Konstytucji gwarantującą określony
skład Trybunału Konstytucyjnego” (s. 2 zażalenia), orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny podkreśla, że skład,
w którym Trybunał Konstytucyjny wydał postanowienie z 5 lipca 2023 r., był prawidłowy. Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.o.t.p.TK,
wstępne rozpoznanie skargi konstytucyjnej dokonywane jest przez wyznaczonego sędziego Trybunału. W takim składzie, tj. w składzie
jednego sędziego, Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Zaskarżone postanowienie
zostało więc wydane zgodnie z przepisami ustawy, których zgodność z Konstytucją nie jest przedmiotem niniejszej sprawy. Jednocześnie
orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że z powołanego przez skarżącego w uzasadnieniu zażalenia
art. 190 ust. 5 Konstytucji nie wynika, że Trybunał nie może wydawać żadnych orzeczeń w składzie jednoosobowym. Artykuł 190
ust. 5 Konstytucji, który stanowi, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego zapadają większością głosów, wyraża jedynie zasadę
podejmowania rozstrzygnięć w sytuacji, w której skład Trybunału jest wieloosobowy. Nie wyklucza, aby przepisy ustawowe, które
zgodnie z art. 197 Konstytucji określają między innymi tryb postępowania przed Trybunałem, umożliwiły wydawanie rozstrzygnięć
o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w składzie jednego sędziego.
11
Odnośnie do żądania skarżącego skierowania przez skład orzekający wniosku do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności
z Konstytucją art. 60 ust. 4 u.o.t.p.TK należy zauważyć, że ani Konstytucja, ani przepisy u.o.t.p.TK nie przewidują takiej
formy aktywności procesowej. Nie upoważniają także Trybunału do wszczęcia postępowania
ex officio
. W obowiązującym stanie prawnym z wnioskiem o zbadanie hierarchicznej zgodności aktów prawnych mogą wystąpić do Trybunału
wyłącznie podmioty określone w art. 191 ust. 1 pkt 1-5 ustawy zasadniczej. Każdy natomiast, czyje konstytucyjne wolności lub
prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w u.o.t.p.TK wystąpić do Trybunału ze skargą konstytucyjną (art.
79 ust. 1 Konstytucji). Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że sformułowany przez skarżącego w
zażaleniu wniosek nie wywołuje żadnych skutków procesowych (zob. postanowienia TK z: 23 października 2023 r., sygn. Ts 6/23,
OTK ZU B/2023, poz. 303, 7 marca 2024 r., sygn. Ts 260/22, OTK ZU B/2024, poz. 179).
12
4. Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw, którego merytoryczne rozpoznanie
uwarunkowane zostało spełnieniem przesłanek wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji, którego doprecyzowanie następuje w
art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem rozpoznania Trybunału Konstytucyjnego w
trybie skargi konstytucyjnej może być tylko przepis, który uprzednio został zastosowany w sprawie jako podstawa prawna ostatecznego
orzeczenia wydanego przez sąd lub organ administracji publicznej. Jest to wymóg bezwzględny i w tym trybie postępowania przed
Trybunałem prawodawca nie przewiduje możliwości poddania kontroli jakiegokolwiek unormowania, które nie byłoby podstawą prawną
orzeczenia, wydanego w sprawie skarżącego (zob. postanowienia TK z: 10 listopada 2014 r., sygn. Ts 242/14, OTK ZU nr 1/B/2015,
poz. 99, 2 października 2019 r., sygn. Ts 8/18, OTK ZU B/2020, poz. 44). Skarżący musi dopełnić wymogu określonego w art.
53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, który zobowiązuje wnoszącego skargę konstytucyjną do określenia kwestionowanego przepisu ustawy
lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach
lub prawach albo obowiązkach określonych w Konstytucji i w stosunku do którego domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją.
Skarga konstytucyjna, stosownie do art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, może być wniesiona
dopiero wówczas, gdy sąd lub organ administracji publicznej wydał ostateczne orzeczenie oparte na zaskarżonym przepisie, którego
skutkiem jest naruszenie konstytucyjnych wolności lub praw przysługujących skarżącemu. Zgodnie z powyższym przedmiotem skargi
konstytucyjnej może być tylko zarzut niekonstytucyjności przepisu ustawy, na podstawie którego ostatecznie rozstrzygnięto
o wolnościach lub prawach konstytucyjnych przysługujących skarżącemu.
13
Orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny w pełni podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie
z którym w rozpatrywanej skardze konstytucyjnej nie została spełniona przesłanka określona w art. 79 ust. 1 Konstytucji w
związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. W oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawny sprawy Trybunał Konstytucyjny
trafnie stwierdził, że postanowienie Sądu Apelacyjnego w K. I Wydział Cywilny z 9 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]), wskazane
przez skarżącego jako ostateczne rozstrzygnięcie o jego konstytucyjnych prawach, nie zostało oparte na art. 16 ustawy z dnia
24 lipca 2015 r. – Prawo o zgromadzeniach (Dz. U. z 2015 r. poz. 1485, ze zm.), przepis ten nie został również powołany w
uzasadnieniu tego postanowienia, co oznacza, że art. 16 ustawy – Prawo o zgromadzeniach, stanowiący przedmiot zaskarżenia
w skardze, nie stanowił podstawy prawnej ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji.
14
Orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny uznał, że Trybunał Konstytucyjny zasadnie odmówił w punkcie 2 sentencji
postanowienia z 5 lipca 2023 r. nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej uznawszy, że rozpoznawana skarga konstytucyjna
nie spełniała warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK.
15
Orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że zażalenie złożone przez skarżącego nie wnosi do rozpoznawanej
sprawy merytorycznych argumentów i treści, które podważałyby stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Argumenty przytoczone w zażaleniu nie podważają ustaleń przedstawionych w postanowieniu z 5 lipca 2023 r. Zarzutami sformułowanymi
w uzasadnieniu zażalenia skarżący nie zakwestionował przyczyny, z powodu której skarga konstytucyjna, odnośnie do kwestionowanego
art. 16 ustawy – Prawo o zgromadzeniach, nie mogła stanowić przedmiotu merytorycznego rozpoznania.
16
Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.