Pełny tekst orzeczenia Ts 253/22

128/B/2026
POSTANOWIENIE
z dnia 11 grudnia 2025 r.
Sygn. akt Ts 253/22
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Wojciech Sych - przewodniczący
Bogdan Święczkowski - sprawozdawca
Rafał Wojciechowski,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 13 listopada 2024 r. o odmowie
nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.J.,
postanawia:
nie uwzględnić zażalenia.
Orzeczenie zapadło jednogłośnie.
Uzasadnienie
1
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 24 października 2022 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący),
reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o zbadanie zgodności:
2
– ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1375, ze zm.; dalej: k.p.k.) w zakresie,
„w jakim nie określa zasad zaskarżenia postanowienia Sądu w przedmiocie wniosku o wyłączenie Sędziego”, z art. 45 ust. 1,
art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji;
3
– art. 425 § 1 k.p.k. (w zakresie, „w jakim uznaje on, iż orzeczeniem sądu I instancji jest postanowienie oskarżyciela publicznego”)
oraz art. 426 § 1 k.p.k. (w zakresie, „w jakim Sąd rozpoznający po raz pierwszy środek odwoławczy od orzeczenia oskarżyciela
publicznego jest sądem odwoławczym II instancji”) z art. 10 ust. 2, art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 45 ust.
1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2, art. 176 ust. 1 w związku z art. 2, art.
176 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji.
4
Postanowieniem z 13 listopada 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 4 grudnia 2024 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił
nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 3 ustawy z
dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393;
dalej: u.o.t.p.TK). Trybunał stwierdził, że skarżący nie wskazał w jednoznaczny sposób ostatecznego orzeczenia w rozumieniu
art. 79 ust. 1 Konstytucji. Ponadto załączone do skargi orzeczenia nie zostały wydane na podstawie zaskarżonych przepisów
i nie przesądzały o prawie skarżącego do zaskarżenia postanowienia w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego.
5
W zażaleniu z 9 grudnia 2024 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącego zaskarżył w całości powyższe postanowienie, wnosząc
o jego uchylenie oraz o „skierowane przez skład orzekający pytania prejudycjalnego do Trybunału Konstytucyjnego” o zbadanie
konstytucyjności art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK (błędnie oznaczonego jako art. 60 ust. 4 u.o.t.p.TK) oraz o zawieszenie postępowania
do czasu rozpoznania wniosku (por. s. 1-2 zażalenia). Ponadto wskazał, że żądał „przede wszystkim” stwierdzenia niekonstytucyjności
całej ustawy ze względu na brak środka zaskarżenia od postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego, a badanie pominięć
prawodawczych przez Trybunał jest dopuszczalne. Jego zdaniem fakt niewydania orzeczenia w przedmiocie środka zaskarżenia oraz
kwestionowanie pominięcia prawodawczego nie są przesłankami odmowy nadania skardze dalszego biegu (por. s. 3-4 zażalenia).
6
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
7
1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału
Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie
na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia
Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu trafnie ustalił istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego
biegu.
8
2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że postanowienie o odmowie nadania rozpatrywanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu
jest prawidłowe.
9
3. W zażaleniu nie podjęto polemiki z przyczynami odmowy nadania skardze dalszego biegu, wskazanymi w zaskarżonym postanowieniu.
Skarżący nie wykazał, że skarga została wniesiona w związku z jednoznacznie określonym ostatecznym orzeczeniem w rozumieniu
art. 79 ust. 1 Konstytucji, dotyczącym braku zażalenia na postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego i wydanym na podstawie
zaskarżonych przepisów. Zamiast tego przekonywał, że w analizowanej sprawie nie było konieczne uzyskanie takiego rozstrzygnięcia,
a wystarczającą przesłanką dopuszczalności skargi konstytucyjnej był brak postulowanego przez niego rozwiązania.
10
Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że taka interpretacja wymogów formalnych skargi nie ma podstaw ani w art. 79 ust. 1 Konstytucji
(i w stosownych przepisach ustawowych), ani też w orzecznictwie Trybunału (por. zwłaszcza postanowienie pełnego składu TK
z 10 marca 2015 r., sygn. SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35). Wniesienie skargi konstytucyjnej jest możliwe tylko i wyłącznie
w sytuacji, gdy sąd (lub organ administracji publicznej) orzekł ostatecznie o sytuacji skarżącego na podstawie kwestionowanych
w skardze przepisów, naruszając w ten sposób jego konstytucyjne wolności lub prawa.
11
Trybunał Konstytucyjny w zaskarżonym postanowieniu trafnie ocenił, że analizowana skarga konstytucyjna nie spełnia tego wymogu.
Orzeczenia, które (zgodnie z wyjaśnieniami skarżącego) można uznać za ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji,
nie zostały wydane na podstawie zaskarżonych przepisów i nie dotyczyły zaskarżalności postanowień w sprawie wyłączenia sędziego
(lecz merytorycznego rozstrzygnięcia tego wniosku oraz oceny zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa). W sprawie
nie zachodziła więc konieczna korelacja między ostatecznym orzeczeniem, jego podstawą prawną oraz naruszonymi wolnościami
lub prawami skarżącego.
12
4. Odnosząc się do pozostałych kwestii podniesionych w zażaleniu, Trybunał stwierdził, co następuje:
13
Po pierwsze, w skardze konstytucyjnej co do zasady nie można kwestionować całej ustawy (w praktyce bowiem podstawą ostatecznych
orzeczeń w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji nie są akty normatywne w całości, lecz ich poszczególne przepisy). Potwierdza
to treść art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, która zobowiązuje skarżącego do określenia kwestionowanego przepisu (co Trybunał
wielokrotnie podkreślał, również w sprawach skarżącego – por. np. postanowienie z 15 lutego 2023 r., sygn. Ts 230/22, OTK
ZU B/2023, poz. 197). Zasada ta obowiązuje także wtedy, gdy przedmiotem skargi konstytucyjnej jest pominięcie prawodawcze
(por. np. postanowienie z 2 grudnia 2014 r., sygn. SK 7/14, OTK ZU nr 11/A/2014, poz. 123).
14
Po drugie, podstawą odmowy nadania skardze dalszego biegu nie było kwestionowanie pominięcia prawodawczego (w zaskarżonym
postanowieniu Trybunał w ogóle nie ocenił przedmiotu kontroli pod tym względem). Problematyka dopuszczalności orzekania w
sprawach dotyczących zaniechań lub pominięć prawodawczych była natomiast przedmiotem licznych innych orzeczeń (por. np. powołane
postanowienie o sygn. SK 7/14, a wśród spraw skarżącego – np. postanowienia z 18 grudnia 2019 r., sygn. Ts 175/17, OTK ZU
B/2020, poz. 97 i 28 listopada 2023 r., sygn. SK 77/23, OTK ZU A/2023, poz. 91).
15
5. W obecnej sprawie skarżący po raz kolejny złożył nieprzewidziany prawem wniosek o skierowane „pytania prejudycjalnego do
Trybunału Konstytucyjnego” w sprawie konstytucyjności art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK (błędnie oznaczonego w zażaleniu jako „art.
60 ust. 4” u.o.t.p.TK).
16
Trybunał Konstytucyjny ponownie wyjaśnia, że tego typu wniosek nie może wywoływać żadnych skutków procesowych, a art. 190
ust. 5 Konstytucji nie wyklucza podejmowania rozstrzygnięć przez Trybunał w składzie jednego sędziego (por. np. postanowienie
z 3 kwietnia 2025 r., sygn. Ts 183/23, OTK ZU B/2025, poz. 207 i wskazane tam inne sprawy).
17
Mając powyższe na względzie Trybunał postanowił jak w sentencji.