353/B/2016
POSTANOWIENIE
z dnia 21 kwietnia 2016 r.
Sygn. akt Ts 233/15
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Marek Zubik - przewodniczący
Andrzej Rzepliński
Andrzej Wróbel - sprawozdawca,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 28 stycznia 2016 r. o odmowie
nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.J.,
postanawia:
nie uwzględnić zażalenia.
Uzasadnienie:
1
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 30 czerwca 2015 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący)
zakwestionował zgodność ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U.2014.121, ze zm.; dalej: kc) z art. 2 i art.
77 ust. 1 Konstytucji.
2
Skarżący zarzucił, że przedmiotowa ustawa narusza art. 2 Konstytucji (zasada demokratycznego państwa prawnego) oraz art. 77
ust. 1 Konstytucji (prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej)
w zakresie, w jakim jej przepisy „nie zawierają szczególnej normy statuującej prawo obywatela do odszkodowania lub naprawienia
szkody za działania władzy publicznej podejmowane na podstawie przepisów ustawowych uznanych za niezgodne z Konstytucją, wprost,
z powołaniem się na naruszenie przepisów Konstytucji, i bez ograniczeń czasowych co do skuteczności ich dochodzenia w odniesieniu
do szkód zaistniałych przed stwierdzeniem ich niekonstytucyjności lub w okresie wskazanym w art. 190 ust. 3 Konstytucji, w
tym poprzez brak stosownej regulacji w przepisie art. 417 i art. 417
1
Kodeksu cywilnego”.
3
Postanowieniem z 28 stycznia 2016 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 16 lutego 2016 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił
nadania dalszego biegu skardze, ustaliwszy, że wskazany przez skarżącego – jako orzeczenie ostateczne – wyrok Sądu Najwyższego
z 16 grudnia 2014 r. został wydany na podstawie art. 417 § 1 i art. 417
1
§ 1 i 2 kc, a nie wszystkich przepisów tego aktu normatywnego, złożony przez skarżącego środek prawny nie spełnia zatem podstawowego
warunku przewidzianego w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanego w art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997
r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.102.643, ze zm.; dalej: ustawa o TK z 1997 r.). Ponadto – jak stwierdził Trybunał – zarzuty
sformułowane w skardze dotyczą zaniechania ustawodawczego (tj. braku szczególnej normy statuującej prawo obywatela do odszkodowania
lub naprawienia szkody za działania władzy publicznej podejmowane na podstawie przepisów ustawowych uznanych za niezgodne
z Konstytucją wprost, z powołaniem się na naruszenie przepisów Konstytucji, i bez ograniczeń czasowych co do skuteczności
ich dochodzenia w odniesieniu do szkód zaistniałych przed stwierdzeniem niekonstytucyjności tych przepisów lub w okresie oznaczonym
w art. 190 ust. 3 Konstytucji), które nie może być przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał przypomniał także,
że art. 2 Konstytucji i wywiedzione z niego zasady demokratycznego państwa prawnego oraz sprawiedliwości społecznej mogą zostać
wyjątkowo przyjęte za samoistny konstytucyjny wzorzec kontroli konstytucyjności kwestionowanego przepisu, jednakże tylko wtedy,
gdy „skarżący wskaże wynikające z tych zasad konkretne prawa lub wolności mające postać normatywnych praw podmiotowych”. W analizowanej
sprawie – jak zauważył Trybunał – taka konkretyzacja nie nastąpiła. Postawiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 77
ust. 1 Konstytucji (prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej)
Trybunał uznał natomiast za oczywiście bezzasadny. Jak podkreślił, skarżący zainicjował postępowanie cywilne, w którym domagał
się naprawienia szkody przez Skarb Państwa, jednak Sąd Najwyższy uznał, że nie została spełniona przesłanka bezprawności działania
pozwanego, zatem nie było podstaw do zasądzenia odszkodowania.
4
W zażaleniu z 22 lutego 2016 r skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Trybunału z 28 stycznia 2016 r., zarzuciwszy, że
odmowa nadania dalszego biegu skardze była nieuzasadniona. W jego ocenie, „w sytuacji, gdy brak regulacji prawnej skutkuje,
tak jak w realiach niniejszej sprawy, powstaniem po jego stronie szkody na skutek braku regulacji prawnej ustawodawcy stan
ten usuwającej, rozstrzyganie w tej materii przez Trybunał Konstytucyjny jest możliwe w granicach zaniechania ustawodawczego”.
Skarżący podniósł także, że Trybunał rozpoznał merytorycznie skargę „z naruszeniem art. 190 ust. 5 Konstytucji”.
5
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
6
1. Na podstawie art. 138 w związku z art. 139 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.2016.293;
dalej: ustawa o TK z 2015 r.) 30 sierpnia 2015 r. utraciła moc ustawa o TK z 1997 r. Zgodnie z art. 134 pkt 1 ustawy o TK
z 2015 r. w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy w postępowaniu przed Trybunałem w zakresie
dotyczącym wstępnego rozpoznania stosuje się przepisy dotychczasowe, tzn. przepisy ustawy o TK z 1997 r. Rozpatrywana skarga
konstytucyjna została wniesiona przed dniem wejścia w życie ustawy o TK z 2015 r., dlatego do jej wstępnej kontroli, a zatem
i do rozpoznania zażalenia zastosowanie mają przepisy ustawy o TK z 1997 r.
7
2. W myśl art. 36 ust. 4 w związku z art. 49 ustawy o TK z 1997 r. skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie
Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje
zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. b w związku z art. 36 ust. 6 i 7 i w związku z art. 49 ustawy
o TK z 1997 r.). Bada przede wszystkim, czy w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy
nadania skardze dalszego biegu. Oznacza to, że na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał analizuje w szczególności te zarzuty,
które mogą podważyć trafność ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.
8
3. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie podważają podstaw
odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
9
4. Postanowieniem z 28 stycznia 2016 r. Trybunał odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, ponieważ ustalił,
że nie spełniała ona warunków określonych zarówno w Konstytucji (art. 79 ust. 1 i art. 188 pkt 1-3), jak i w ustawie o TK
z 1997 r. (art. 47 ust. 1 pkt 1), część zawartych w niej zarzutów uznał natomiast za oczywiście bezzasadne. Wbrew zatem temu,
co skarżący stwierdził w zażaleniu, wstępna kontrola skargi miała charakter formalny, a nie merytoryczny. Formułując natomiast
w zażaleniu zarzut naruszenia przez Trybunał art. 190 ust. 5 Konstytucji, skarżący nie uwzględnił tego (
notabene
po raz kolejny), że norma zawarta w przywołanym przepisie odnosi się do wszystkich tych rozstrzygnięć Trybunału, które –
z uwagi na brzmienie art. 190 ust. 1 Konstytucji – mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Orzeczeniem w rozumieniu
art. 190 ust. 1 oraz art. 190 ust. 5 Konstytucji jest – w przypadku gdy wydano je w trybie kontroli konstytucyjności prawa
– rozstrzygnięcie Trybunału co do istoty sprawy, a więc wyrok w sprawie zgodności normy prawnej z wzorcem kontroli (zob. L. Garlicki,
komentarz do art. 190, [w:]
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz
, red. L. Garlicki, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 1999-2007; zob. także postanowienia TK z: 25 czerwca 2014 r., Ts 319/13,
OTK ZU nr 3/B/2014, poz. 240; 2 grudnia 2014 r., Ts 178/14, OTK ZU nr 6/B/2014, poz. 626 oraz 17 marca 2015 r., Ts 301/13,
OTK ZU nr 2/B/2015, poz. 140).
10
5. Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut, jakoby odmowa nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu była nieuzasadniona.
Skarżący nie wziął pod uwagę bowiem tego, że w sprawie, w związku z którą wniósł skargę konstytucyjną, nie było podstaw do
zasądzenia odszkodowania, gdyż – jak podkreślił Trybunał, odwoławszy się do uzasadnienia ostatecznego orzeczenia – nie została
spełniona przesłanka bezprawności działania Skarbu Państwa.
11
6. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zażalenie nie podważa podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej
dalszego biegu, dlatego – na podstawie art. 49 w związku z art. 36 ust. 7 ustawy o TK z 1997 r. – postanowił jak w sentencji.Pełny tekst orzeczenia
Ts 233/15
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.