Ts 233/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżący M.J. wniósł skargę konstytucyjną kwestionującą zgodność Kodeksu cywilnego (kc) z art. 2 i art. 77 ust. 1 Konstytucji. Zarzucił, że przepisy kc nie zawierają szczególnej normy przyznającej prawo do odszkodowania lub naprawienia szkody za działania władzy publicznej podejmowane na podstawie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją, zwłaszcza w odniesieniu do szkód powstałych przed stwierdzeniem niekonstytucyjności lub w okresie wskazanym w art. 190 ust. 3 Konstytucji. Skarżący wskazał na brak stosownej regulacji w art. 417 i 417¹ kc. Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 28 stycznia 2016 r. odmówił nadania dalszego biegu skardze, stwierdzając, że środek prawny nie spełnia podstawowego warunku z art. 79 ust. 1 Konstytucji, ponieważ wyrok Sądu Najwyższego, na który się powołał, został wydany na podstawie art. 417 § 1 i art. 417¹ § 1 i 2 kc, a nie wszystkich przepisów tego aktu. Trybunał uznał również, że zarzuty dotyczące zaniechania ustawodawczego nie mogą być przedmiotem oceny Trybunału, a zarzut naruszenia art. 77 ust. 1 Konstytucji jest oczywiście bezzasadny, gdyż w postępowaniu cywilnym Sąd Najwyższy uznał brak przesłanki bezprawności działania pozwanego. Skarżący wniósł zażalenie, zarzucając nieuzasadnioną odmowę nadania biegu skardze i naruszenie art. 190 ust. 5 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny, rozpoznając zażalenie na posiedzeniu niejawnym, stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty zażalenia nie podważają podstaw odmowy. Trybunał przypomniał, że wstępna kontrola skargi miała charakter formalny, a norma z art. 190 ust. 5 Konstytucji dotyczy rozstrzygnięć ostatecznych i powszechnie obowiązujących. Stwierdził również, że w sprawie nie było podstaw do zasądzenia odszkodowania z powodu braku przesłanki bezprawności. W konsekwencji, Trybunał Konstytucyjny postanowił nie uwzględnić zażalenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaProceduralne wymogi skargi konstytucyjnej, możliwość kontroli zaniechań ustawodawczych przez TK, przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa.
Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i proceduralnego, interpretacja przepisów ustawy o TK.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy Kodeksu cywilnego powinny zawierać szczególną normę statuującą prawo obywatela do odszkodowania lub naprawienia szkody za działania władzy publicznej podejmowane na podstawie przepisów ustawowych uznanych za niezgodne z Konstytucją, bez ograniczeń czasowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie zaniechanie ustawodawcze nie może być przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego w ramach skargi konstytucyjnej, a zarzut naruszenia art. 77 ust. 1 Konstytucji jest bezzasadny, jeśli w postępowaniu cywilnym nie stwierdzono przesłanki bezprawności działania organu władzy.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że skarga konstytucyjna nie spełnia wymogów formalnych, ponieważ dotyczy zaniechania ustawodawczego, które nie podlega kontroli TK w tym trybie. Ponadto, w postępowaniu cywilnym nie stwierdzono bezprawności działania Skarbu Państwa, co wyklucza możliwość dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 77 ust. 1 Konstytucji.
Czy skarga konstytucyjna może być przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, jeśli powołuje się na wyrok sądu wydany na podstawie przepisów, które nie są przedmiotem kwestionowania w całości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga konstytucyjna musi spełniać warunek wyczerpania drogi prawnej, co oznacza, że ostateczne orzeczenie, na które się powołuje, musi być wydane w oparciu o kwestionowane przepisy.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że wyrok Sądu Najwyższego, na który powołał się skarżący, został wydany na podstawie konkretnych przepisów Kodeksu cywilnego, a nie wszystkich przepisów tego aktu, co oznacza, że środek prawny nie spełnia podstawowego warunku formalnego skargi konstytucyjnej.
Czy zasada demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) może stanowić samoistny wzorzec kontroli konstytucyjności, jeśli skarżący nie wskaże konkretnych praw lub wolności mających postać normatywnych praw podmiotowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko wyjątkowo, gdy skarżący wskaże wynikające z tych zasad konkretne prawa lub wolności mające postać normatywnych praw podmiotowych.
Uzasadnienie
Trybunał przypomniał, że zasady demokratycznego państwa prawnego mogą być samoistnym wzorcem kontroli, jednak wymaga to od skarżącego konkretyzacji naruszonych praw podmiotowych, czego w analizowanej sprawie nie uczyniono.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.J. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (16)
Główne
ustawa o TK z 1997 r. art. 47 § 1
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
ustawa o TK z 1997 r. art. 79 § 1
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 77 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
kc art. 417 § 1
Kodeks cywilny
kc art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Konstytucja art. 190 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 190 § 5
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa o TK z 2015 r. art. 138
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
ustawa o TK z 2015 r. art. 139
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
ustawa o TK z 2015 r. art. 134 § 1
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
ustawa o TK z 1997 r. art. 36 § 4
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
ustawa o TK z 1997 r. art. 49
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
ustawa o TK z 1997 r. art. 25 § 1
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
ustawa o TK z 1997 r. art. 36 § 6
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
ustawa o TK z 1997 r. art. 36 § 7
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga konstytucyjna nie spełnia wymogów formalnych określonych w Konstytucji i ustawie o TK. • Zarzuty dotyczące zaniechania ustawodawczego nie mogą być przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego w ramach skargi konstytucyjnej. • W postępowaniu cywilnym nie stwierdzono przesłanki bezprawności działania Skarbu Państwa, co wyklucza możliwość zasądzenia odszkodowania. • Norma z art. 190 ust. 5 Konstytucji dotyczy rozstrzygnięć ostatecznych i powszechnie obowiązujących, a nie postanowień o odmowie nadania biegu skardze.
Odrzucone argumenty
Przepisy Kodeksu cywilnego powinny zawierać szczególną normę przyznającą prawo do odszkodowania za szkody wynikłe z działań władzy na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne. • Odmowa nadania dalszego biegu skardze była nieuzasadniona. • Trybunał rozpoznał merytorycznie skargę z naruszeniem art. 190 ust. 5 Konstytucji.
Godne uwagi sformułowania
zarzuty dotyczą zaniechania ustawodawczego (...) które nie może być przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego • nie została spełniona przesłanka bezprawności działania pozwanego • wstępna kontrola skargi miała charakter formalny, a nie merytoryczny
Skład orzekający
Marek Zubik
przewodniczący
Andrzej Rzepliński
członek
Andrzej Wróbel
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Proceduralne wymogi skargi konstytucyjnej, możliwość kontroli zaniechań ustawodawczych przez TK, przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i proceduralnego, interpretacja przepisów ustawy o TK.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych ze skargą konstytucyjną i odpowiedzialnością państwa, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie konstytucyjnym i cywilnym.
“Kiedy państwo zawodzi: czy zawsze można dochodzić odszkodowania za błędy legislacji?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.