71/B/2026
POSTANOWIENIE
z dnia 8 stycznia 2026 r.
Sygn. akt Ts 211/23
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Stanisław Piotrowicz - przewodniczący
Rafał Wojciechowski - sprawozdawca
Andrzej Zielonacki,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 2 kwietnia 2025 r. o odmowie
nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.J.,
postanawia:
nie uwzględnić zażalenia.
Orzeczenie zapadło jednogłośnie.
Uzasadnienie
1
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 19 lipca 2023 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany
przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o stwierdzenie, że: art. 126 § 1 oraz art. 126 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 listopada
1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie, w jakim „ogranicza znaczenie
zwrotu pismo jedynie do formy papierowej, a zwrotu podpis wyłącznie do podpisu sporządzone[go] w formie określonej w art.
78 § 1 (…)” ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061, ze zm.), jest niezgodny z art.
45 ust. 1; art. 45 w związku z art. 7; art. 45 ust. 1 w związku z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z
art. 25 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 910/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej
i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylające dyrektywę 1999/93/WE (Dz.
Urz. UE. L Nr 257, s. 73; dalej: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE lub eIDAS).
2
Skarżący twierdzi, że zakwestionowany w skardze art. 126 § 1 k.p.c. narusza prawo do rzetelnego rozpoznania sprawy, ponieważ
zgodnie z „utrwaloną archaiczną wykładnią (…) opartą nie nieobowiązującym stanie prawnym” ogranicza pojęcie podpisu tylko
do „podpisu konwencjonalnego wykonanego osobiście za pomocą przyrządu pisarskiego na papierze”. Powyższa wykładnia zakwestionowanego
w skardze art. 126 § 1 k.p.c. jest także niezgodna z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady UE. W tym zakresie skarżący
przedstawił obszerny wywód dowodzący, że w świetle prawa krajowego i „unijnego” możliwe jest doręczanie pism procesowych opatrzonych
podpisem elektronicznym.
3
Trybunał Konstytucyjny, postanowieniem z 2 kwietnia 2025 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 16 kwietnia 2025 r.), na
podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2393: dalej: u.o.t.p.TK), odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, stwierdziwszy, że
nie spełnia ona warunków wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK.
Trybunał ustalił, że skarżący, pomimo wezwania do usunięcia braków formalnych skargi nie wskazał naruszonego prawa wynikającego
z art. 45 ust. 1 w związku z art. 7 Konstytucji, a tym samym nie uzasadnił zarzutu jego naruszenia. Wskazanie sposobu naruszenia
prawa do rzetelnej procedury oraz uzasadnienie sformułowanych w skardze zarzutów sprowadza się jedynie do postawienia tezy,
że zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady UE, nie ma zakazu stosowania w postępowaniach sądowych przepisów
o podpisie elektronicznym. Mając powyższe na względzie Trybunał stwierdził, że zarzuty sformułowane w skardze przenoszą ciężar
rozważań na płaszczyznę stosowania prawa, która co do zasady pozostaje poza zakresem kognicji Trybunału Konstytucyjnego. Przywołany
w skardze art. 25 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE, z uwagi na jednoznaczne brzmienie art. 79 ust. 1 Konstytucji,
jest natomiast niedopuszczalnym wzorcem kontroli.
4
W zażaleniu z 23 kwietnia 2025 r. (data nadania) skarżący zażądał skierowania przez skład orzekający „pytania prejudycjalnego”
do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 61 ust. 4 (błędnie oznaczonego w
petitum
jako art. 60 ust. 4) u.o.t.p.TK z art. 190 ust. 5 Konstytucji, a także z art. 45 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 5 Konstytucji
(s. 2 pisma procesowego; w
petitum
wniosku skarżący wskazał natomiast przepisy ustawy zasadniczej niemające związku ze sformułowanym żądaniem; tak samo skarżący
postąpił w sprawie o sygn. Ts 265/23, zakończonej postanowieniem z 27 maja 2025 r.) oraz zawieszenia postępowania do czasu
rozpoznania wniosku. Według skarżącego zgodnie z art. 190 ust. 5 Konstytucji „wszelkie orzeczenia Trybunału zapadają większością
głosów. Konstytucja nie przewiduje w tym zakresie wyjątku” (s. 2 zażalenia). Wydanie przez Trybunał orzeczenia (postanowienia
o odmowie nadania dalszego biegu skardze) w składzie jednego sędziego jest więc niezgodne z przywołanymi przepisami ustawy
zasadniczej.
5
Odnośnie do podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu skarżący, wskazawszy na orzecznictwo Trybunału zwrócił uwagę na
to, że praktyka stosowania prawa może być przedmiotem badania zgodności z Konstytucją, jeśli jest – tak jak w przedstawionej
sprawie – trwała i jednolita. Zarzucił także, że Trybunał błędnie wywiódł, iż art. 25 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady UE jest wzorcem kontroli dla zakwestionowanego w skardze przepisu. Skarżący wskazał, że w skardze wniósł o stwierdzenie
przez Trybunał, że art. 126 § 1 oraz art. 126 § 1 pkt 6 k.p.c. są niezgodne z „prawem do [s]ądu wynikającym z [a]rt. 45 ust.
1 Konstytucji w związku z prawem do rzetelnej procedury sądowej opartej na normach prawa i działaniu [s]ądu na podstawie i
w granicach prawa – [a]rt. 7 Konstytucji, co związane jest z niestosowaniem w toku post[ę]powania obowiązującej normy prawa
unijnego, a to narusza (…) prawo do [s]ądu w zakresie prawa do post[ę]powania sądowego na podstawie i w granicach prawa –
tu [a]rt. 25 eIDAS” (s. 4 zażalenia).
6
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
7
1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału
Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie
na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia
Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze
dalszego biegu.
8
2. Odnośnie do żądania skarżącego skierowania przez skład orzekający wniosku („pytania prejudycjalnego”) do Trybunału Konstytucyjnego
o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK należy zauważyć, że ani Konstytucja, ani przepisy u.o.t.p.TK
nie przewidują takiej formy aktywności procesowej. Nie upoważniają także Trybunału do wszczęcia postępowania
ex officio
. W obowiązującym stanie prawnym z wnioskiem o zbadanie hierarchicznej zgodności aktów prawnych mogą wystąpić do Trybunału
wyłącznie podmioty określone w art. 191 ust. 1 pkt 1-5 ustawy zasadniczej. Każdy natomiast, czyje konstytucyjne wolności lub
prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w u.o.t.p.TK wystąpić do Trybunału ze skargą konstytucyjną (art.
79 ust. 1 Konstytucji). Mając powyższe na względzie Trybunał stwierdza, że sformułowany przez skarżącego w zażaleniu wniosek
nie wywołuje żadnych skutków procesowych (por. postanowienia TK z: 23 października 2023, sygn. Ts 6/23, OTK ZU B/2023, poz.
303; 7 marca 2024 r., sygn. Ts 260/22, OTK ZU B/2024, poz. 179 oraz 27 maja 2024 r., sygn. Ts 77/22, OTK ZU B/2024, poz. 200).
Jednocześnie należy zauważyć, że z przywołanego przez skarżącego art. 190 ust. 5 Konstytucji nie wynika, iż Trybunał nie może
wydawać żadnych orzeczeń w składzie jednoosobowym. Przepis ten wyraża jedynie zasadę podejmowania rozstrzygnięć w sytuacji,
w której skład Trybunału jest wieloosobowy. Nie wyklucza jednak, aby przepisy ustawowe (tj. przepisy u.o.t.p.TK), które zgodnie
z art. 197 Konstytucji określają między innymi tryb postępowania przed Trybunałem, umożliwiły wydawanie rozstrzygnięć o odmowie
nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w składzie jednego sędziego (zob. postanowienie TK z 13 marca 2014 r., sygn.
Ts 276/13, OTK ZU nr 2/B/2014, poz. 166).
9
3. Trybunał stwierdza, że zarzuty postawione w zażaleniu nie podważają podstawy odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego
biegu.
10
3.1. Bezzasadna jest teza, jakoby Trybunał błędnie zinterpretował „stan faktyczny i formalny”, w związku z którym skarżący
wniósł skargę konstytucyjną. Skarżący wydaje się nie zauważać tego, że zainicjował postępowanie przed Trybunałem w związku
z postanowieniem Sądu Najwyższego z 14 czerwca 2023 r. (sygn. akt […]). Orzeczeniem tym Sąd Najwyższy oddalił skargę na przewlekłość
postępowania, stwierdziwszy, że w sprawie rozpatrywanej przez Sąd Apelacyjny w K. (sygn. akt […]) do niej nie doszło. W sprawie
nie odrzucono więc, co podnosi skarżący, ani skargi na przewlekłość postępowania, ani zażalenia na to rozstrzygnięcie. Postawiony
w zażaleniu zarzut nie ma zatem związku z analizowaną skargą konstytucyjną.
11
3.2. Trybunał nie podziela poglądu, jakoby w skarżonym postanowieniu błędnie zdefiniował charakter przywołanego w skardze
art. 25 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 910/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej
i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylające dyrektywę 1999/93/WE (Dz.
Urz. UE. L Nr 257, s. 73; dalej: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE). Powyższy przepis skarżący wskazał w
petitum
skargi jako ten, który stanowi wzorzec kontroli dla zakwestionowanych art. 126 § 1 i art. 126 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 listopada
1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 1568, ze zm.). Potwierdził
to w uzasadnieniu postawionych w skardze zarzutów. W związku z tym Trybunał ponownie przypomina, że podstawą skargi konstytucyjnej
może być zarzut naruszenia tylko konstytucyjnych wolności i praw występującego z tym środkiem prawnym. Mogą to być wszelkie
wolności i prawa, pod warunkiem, że są sformułowane w Konstytucji. Dlatego w rozpatrywanej sprawie nie ma znaczenia to, że
art. 25 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE został przez skarżącego przywołany jako wzorzec związkowy.
12
3.3. Trybunał stwierdza, że skarżący, wbrew temu co utrzymuje, nie wykazał występowania stałej i jednolitej praktyki stosowania
kwestionowanych w skardze art. 126 § 1 i art. 126 § 1 pkt 6 k.p.c. W piśmie procesowym z 12 sierpnia 2024 r., co zauważył
Trybunał w skarżonym postanowieniu, a czego skarżący w zażaleniu nie kwestionuje, przywołał on orzeczenia stanowiące w jego
przekonaniu o tym, że podpis elektroniczny złożony na piśmie wniesionym do sądu w formie załącznika do e-maila nie stanowi
braku formalnego pisma procesowego. Zarzucając niekonstytucyjność treści przepisów ustalonej przez orzecznictwo sądowe, skarżący
odwołuje się więc do orzeczeń, które popierają jego stanowisko, a zatem reprezentują przeciwne w odniesieniu do tego, które
zostało przyjęte w sprawie, w związku z którą wystąpił ze skargą do Trybunału. Skarżący wskazuje więc w istocie na rozbieżności
w orzecznictwie sądowym dotyczące prezentowanego w skardze problemu konstytucyjnego.
13
Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia.Pełny tekst orzeczenia
Ts 211/23
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.