147/B/2026
POSTANOWIENIE
z dnia 3 marca 2026 r.
Sygn. akt Ts 179/24
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Wojciech Sych - przewodniczący
Stanisław Piotrowicz
Jakub Stelina - sprawozdawca,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 30 lipca 2025 r. o odmowie
nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej K.J.,
postanawia:
nie uwzględnić zażalenia.
Orzeczenie zapadło jednogłośnie.
Uzasadnienie
1
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 24 września 2024 r. (data nadania) K.J. (dalej: skarżąca),
reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wystąpiła o stwierdzenie, że: 1) art. 130 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964
r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie zwrotu „jeżeli od pisma nie
uiszczono należnej opłaty”, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji; art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 6 Konwencji
o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami
nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.; dalej: Konwencja); art. 45 ust. 1
Konstytucji w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 303 z 14 grudnia 2007 r., s. 1, ze
zm.; dalej: Karta Praw Podstawowych UE); art. 31 ust. 3; art. 32 i art. 2 Konstytucji; 2) art. 101 i art. 102 ustawy z dnia
28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398, ze zm.; dalej: u.k.s.c.), są niezgodne
z art. 45 ust. 1 Konstytucji; art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 6 Konwencji; art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku
z art. 47 Karty Praw Podstawowych UE; art. 31 ust. 3; art. 32 i art. 2 Konstytucji; 3) art. 394
1a
§ 1 k.p.c. w zakresie zwrotu „pierwszej instancji”, jest niezgodny z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust.
1; art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji; 4) art. 49 § 1 k.p.c. w zakresie, w jakim „uniemożliwia wniesieni[e]
wniosku o wyłączenie [sędziego] wraz ze środkiem zaskarżenia”, jest niezgodny z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z
art. 7 Konstytucji; 5) art. 50 § 3 pkt 1 k.p.c. z art. 45 ust. 1 Konstytucji.
2
Skarżąca twierdzi, że zakwestionowane w skardze art. 101 i art. 102 u.k.s.c. są przepisami blankietowymi niezawierającymi
żadnych zasad rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów. W ten sposób naruszają prawo do „rzetelnej, przewidywalnej i jednoznacznej”
procedury sądowej. Według skarżącej powyższe prawo narusza także zaskarżony w skardze art. 394
1a
k.p.c. Wprowadza on bowiem zasadę dwuetapowego, a nie dwuinstancyjnego rozpoznania sprawy (wniosku o zwolnienie od kosztów).
W odniesieniu do zakwestionowanych w skardze art. 49 § 1 i art. 50 § 3 k.p.c. skarżąca zarzuciła, że ich rozumienie ukształtowane
uchwałą Sądu Najwyższego z 26 lipca 2019 r. (sygn. akt […]) uniemożliwia skuteczne złożenie wniosku o wyłączenie „osoby co
do której strona wysnuwa zarzut braku bezstronności”. Wyłączają one bowiem możliwość złożenia go „już w środku procesowym
(pozwie, skardze, zażaleniu, apelacji itd.) a jednocześnie nie następuje w toku większości postępowań wpadkowych etap w którym
strona powiadamiana jest o składzie [s]ądu przed wydaniem orzeczenia” (s. 12-13 skargi). W ten sposób instytucja wyłączenia
sędziego staje się instytucją fasadową.
3
W skardze konstytucyjnej skarżąca sformułowała wniosek o „zabezpieczenie skargi” przez „złożenie do depozytu Trybunału Konstytucyjnego”
samochodu osobowego stanowiącego przedmiot pozwu.
4
Trybunał Konstytucyjny, postanowieniem z 30 lipca 2025 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 11 sierpnia 2025 r.), na podstawie
art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał stwierdził,
że w zakresie, w jakim przedmiotem skargi są art. 394
1a
§ 1 k.p.c., art. 101 i art. 102 u.k.s.c., art. 49 § 1 i art. 50 § 3 pkt 1 k.p.c. nie spełnia podstawowego wymogu wynikającego
z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Zakwestionowane przepisy nie były bowiem
podstawą postanowienia Sądu Apelacyjnego w W. VII Wydział Gospodarczy i Własności Intelektualnej z 27 lutego 2024 r. (sygn.
akt […]), tj. orzeczenia wskazanego jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. W zakresie, w jakim przedmiotem
skargi jest art. 130 § 1 k.p.c., skarga nie zawiera natomiast właściwego, z punktu widzenia art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK,
uzasadnienia.
5
W odniesieniu do wniosku o zabezpieczenie skargi Trybunał stwierdził, że z uwagi na odmowę nadania skardze dalszego biegu
stał się on bezprzedmiotowy.
6
W zażaleniu złożonym 18 sierpnia 2025 r. (data nadania) skarżąca zażądała skierowania przez skład orzekający „pytania prejudycjalnego”
do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 61 ust. 4 (błędnie oznaczonego w
petitum
jako art. 60 ust. 4) u.o.t.p.TK z art. 190 ust. 5 Konstytucji, a także z art. 45 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 5 Konstytucji
(s. 2 pisma procesowego; w
petitum
wniosku skarżąca wskazała natomiast przepisy ustawy zasadniczej niemające związku ze sformułowanym żądaniem) oraz zawieszenia
postępowania do czasu rozpoznania wniosku. Według skarżącej zgodnie z art. 190 ust. 5 Konstytucji „wszelkie orzeczenia Trybunału
Konstytucyjnego zapadają większością głosów. Konstytucja nie przewiduje w tym zakresie wyjątku” (s. 2 zażalenia). Wydanie
przez Trybunał orzeczenia (postanowienia o odmowie nadania dalszego biegu skardze) w składzie jednego sędziego jest więc niezgodne
z przywołanymi przepisami ustawy zasadniczej.
7
W odniesieniu do podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu skarżąca zarzuciła, że Trybunał pobieżnie ocenił „stan formalny”
skutkiem czego było bezrefleksyjne rozpoznanie sprawy. Według skarżącej Trybunał nie uwzględnił tego, że stosownie do art.
79 ust. 1 Konstytucji, skargę „można wnieść po zakończeniu postępowania, a nie w jego toku nawet jeśli w toku postępowań wpadkowych
związanych ze sprawą zasadniczą zakończono postępowanie. Dopiero bowiem [wynik] ostatecznego orzeczenia wydanego przez [s]ąd
II instancji decyduje o fakcie ewentualnego naruszenia praw podmiotowych chronionych Konstytucją” (s. 3-4 zażalenia).
8
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
9
1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału
Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie
na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia
Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze
dalszego biegu.
10
2. Odnośnie do żądania skarżącej skierowania przez skład orzekający wniosku („pytania prejudycjalnego”) do Trybunału Konstytucyjnego
o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK należy zauważyć, że ani Konstytucja, ani przepisy u.o.t.p.TK
nie przewidują takiej formy aktywności procesowej. Nie upoważniają także Trybunału do wszczęcia postępowania
ex officio
. W obowiązującym stanie prawnym z wnioskiem o zbadanie hierarchicznej zgodności aktów prawnych mogą wystąpić do Trybunału
wyłącznie podmioty określone w art. 191 ust. 1 pkt 1-5 ustawy zasadniczej. Każdy natomiast, czyje konstytucyjne wolności lub
prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w u.o.t.p.TK wystąpić do Trybunału ze skargą konstytucyjną (art.
79 ust. 1 Konstytucji). Mając powyższe na względzie Trybunał stwierdza, że sformułowany przez skarżącą w zażaleniu wniosek
nie wywołuje żadnych skutków procesowych (por. postanowienia TK z: 23 października 2023 r., sygn. Ts 6/23, OTK ZU B/2023,
poz. 303; 7 marca 2024 r., sygn. Ts 260/22, OTK ZU B/2024, poz. 179 oraz 27 maja 2024 r., sygn. Ts 77/22, OTK ZU B/2024, poz.
200). Jednocześnie należy zauważyć, że z przywołanego przez skarżącą art. 190 ust. 5 Konstytucji nie wynika, iż Trybunał nie
może wydawać żadnych orzeczeń w składzie jednoosobowym. Przepis ten wyraża jedynie zasadę podejmowania rozstrzygnięć w sytuacji,
w której skład Trybunału jest wieloosobowy. Nie wyklucza jednak, aby przepisy ustawowe (tj. przepisy u.o.t.p.TK), które zgodnie
z art. 197 Konstytucji określają między innymi tryb postępowania przed Trybunałem, umożliwiły wydawanie rozstrzygnięć o odmowie
nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w składzie jednego sędziego (zob. postanowienie TK z 13 marca 2014 r., sygn.
Ts 276/13, OTK ZU nr 2/B/2014, poz. 166).
11
3. Trybunał stwierdza, że zarzuty postawione w zażaleniu nie podważają podstawy odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego
biegu.
12
Skarżąca wydaje się nie zauważać tego, że podstawami odmowy przekazania skargi do merytorycznej oceny są, w zależności od
jej przedmiotu, zakwestionowanie przepisów, które nie kształtowały sytuacji prawnej skarżącej w sprawie zakończonej postanowieniem
Sądu Apelacyjnego w W. z 27 lutego 2024 r. (sygn. akt […]) oraz nieuzasadnienie zarzutów skargi. W zarzutach sformułowanych
w zażaleniu skarżąca nie odniosła się do tych podstaw. Ogólnikowe wywody sformułowane w zażaleniu dotyczą jedynie konieczności
wyczerpania drogi prawnej.
13
Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia.
14
4. Nieuwzględnienie zażalenia kończy postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie skargi konstytucyjnej. W związku
z tym sformułowany w niej wniosek o „zabezpieczenie skargi” stał się bezprzedmiotowy.Pełny tekst orzeczenia
Ts 179/24
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.