141/B/2021
POSTANOWIENIE
z dnia 9 czerwca 2021 r.
Sygn. akt Ts 163/20
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Jakub Stelina,
po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej K.Z. w sprawie zgodności:
1) art. 1 pkt 139 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1469, ze zm.);
2) art. 1 pkt 142 ustawy wymienionej w punkcie pierwszym;
3) art. 394
2
§ 1 i § 1
1
ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.)
z art. 32 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
postanawia:
odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu
Uzasadnienie
1
1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 12 listopada 2020 r. (data nadania) K.Z. (dalej: skarżący),
reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem na tle następującego stanu faktycznego.
2
Skarżący pozwem z 25 stycznia 2019 r. wniósł o orzeczenie nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym, że pozwana A.J. ma zapłacić
na jego rzecz 150 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami.
3
Sąd Okręgowy w P. (dalej: Sąd Okręgowy) nakazem zapłaty z 11 lutego 2019 r. (sygn. akt […]) uwzględnił pozew. W wyniku wniesienia
przez pozwaną zarzutów, Sąd Okręgowy wyrokiem z 18 grudnia 2019 r. (sygn. akt jw.) uchylił wydany nakaz zapłaty. Od powyższego
wyroku skarżący wniósł apelację, żądając jednocześnie zwolnienia go od kosztów sądowych w zakresie opłaty od tego postępowania.
4
Postanowieniem z 28 lutego 2020 r. (sygn. akt […]) Sąd Apelacyjny w P. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie z opłaty od
apelacji. Następnie, postanowieniem z 8 kwietnia 2020 r. (sygn. akt jw.) – wobec nieuiszczenia opłaty – odrzucił wniosek skarżącego
o uzasadnienie powyższego orzeczenia oraz odrzucił jego apelację. W uzasadnieniu wskazano – odwołując się do art. 394
2
§ 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (ówcześnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej:
k.p.c.) – że postanowienie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych wydane przez sąd drugiej instancji nie podlega zaskarżeniu,
a tym samym uzasadnieniu. Zażalenie skarżącego na powyższe rozstrzygnięcie zostało oddalone postanowieniem Sądu Apelacyjnego
w P. z 5 sierpnia 2020 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie z 5 sierpnia 2020 r.). Skarżący wskazał powyższe orzeczenie
jako ostateczne rozstrzygnięcie w jego sprawie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji.
5
2. W ocenie skarżącego zakwestionowane przepisy naruszają następujące konstytucyjne prawa i obowiązki:
6
1) równość wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji) „poprzez rozróżnienie uprawnień procesowych stron (…) w postępowaniu cywilnym
w zależności od tego, czy wniosek o zwolnienie od kosztów został złożony przed sądem I czy II instancji”;
7
2) prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) poprzez „utrudnienie uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych, w sytuacji złożenia
wniosku o takie zwolnienie przed sądem II instancji”.
8
3. Zarządzeniem z sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 10 lutego 2021 r. (doręczonym 16 lutego 2021 r.) skarżący został wezwany
do udokumentowania daty doręczenia mu postanowienia z 5 sierpnia 2020 r. oraz wyjaśnienie, czy przedmiotem kontroli uczynił
wskazany w skardze art. 394
2
§ 1a k.p.c.
9
W piśmie z procesowym z 23 lutego 2021 r. (data nadania) skarżący wyjaśnił, że w skardze omyłkowo wskazał jako przedmiot kontroli
nieistniejący art. 394
2
§ 1a k.p.c. Wyjaśnił, że w to miejsce powinien być wskazany art. 394
2
§ 1
1
k.p.c. Załączył ponadto dokument z którego wynika, że postanowienie z 5 sierpnia 2020 r. zostało mu doręczone 11 sierpnia
2020 r.
10
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
11
1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym,
podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom.
12
2. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie uczyniono:
13
1) art. 1 pkt 139 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1469, ze zm.; dalej: z.k.p.c.) o treści:
14
„w art. 394 § 1 i 2 otrzymują brzmienie:
15
«§ 1. Zażalenie do sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienia sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie,
a ponadto na postanowienia sądu pierwszej instancji i zarządzenia przewodniczącego, których przedmiotem jest:
16
1) zwrot pisma wniesionego jako pozew, z którego nie wynika żądanie rozpoznania sprawy;
17
2) zwrot pozwu;
18
3) odmowa odrzucenia pozwu;
19
4) przekazanie sprawy sądowi równorzędnemu lub niższemu albo podjęcie postępowania w innym trybie;
20
5) zawieszenie postępowania i odmowa podjęcia zawieszonego postępowania;
21
6) zwrot kosztów, określenie zasad ponoszenia przez strony kosztów procesu, zwrot opłaty lub obciążenie kosztami sądowymi
– jeżeli strona nie składa środka zaskarżenia co do istoty sprawy.
22
§ 2. Termin do wniesienia zażalenia wynosi tydzień od dnia doręczenia postanowienia z uzasadnieniem. Jeżeli przy wydaniu postanowienia
sąd odstąpił od jego uzasadnienia, termin liczy się od dnia ogłoszenia postanowienia, a jeżeli podlegało ono doręczeniu –
od dnia jego doręczenia.»”
23
2) art. 1 pkt 142 .k.p.c. w brzmieniu:
24
„w art. 394
2
:
25
a) § 1 otrzymuje brzmienie:
26
«§ 1. Zażalenie do innego składu sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienie tego sądu o odrzuceniu apelacji.»,
27
b) po § 1 dodaje się § 1
1
w brzmieniu:
28
Ǥ 1
1
. Zażalenie do innego składu sądu drugiej instancji przysługuje także na postanowienia tego sądu, których przedmiotem jest:
29
1) odmowa ustanowienia adwokata lub radcy prawnego lub ich odwołanie;
30
2) oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego;
31
3) zwrot kosztów procesu, o ile nie wniesiono skargi kasacyjnej;
32
4) zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu;
33
5) skazanie świadka, biegłego, strony, jej pełnomocnika oraz osoby trzeciej na grzywnę;
34
6) zarządzenie przymusowego sprowadzenia i aresztowania świadka;
35
7) odmowa zwolnienia świadka i biegłego od grzywny i świadka od przymusowego sprowadzenia
36
– z wyjątkiem postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.»,
37
c) § 2 otrzymuje brzmienie:
38
«§ 2. W postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia, o którym mowa w § 1 i 1
1
, przepisy art. 394 § 2 i 3 oraz art. 395-397 stosuje się odpowiednio.»”
39
3) art. 394
2
§ 1 i 1
1
ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.; dalej: k.p.c.) o treści:
40
„§ 1. Zażalenie do innego składu sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienie tego sądu o odrzuceniu apelacji.
41
§ 1
1
. Zażalenie do innego składu sądu drugiej instancji przysługuje także na postanowienia tego sądu, których przedmiotem jest:
42
1) odmowa ustanowienia adwokata lub radcy prawnego lub ich odwołanie;
43
2) oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego;
44
3) zwrot kosztów procesu, o ile nie wniesiono skargi kasacyjnej;
45
4) zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu;
46
5) skazanie świadka, biegłego, strony, jej pełnomocnika oraz osoby trzeciej na grzywnę;
47
6) zarządzenie przymusowego sprowadzenia i aresztowania świadka;
48
7) odmowa zwolnienia świadka i biegłego od grzywny i świadka od przymusowego sprowadzenia
49
– z wyjątkiem postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.”
50
3. Trybunał stwierdza, że zakwestionowane w skardze przepisy nie były podstawą wydania wskazanego przez skarżącego ostatecznego
rozstrzygnięcia.
51
Sąd Apelacyjny w P. postanowieniem z 8 kwietnia 2020 r. (sygn. akt […]) odrzucił wniosek skarżącego o uzasadnienie postanowienia
z tego sądu z 28 lutego 2020 r. (sygn. akt jw.; dalej: postanowienie z 28 lutego 2020 r.) dotyczącego odmowy zwolnienia skarżącego
od kosztów sądowych. Postanowieniem przedmiotowego sądu (sygn. akt […]), wskazanym jako ostatecznego rozstrzygniecie, oddalono
zażalenie od powyższego orzeczenia.
52
Skarżący kwestionuje w skardze konstytucyjnej brak możliwości zaskarżenia postanowienia w przedmiocie odmowy zwolnienia od
kosztów sądowych wydanego przez sąd drugiej instancji, a nie brak możliwości jego uzasadnienia. Abstrahując zatem od utrwalonej
linii orzeczniczej Trybunału, zgodnie z którą niezbędne jest uzyskanie przez skarżącego ostatecznego orzeczenia, które będzie
potwierdzało, że droga sądowa jest wyłączona, czyli postanowienia o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z 28 lutego 2020
r. (zob. wyrok TK z 11 października 2016 r., sygn. SK 28/15, OTK ZU A/2016, poz. 79 oraz z 10 marca 2015 r., sygn. SK 65/13,
OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35), należy uznać, że zakwestionowane przepisy nie były podstawą wydania ostatecznego orzeczenia.
53
W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
54
POUCZENIE
55
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie
7 dni od daty jego doręczenia.Pełny tekst orzeczenia
Ts 163/20
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.