Orzeczenie · 2015-02-06

TS 157/13

Sąd
Trybunał Konstytucyjny
Data
2015-02-06
SAOSAdministracyjneprawo celneŚredniakonstytucyjny
kodeks celnyskarga konstytucyjnaodpowiedzialność majątkowaprzewoźniknależności celnezasada ryzykaochrona praw majątkowychrówna ochronaprawo daninowekonwencja o WPT

Skarżący K.W. i R.B. wnieśli skargę konstytucyjną, domagając się zbadania zgodności art. 211 § 3 pkt 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny z kilkoma przepisami Konstytucji, w tym z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32, art. 45 ust. 1 oraz art. 64 ust. 2. Ich główny zarzut dotyczył obciążenia przewoźnika „na zasadzie ryzyka nieograniczoną oraz oderwaną od normalnego i adekwatnego związku przyczynowego (...) gwarancyjną, solidarną i zbiorową odpowiedzialnością majątkową całym majątkiem za zobowiązania publicznoprawne (należności celne)”. Skarżący powoływali się również na naruszenie art. 115 ust. 1 Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej. Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z dnia 25 lipca 2014 r. odmówił nadania dalszego biegu skardze, uznając ją za oczywiście bezzasadną i wskazując na nieprawidłowe określenie sposobu naruszenia konstytucyjnych wolności i praw. Trybunał podkreślił specyfikę prawa daninowego, wymagającą uprawdopodobnienia naruszenia istoty praw majątkowych, a nie tylko samego faktu ingerencji. Stwierdził, że argumentacja skarżących była ogólnikowa i lakoniczna. Ponadto, Trybunał uznał za błędne założenie skarżących dotyczące wspólnej kategorii podmiotów podlegających równej ochronie praw majątkowych. Wskazał również, że zakwestionowany przepis utracił moc obowiązującą, a skarżący nie wykazali konieczności kontroli uchylonego przepisu. Skarżący wnieśli zażalenie, zarzucając Trybunałowi błędną wykładnię Konstytucji, w szczególności art. 84, oraz nieprawidłowe ustalenia dotyczące grupy podmiotów. Twierdzili, że Trybunał powinien był wezwać ich do uzupełnienia braków formalnych skargi. Trybunał Konstytucyjny, rozpoznając zażalenie, nie uwzględnił go. Potwierdził, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. Podkreślił, że odmowa nadania dalszego biegu skardze była uzasadniona nie tylko oczywistą bezzasadnością zarzutów, ale także tym, że skarżący kwestionowali przepis, który utracił moc obowiązującą, nie wykazując jednocześnie konieczności jego kontroli. Trybunał odniósł się również do zarzutów dotyczących naruszenia praw majątkowych i zasady równego traktowania, podtrzymując stanowisko o braku oczywistego uzasadnienia tych zarzutów oraz o nieprawidłowym określeniu kategorii podmiotów. Stwierdził, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych nie było obligatoryjne w sytuacji oczywistej bezzasadności skargi.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Uzasadnienie odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w przypadku kwestionowania przepisów, które utraciły moc obowiązującą, oraz w przypadku oczywistej bezzasadności zarzutów i nieprawidłowego określenia sposobu naruszenia praw konstytucyjnych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyfiki postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym i wymogów formalnych skargi konstytucyjnej.

Zagadnienia prawne (3)

Czy art. 211 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego, obciążający przewoźnika nieograniczoną odpowiedzialnością majątkową na zasadzie ryzyka za należności celne, narusza zasady konstytucyjne, w tym prawo do równej ochrony praw majątkowych i zasadę równego traktowania?

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty te nie znajdują uzasadnienia w stopniu oczywistym. Argumentacja skarżących była ogólnikowa i lakoniczna, a założenie dotyczące wspólnej kategorii podmiotów podlegających równej ochronie było błędne.

Uzasadnienie

Trybunał podkreślił specyfikę prawa daninowego, wymagającą uprawdopodobnienia naruszenia istoty praw majątkowych. Stwierdził, że skarżący nie wykazali, iż nałożenie odpowiedzialności na przewoźnika prowadzi do drastycznego i nieproporcjonalnego ograniczenia swobody korzystania z praw majątkowych. Błędnie określono również kategorię podmiotów podlegających równej ochronie.

Czy Trybunał Konstytucyjny powinien odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, jeśli kwestionowany przepis utracił moc obowiązującą, a skarżący nie wykazali konieczności jego kontroli dla ochrony ich praw?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, odmowa nadania dalszego biegu skardze jest uzasadniona w takiej sytuacji.

Uzasadnienie

Wystąpienie przesłanki z art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o TK (kontrola przepisu, który utracił moc obowiązującą bez wykazania konieczności kontroli) jest samodzielną podstawą do odmowy nadania skardze dalszego biegu, która powinna być uwzględniana na każdym etapie postępowania.

Czy w przypadku oczywistej bezzasadności skargi konstytucyjnej Trybunał Konstytucyjny ma obowiązek wzywać skarżącego do uzupełnienia braków formalnych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, nie zawsze. Obowiązek ten nie wynika z przepisów ustawy o TK i należy oceniać zasadność takiego wezwania z perspektywy ekonomiki procesowej.

Uzasadnienie

Istnieją uchybienia nieusuwalne, a odmowa nadania dalszego biegu może wynikać z oczywistej bezzasadności lub braków formalnych. Określenie sposobu naruszenia w sposób nieoczywisty nie jest brakiem formalnym, który wymaga wezwania do uzupełnienia.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Nie uwzględnić zażalenia
Strona wygrywająca
Trybunał Konstytucyjny

Strony

NazwaTypRola
K.W.osoba_fizycznaskarżący
R.B.osoba_fizycznaskarżący
Skarb Państwaorgan_państwowypodmiot potencjalnie poszkodowany

Przepisy (10)

Główne

Kodeks celny art. 211 § § 3 pkt 4

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny

Zakwestionowany przepis obciążał przewoźnika odpowiedzialnością majątkową na zasadzie ryzyka za należności celne.

Pomocnicze

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wzorzec kontroli.

Konstytucja art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wzorzec kontroli.

Konstytucja art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wzorzec kontroli (prawo do równej ochrony).

Konstytucja art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wzorzec kontroli.

Konstytucja art. 64 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wzorzec kontroli (prawo do równej ochrony praw majątkowych).

Konstytucja art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wzorzec kontroli (prawo daninowe).

ustawa o TK art. 36 § ust. 4

Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym

Prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

ustawa o TK art. 39 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym

Przesłanka odmowy nadania skardze dalszego biegu (kontrola przepisu, który utracił moc).

ustawa o TK art. 49

Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym

Rozpoznawanie zażalenia na posiedzeniu niejawnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odmowa nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej jest uzasadniona, gdy kwestionowany przepis utracił moc obowiązującą, a skarżący nie wykazali konieczności jego kontroli. • Argumentacja skarżących dotycząca naruszenia praw majątkowych była ogólnikowa i nie spełniała wymogów oczywistości. • Błędne określenie kategorii podmiotów podlegających równej ochronie praw majątkowych. • Nie ma obowiązku wzywania do uzupełnienia braków formalnych, gdy skarga jest oczywiście bezzasadna lub występują nieusuwalne wady.

Odrzucone argumenty

Trybunał dokonał nieprawidłowej wykładni przepisów Konstytucji, w szczególności art. 84. • Uznanie, że Konstytucja ogranicza możliwość pełnej ochrony praw majątkowych z poszanowaniem zasady równości w prawie daninowym, jest błędne. • Trybunał dokonał nieprawidłowych ustaleń w zakresie wskazania wspólnej kategorii podmiotów, w ramach której doszło do niekonstytucyjnego zróżnicowania praw majątkowych. • Trybunał powinien był wezwać skarżących do uzupełnienia braków formalnych skargi.

Godne uwagi sformułowania

obciążenie przewoźnika „na zasadzie ryzyka nieograniczoną oraz oderwaną od normalnego i adekwatnego związku przyczynowego (...) gwarancyjną, solidarną i zbiorową odpowiedzialnością majątkową całym majątkiem za zobowiązania publicznoprawne • ocena ingerencji ustawodawcy w sferę praw majątkowych musi uwzględniać specyfikę danin publicznych • aby zakwestionować konstytucyjność nakładania danin, nie wystarczy jedynie zarzucić, że doszło do naruszenia praw majątkowych, ale trzeba uprawdopodobnić naruszenie tych praw (ich istoty) • zarzuty te nie znajdują uzasadnienia w stopniu oczywistym • zakwestionowany przepis utracił moc obowiązującą • nieprzedstawienie przez skarżących żadnych argumentów za nietrafnością jednej z podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu – uczynienia przedmiotem kontroli przepisu, który utracił moc obowiązującą – oznacza, że nie podważyli postanowienia w tym zakresie

Skład orzekający

Andrzej Wróbel

przewodniczący

Piotr Tuleja

sprawozdawca

Teresa Liszcz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w przypadku kwestionowania przepisów, które utraciły moc obowiązującą, oraz w przypadku oczywistej bezzasadności zarzutów i nieprawidłowego określenia sposobu naruszenia praw konstytucyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym i wymogów formalnych skargi konstytucyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych przed Trybunałem Konstytucyjnym i interpretacji wymogów formalnych skargi konstytucyjnej, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie konstytucyjnym i administracyjnym.

Trybunał Konstytucyjny: Kiedy skarga konstytucyjna nie ma szans na rozpoznanie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane przepisy
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst