392/B/2016
POSTANOWIENIE
z dnia 18 maja 2016 r.
Sygn. akt Ts 150/15
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Małgorzata Pyziak-Szafnicka - przewodnicząca
Stanisław Biernat - sprawozdawca
Piotr Pszczółkowski,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 28 stycznia 2016 r. o odmowie
nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej A.Sz.,
postanawia:
nie uwzględnić zażalenia.
Uzasadnienie:
1
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 15 kwietnia 2015 r. (data nadania) A.Sz. (dalej: skarżąca)
zakwestionowała zgodność: po pierwsze, art. 694
3
§ 1 i 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U.2014.101, ze zm.; dalej: kpc) z art. 2,
art. 45 ust. 1, art. 51 ust. 2 i 4 Konstytucji, po drugie, art. 694
3
§ 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 168 w zw. z art. 166 § 1 i 2 oraz art. 201 § 1 i art. 205 ustawy z dnia 15 września 2000 r. –
Kodeks spółek handlowych (Dz.U.2013.1030, ze zm.; dalej: ksh). Przepisy te skarżąca zakwestionowała w zakresie, w jakim nie
dają byłemu prokurentowi spółki, który zrezygnował z tej funkcji, podstawy do złożenia wniosku o usunięcie jego danych z Krajowego Rejestru
Sądowego.
2
Postanowieniem z 28 stycznia 2016 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Stwierdził,
że skarżąca nie uprawdopodobniła naruszenia wskazanych w skardze konstytucyjnych wolności lub praw przez zaskarżone przepisy.
Jak ustalił Trybunał, w sprawie skarżącej mogło dojść do wykreślenia jej nazwiska z rejestru na podstawie art. 24 ust. 4 ustawy
z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U.2015.1142, ze zm.; dalej: ustawa o KRS) w brzmieniu obowiązującym
do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych
ustaw (Dz.U.2014.1924). W związku z tym Trybunał stwierdził, że naruszenie praw i wolności konstytucyjnych skarżącej wynikało
nie z treści zakwestionowanych przepisów, lecz z niezastosowania przez sąd art. 24 ust. 4 ustawy o KRS w brzmieniu poprzednio
obowiązującym. Jak podkreślił Trybunał, kontrola stosowania prawa pozostaje poza jego kognicją.
3
W zażaleniu wniesionym na postanowienie Trybunału ze stycznia 2016 r. skarżąca zakwestionowała twierdzenie, że w jej sprawie
wadliwe było stosowanie prawa, a nie zakwestionowane przepisy. Jak podkreśliła, adresatem normy wyrażonej w art. 24 ust. 6
ustawy o KRS (wcześniej art. 24 ust. 4 ustawy o KRS) jest sąd. Przepis ten nie daje zatem obywatelom podstawy do żądania wykreślenia
z KRS. Ponadto, jak wskazała skarżąca, przewiduje on tylko możliwość dokonania takiego wykreślenia, a nie obowiązek. Zaznaczyła,
że „nie skarży niezastosowania przez sąd normy art. 24 ust. 6 ustawy o KRS, ale niemożność wpływu na nieprawdziwe dane jej
dotyczące figurujące w powszechnie dostępnym rejestrze sądowym”. Przypomniała przy tym, że jako wzorzec kontroli konstytucyjnej
wskazała m.in. art. 51 ust. 4 Konstytucji, zgodnie z którym każdy ma prawo do żądania sprostowania oraz usunięcia informacji
nieprawdziwych czy niepełnych. W jej przekonaniu naruszenia wskazanych w skardze praw i wolności konstytucyjnych dowodzi fakt,
że „jedyną możliwością jest zdanie się przez skarżącą na łaskę sądu i dokonanie tej czynności przez niego z urzędu”. Dodatkowo
jej zdaniem „nawet gdyby sąd w ramach swoich uprawnień zastosował normę art. 24 ust. 4 ustawy o KRS, prawa konstytucyjne skarżącej
nadal byłyby naruszone, gdyż wciąż nie miałaby ona żądania do złożenia wniosku o sprostowanie/usunięcie, nie miałaby żadnego
wpływu na to, czy sąd w sposób prawidłowy jej dane usunął/sprostował i w jakim zakresie”. Skarżąca podkreśliła, że brak legitymacji
procesowej uniemożliwił merytoryczne rozpoznanie jej wniosku o wykreślenie.
4
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
5
Na podstawie art. 134 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.2016.293) w sprawach wszczętych
i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie na etapie wstępnego rozpoznania skargi konstytucyjnej stosuje się przepisy
dotychczasowe, tzn. przepisy ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.102.643, ze zm.; dalej: ustawa
o TK z 1997 r.). Zgodnie z art. 36 ust. 4 w zw. z art. 49 ustawy o TK z 1997 r. skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia
na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech
sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. b
in fine
w zw. z art. 36 ust. 6 i 7 ustawy o TK z 1997 r.). Na etapie rozpoznawania zażalenia Trybunał Konstytucyjny bada – w zakresie
zarzutów sformułowanych w tym środku odwoławczym – czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek
odmowy nadania skardze dalszego biegu.
6
W ocenie Trybunału kwestionowane postanowienie jest prawidłowe, a argumenty przytoczone w zażaleniu nie podważają ustaleń
przedstawionych w tym orzeczeniu i dlatego nie zasługują na uwzględnienie.
7
Trybunał przypomina, że skarżąca nie może odwoływać się tylko do części regulacji normującej kwestię, w związku z którą wniosła
ona skargę konstytucyjną, jeśli ocena sformułowanych przez nią zarzutów wymaga zbadania przez Trybunał całości tej regulacji.
W sprawie skarżącej należało uwzględnić oprócz zakwestionowanej normy także zawartą w art. 24 ustawy o KRS regulację przewidującą
możliwość dokonywania wykreśleń z KRS z urzędu. Trybunał podkreśla, że skarga wnoszona jest zawsze w związku z konkretną sprawą,
w której doszło do naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw jednostki, mającego swoje źródło w normatywnej treści kwestionowanych
przepisów. Jeśli zatem istniała możliwość usunięcia danych nieodpowiadających rzeczywistości, ale na innej podstawie prawnej
niż zakwestionowana przez skarżącą, to nie można z pominięciem tej pierwszej podstawy upatrywać źródła naruszenia w tej drugiej.
8
Trybunał przyznaje, że art. 24 ust. 6 ustawy o KRS (wcześniej art. 24 ust. 4 ustawy o KRS) daje sądowi możliwość wykreślenia
danych z KRS z urzędu, ale nie przyznaje obywatelowi prawa do złożenia wniosku o ich wykreślenie. W związku jednak z możliwością
działania w tym zakresie przez sąd z urzędu osoba, której dane ujawnione są w rejestrze, może, składając wniosek, dać sądowi
asumpt do dokonania wykreślenia jej danych z KRS z urzędu. Użycie zaś przez ustawodawcę słowa „może” w treści art. 24 ust.
6 ustawy o KRS nie oznacza dowolności w jego stosowaniu przez sąd. Znajduje to potwierdzenie w sprawie skarżącej, w której
Sąd Okręgowy w K. w postanowieniu z grudnia 2014 r. napisał o konieczności wszczęcia postępowania z urzędu. Jak zaznaczył:
„Jeśli Sąd Rejonowy twierdzi, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty, z których wynika, że doszło do wygaśnięcia prokury
udzielonej A.Sz., a spółka nie ma organu, który można przymusić do złożenia wniosku o wykreślenie prokury z rejestru, to zachodzi
konieczność wszczęcia z urzędu postępowania z art. 24 ust. 4 [ustawy o KRS]”.
9
Ponadto Trybunał podkreśla, że nie można rozpatrywać zarzutu naruszenia prawa do sprostowania lub usunięcia danych z KRS w
oderwaniu od aktualnych ustaleń co do istnienia w nim tych danych. W analizowanej sprawie stan naruszenia tego prawa polegał
na figurowaniu skarżącej w KRS po oddaleniu jej wniosku o wykreślenie z uwagi na brak legitymacji do jego złożenia. Trybunał
stwierdza z urzędu, że wprawdzie w chwili wniesienia skargi konstytucyjnej dane skarżącej widniały w tym rejestrze, ale obecnie
już się w nim nie znajdują. W związku z powyższym zarzut naruszenia konstytucyjnych praw lub wolności skarżącej stracił swoją
aktualność. W świetle zaś jednolitego orzecznictwa Trybunału naruszenie powinno istnieć w chwili rozpatrywania skargi, tj.
musi być aktualne i realne (zob. postanowienie TK z 20 lutego 2008 r., SK 44/07, OTK ZU nr 1/A/2008, poz. 23).
10
W tym stanie rzeczy Trybunał podziela stanowisko zajęte w zakwestionowanym postanowieniu, zgodnie z którym skarżąca nie wykazała
naruszenia swoich konstytucyjnych wolności lub praw przez zaskarżone przepisy, a ponadto stwierdza, że naruszenie to straciło
aktualność wskutek ostatecznego wykreślenia danych skarżącej z KRS.Pełny tekst orzeczenia
Ts 150/15
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.