Pełny tekst orzeczenia Ts 13/19

63/B/2020
POSTANOWIENIE
z dnia 14 listopada 2019 r.
Sygn. akt Ts 13/19
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Andrzej Zielonacki,
po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej A.D. w sprawie zgodności:
1) art. 89 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 300, ze zm.)
„w zakresie w jakim – rozstrzygając o podwyższeniu wynagrodzenia biegłego sądowego będącego podatnikiem obowiązanym do rozliczenia
podatku od towarów i usług o kwotę podatku od towarów i usług – jednocześnie pomija obowiązek podwyższenia zwrotu wydatków
należnych biegłemu sądowemu obowiązanemu do rozliczenia podatku od towarów i usług o kwotę podatku od towarów i usług” z art.
2 w związku z art. 32 ust. 1 i ust. 2, a także art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
2) art. 90a ust. 1 ustawy przywołanej w punkcie pierwszym „w zakresie, w jakim – rozstrzygając o przyznaniu prawa do wynagrodzenia
biegłemu sądowemu wezwanemu przez sąd w razie nieskorzystania z jego usług – jednocześnie pomija obowiązek przyznania wynagrodzenia
biegłemu sądowemu w przypadku, gdy sąd prześle akta sprawy biegłemu sądowemu bez uprzedniego upewnienia się, że biegły sądowy
ma kompetencje w sprawie określonej postanowieniem o dopuszczeniu dowodu z jego opinii i rezygnuje z usług biegłego sądowego
dopiero wtedy, gdy biegły sądowy poinformuje sąd o braku uprawnień do wydania opinii” z art. 2 w związku z art. 32 ust. 1
i ust. 2 w związku z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji,
postanawia:
odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
Uzasadnienie
1
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 18 stycznia 2019 r. (data nadania) A.D. (dalej: skarżący),
reprezentowany przez radcę prawnego ustanowionego pełnomocnikiem z wyboru, wystąpił z żądaniem na tle następującego stanu
faktycznego:
2
Postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z 30 lipca 2018 r. (sygn. akt […]) wyznaczono skarżącego jako biegłego sądowego rzeczoznawcę
majątkowego do sporządzenia wyceny określonych ruchomości i wyceny wartości rynkowej określonej nieruchomości w postępowaniu
cywilnym. Pismem z 21 sierpnia 2018 r. skarżący zwrócił sądowi akta i przekazał wniosek o zwolnienie go z obowiązku sporządzenia
opinii, gdyż posiadane przez niego uprawnienia nie pozwalają na wydanie opinii w zakresie szacowania ruchomości, a jedynie
w zakresie wyceny wartości nieruchomości. Z tytułu zwrotu akt i sporządzenia wniosku o zwolnienie z obowiązku sporządzenia
opinii, skarżący – wystawiając fakturę – wniósł o przyznanie mu wynagrodzenia w – powiększonej o wartość podatku od towarów
i usług – łącznej kwocie 125,84 zł, odpowiadającej sumie:
3
– po pierwsze, wydatków poniesionych przez skarżącego w związku ze zwrotem akt i sporządzeniem wniosku o zwolnienie go z obowiązku
wydania opinii;
4
– po drugie, maksymalnej stawki zwrotu utraconego zarobku za jeden dzień pracy.
5
Postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z 1 października 2018 r. (sygn. akt […]) – wskazanym w skardze jako ostateczne orzeczenie
wydane w sprawie objętej wniesioną skargą – utrzymano w mocy zaskarżone przez skarżącego postanowienie referendarza sądowego
przy Sądzie Rejonowym w P. z 24 sierpnia 2018 r. (sygn. akt […]), którym: po pierwsze, przyznano skarżącemu kwotę 20 zł tytułem
zwrotu wydatków poniesionych przez biegłego w związku ze zwrotem akt sprawy i sporządzeniem wniosku o zwolnienie z obowiązku
sporządzenia opinii i po drugie, oddalono wniosek skarżącego w pozostałym zakresie.
6
W uzasadnieniu ostatecznego rozstrzygnięcia sąd wyjaśnił, że skarżącemu nie przysługuje zwrot utraconego zarobku, gdyż ten
przyznaje się wówczas, gdy biegły lub tłumacz stawia się przed sądem na jego wezwanie, a mimo to, sąd odmawia skorzystania
z jego usług. Potwierdzeniem tego jest utrwalona – zdaniem sądu – praktyka interpretacyjna art. 90a ust. 1 ustawy z dnia 28
lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 300, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz.
785; dalej: u.k.s.). Sąd uznał jednak, że skarżącemu przysługuje zwrot kosztów poniesionych w związku ze zwrotem akt i sporządzeniem
wniosku o zwolnienie z obowiązku sporządzenia opinii, które w tej sprawie wyliczono łącznie na 20 zł. Jednocześnie sąd wyjaśnił,
że brak jest podstaw do powiększenia tej kwoty o wartość podatku od towarów i usług, gdyż zgodnie z art. 89 ust. 4 u.k.s.
wartość tego podatku dolicza się jedynie do wynagrodzenia biegłego, a nie do zwrotu poniesionych przez niego wydatków.
7
We wniesionej skardze konstytucyjnej skarżący zarzuca kwestionowanemu art. 89 ust. 4 u.k.s. naruszenie: po pierwsze – zasady
demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) w związku z zasadą równości (art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji), po drugie
– zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) w związku z zasadą ochrony prawa własności (art. 64 ust. 1
i 2 Konstytucji). Natomiast kwestionowanemu art. 90a ust. 1 u.k.s. skarżący zarzuca naruszenie zasady demokratycznego państwa
prawnego (art. 2 Konstytucji) w związku z zasadą równości (art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji) i własności (art. 64 ust. 1 i 2
Konstytucji).
8
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje.
9
1. Na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
(Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań
lub gdy jest oczywiście bezzasadna.
10
2. Treść kwestionowanych przepisów jest następująca:
11
– art. 89 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 300, ze zm.;
obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 785; dalej: u.k.s.): „Wynagrodzenie biegłego będącego podatnikiem obowiązanym do rozliczenia
podatku od towarów i usług podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług, określoną zgodnie ze stawką tego podatku obowiązującą
w dniu orzekania o tym wynagrodzeniu.”;
12
– art. 90a ust. 1 u.k.s.: „Biegłemu lub tłumaczowi wezwanemu przez sąd, w razie nieskorzystania z jego usług, przysługuje
zwrot utraconego zarobku lub dochodu.”
13
3. Badana skarga nie spełnia określonego w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK wymogu wskazania, która konstytucyjna wolność
lub prawo skarżącego, i w jaki sposób zostały naruszone. Po pierwsze, skarga nie wskazuje praw lub wolności naruszonych wskutek
zastosowania w sprawie kwestionowanych przepisów. Po drugie, wskazane w skardze okoliczności prawne, w jakich zastosowano
kwestionowane przepisy, różnią się od okoliczności określonych w ostatecznym rozstrzygnięciu.
14
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał na normatywną sprzeczność art. 89 ust. 4 u.k.s. z art. 29a ust. 1 ustawy z dnia 11
marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2018 r. poz. 2174; dalej: u.p.t.u.). Zgodnie z art. 29a ust. 1 u.p.t.u.:
„Podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2-5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko,
co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży (…)”. Jednak
w ostatecznym rozstrzygnięciu, wydanym w sprawie skarżącego, sąd wyjaśnił, że koszty przeprowadzania dowodu z opinii biegłego
w postępowaniu sądowym nie stanowią podstawy opodatkowania, gdyż – co wynika również z art. 29a ust. 1 u.p.t.u. – koszty te
nie stanowią wynagrodzenia (zapłaty), lecz zwrot wydatków poniesionych przez biegłego. Z tego względu doliczenie kwoty podatku
od towarów i usług do wydatków poniesionych przez biegłego było – zdaniem sądu – niedopuszczalne.
15
Ponadto skarżący, wskazując sposób naruszenia konstytucyjnej zasady równości oraz równej dla wszystkich ochrony prawa własności
w związku z zasadą demokratycznego państwa prawnego wyjaśniał, że przyczyną oddalenia jego wniosku o przyznanie mu zwrotu
utraconego zarobku było to, że wykonuje zawód „biegłego sądowego, a nie jedynie rzeczoznawcy majątkowego”. Tymczasem podstawą
oddalenia wniosku nie był status prawny skarżącego, czy wykonywany przez niego zawód
,
lecz wskazana przez sąd okoliczność, że nie otrzymał on wezwania do stawienia się przed sądem oraz to, że nie przeprowadził
opinii, do sporządzenia której został wezwany. Należy podkreślić, że skarżący nie kwestionuje tego, że – jak wskazano w ostatecznym
orzeczeniu – podstawę do wypłacenia biegłemu zwrotu utraconego zarobku lub dochodu może stanowić, zgodnie z art. 90a ust.
1 u.k.s., nieskorzystanie z jego usług, w sytuacji gdy stawił się on przed sądem po otrzymaniu stosownego wezwania.
16
Skarżący nie wyjaśnił również, z jakich jego konstytucyjnych wolności lub praw wynika „obowiązek podwyższenia zwrotu wydatków
należnych biegłemu sądowemu (…) o kwotę podatku od towarów i usług”. Nie wskazał także takich konstytucyjnych wolności lub
praw, które uprawniałyby go do otrzymania zwrotu utraconego zarobku lub dochodu w sytuacji, w której nie stawił się przed
sądem na jego wezwanie, ani nie sporządził żadnej opinii.
17
Ponieważ skarżący podnosił w skardze, że kwestionowany przepis został w jego sprawie zastosowany w innych okolicznościach
i w inny sposób, niż to wynika z ostatecznego orzeczenia (treścią którego Trybunał – oceniając sposób naruszenia – jest związany),
a także z uwagi na to, że skarga nie wskazuje konstytucyjnych wolności lub praw naruszonych wskutek zastosowania kwestionowanych
przepisów, to przesłanka określona w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK nie może zostać uznana za spełnioną. Należy bowiem przypomnieć,
że warunkiem przeprowadzenia kontroli konstytucyjności kwestionowanych w skardze przepisów jest wykazanie przez skarżącego
relewantnego związku zachodzącego pomiędzy tymi przepisami, naruszonym podmiotowym prawem konstytucyjnym skarżącego oraz sposobem,
w jaki przepisy te – stanowiąc podstawę ostatecznego orzeczenia – naruszyły to prawo (zob. postanowienie TK z 22 maja 2018
r., sygn. Ts 27/17, OTK ZU B/2018, poz. 119). Badana skarga nie spełnia tych wymogów.
18
4. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK, odmówił nadania skardze dalszego
biegu stwierdzając, że nie spełnia ona wymagań określonych w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK.
19
POUCZENIE
20
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie
7 dni od daty jego doręczenia.