Pełny tekst orzeczenia Ts 109/24

110/B/2026
POSTANOWIENIE
z dnia 28 października 2025 r.
Sygn. akt Ts 109/24
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Krystyna Pawłowicz,
po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej P.P. o zbadanie zgodności:
art. 41 § 1 w związku z art. 459 § 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022
r. poz. 1375) w zakresie,
w jakim „nie przewidują dopuszczalności wniesienia zażalenia na postanowienie o nieuwzględnieniu wniosku o wyłączenie sędziego
od rozpoznawania sprawy”, z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
postanawia:
odmówić skardze konstytucyjnej nadania dalszego biegu.
Uzasadnienie
1
W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 5 czerwca 2024 r. (data nadania), P.P. (dalej: skarżący)
– reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru – wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia w oparciu
o następujący stan faktyczny.
2
Postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z 29 listopada 2023 r. (sygn. akt […]) nie uwzględniono wniosku skarżącego o wyłączenie
od rozpoznania sprawy sędziego sprawozdawcy.
3
Wskazane postanowienie zostało doręczone skarżącemu 7 grudnia 2023 r.
4
Zdaniem skarżącego niezgodne ze wskazanymi przepisami Konstytucji jest odebranie mu możliwości zaskarżenia postanowienia sądu
w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego. Wskazał on, że taka regulacja narusza gwarancję co najmniej
dwuinstancyjnego postępowania i zasadę równości wobec prawa, ponieważ uniemożliwia mu przeprowadzenie właściwej kontroli wydanego
przez sąd orzeczenia, w szczególności w sytuacji, gdy przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
(Dz. U. z 2023 r. poz. 1550, ze zm.) umożliwiają skuteczne złożenie zażalenia na takie postanowienie.
5
Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 21 czerwca 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 1 lipca 2024 r.),
skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez udokumentowanie daty doręczenia skarżącemu ostatecznego
orzeczenia (przesłanie np. poświadczonej za zgodność z oryginałem koperty, w której doręczone zostało to orzeczenie, wraz
z monitoringiem przesyłki Poczty Polskiej lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zwrotnego potwierdzenia odbioru
tej przesyłki albo elektronicznego potwierdzenia odbioru) wraz z czterema kopiami oraz poinformowanie, czy od wskazanego w
skardze konstytucyjnej ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia (wraz z czterema kopiami),
pod rygorem ujemnych skutków procesowych.
6
W piśmie z 2 lipca 2024 r. (data nadania) pełnomocnik wykonał powyższe zarządzenie.
7
Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 18 grudnia 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 30 grudnia 2024
r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) doręczenie prawidłowego pełnomocnictwa szczególnego
do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącego przed Trybunałem Konstytucyjnym w odniesieniu
do sprawy, w związku z którą złożona została skarga konstytucyjna (wraz z czterema kopiami); 2) wskazanie, które konstytucyjne
wolności lub prawa skarżącego zawarte w podanych wzorcach kontroli oraz w jaki sposób zostały naruszone (wraz z czterema kopiami);
3) uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanych przepisów ustawy ze wskazanymi konstytucyjnymi wolnościami lub prawami
skarżącego przez powołanie argumentów lub dowodów na jego poparcie
(wraz z czterema kopiami), pod rygorem wydania postanowienia o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
8
W piśmie z 7 stycznia 2025 r. (data nadania) skarżący przysłał pełnomocnictwo szczególne oraz uzasadnił podniesiony zarzut
niezgodności kwestionowanego przepisu z Konstytucją.
9
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
10
1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym,
podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom.
11
2. W świetle art. 79 ust. 1 Konstytucji, w skardze konstytucyjnej można kwestionować jedynie przepisy, które były podstawą
ostatecznego orzeczenia o określonych konstytucyjnych wolnościach lub prawach skarżącego. Dopuszczalność złożenia skargi jest
więc bezpośrednio uzależniona od tego, czy w stanie faktycznym sprawy skarżącego występuje określona w tym przepisie korelacja
między ostatecznym orzeczeniem, naruszonymi konstytucyjnymi wolnościami lub prawami oraz zaskarżonymi przepisami. Obowiązek
wskazania właściwego rozstrzygnięcia oraz określenia zakresu zaskarżenia (przedmiotu i wzorców kontroli) spełniających powyższe
wymogi ciąży przy tym na skarżącym (por. art. 53 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.t.p.TK).
12
W niniejszej sprawie, jako ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, skarżący wskazał postanowienie Sądu
Rejonowego w S. z 29 listopada 2023 r. (sygn. akt […]) o nieuwzględnieniu wniosku o wyłączenie sędziego. W orzeczeniu tym
jako normę zastosowaną przez sąd wskazano art.
41 § 1 oraz art. 42 § 1 i 4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.;
dalej: k.p.k.). Podstawy wskazanego postanowienia nie stanowił natomiast art. 459 § 1 i § 2 k.p.k.
13
Skarżący zakwestionował natomiast art. 41 § 1 w związku z art. 459 § 1 i § 2 k.p.k. ze względu na brak unormowań, przewidujących
zażalenie na postanowienie sądu w przedmiocie wyłączenia sędziego, w szczególności nieuwzględniających takiego wniosku. Zarówno
ze wskazanego w skardze przedmiotu kontroli, jak i z prezentowanych w niej argumentów wynika wyraźnie, że – zdaniem skarżącego
– w analizowanym wypadku konieczna jest dwuinstancyjna sądowa kontrola wymienionych rozstrzygnięć.
14
Jak wynika z akt niniejszego postępowania, skarżący nie wnosił żadnych środków odwoławczych od postanowienia Sądu Rejonowego,
a zatem zarzut niekonstytucyjności art. 41 § 1 w związku z art. 459 § 1 i 2 k.p.k. (w zakresie, w jakim wyłącza dopuszczalność
zaskarżenia zażaleniem postanowienia o nie uwzględnieniu wniosku o wyłączenie sędziego) nie jest poparty treścią ostatecznego
orzeczenia. Tym samym niniejsza skarga konstytucyjna ma charakter abstrakcyjny – w sprawie zakończonej postanowieniem Sądu
Rejonowego nie doszło do zastosowania w stosunku do skarżącego kwestionowanej normy prawnej i naruszenia jego praw konstytucyjnych
w sposób wskazany w skardze.
15
Dodatkowo Trybunał ma na uwadze, że postanowienie Sądu Rejonowego nie zawierało żadnego rozstrzygnięcia (ani pozytywnego,
ani negatywnego) co do prawa skarżącego do dalszej sądowej kontroli postanowienia sądu o utrzymaniu w mocy postanowienia sądu
o nieuwzględnieniu wniosku o wyłączenie sędziego. Uzasadnienie tego orzeczenia wskazuje, że przedmiotem oceny sądu w tej sprawie
była wyłącznie merytoryczna zasadność wniosku o wyłączenie sędziego. Lakoniczne stwierdzenie na końcu uzasadnienia, że skarżącemu
nie przysługuje żaden środek odwoławczy ma charakter adnotacji przedstawionych na marginesie, a nie rozstrzygnięcia na temat
przysługujących skarżącemu praw.
16
Z tych względów, zdaniem Trybunału, skarga nie spełniła wymogu określonego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, co w odniesieniu
do powołanego przepisu stanowi samoistną podstawę odmowy nadania skardze dalszego biegu (art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK).
17
W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
18
POUCZENIE
19
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na
niniejsze postanowienie w terminie siedmiu dni od daty jego doręczenia.