SNO 63/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku Prokuratora Okręgowego o zezwolenie na pociągnięcie sędziego Sądu Rejonowego do odpowiedzialności karnej za przestępstwo z art. 296 § 1 i 3 k.k. Zarzucono sędziemu, pełniącemu funkcję wiceprezesa sądu, niedopełnienie obowiązków poprzez zaniechanie weryfikacji wniosków komornika dotyczących zajęcia praw i wierzytelności przeciwko dłużnikowi, co doprowadziło do przelania z depozytu sądowego kwoty ponad 4,3 mln zł na rachunek komornika, wyrządzając tym samym szkodę majątkową w wielkich rozmiarach. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny odmówił zezwolenia, stwierdzając, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na przypisanie sędziemu umyślności popełnienia przestępstwa, a jedynie nieumyślności. Sąd Apelacyjny uznał, że sędzia, działając w ramach swoich obowiązków i opierając się na przyjętej w sądzie praktyce, nie miała świadomości, że dokonuje przelewu z depozytu sądowego, a jedynie z depozytu komorniczego, traktując sprawę rutynowo. W związku z tym, że czyn został popełniony nieumyślnie, Sąd Apelacyjny stwierdził przedawnienie karalności. Prokurator Okręgowy zaskarżył tę uchwałę, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych i niezasadne uznanie braku umyślności. Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny oddalił zażalenie prokuratora, uznając je za bezzasadne. Sąd Najwyższy podkreślił, że zarzut błędu w ustaleniach faktycznych wymaga wykazania konkretnych uchybień w ocenie materiału dowodowego, a nie jedynie polemiki z ustaleniami sądu. Sąd Najwyższy podzielił stanowisko Sądu Apelacyjnego, że sędzia Sądu Rejonowego nie miała świadomości popełnienia przestępstwa umyślnie, a jej działanie można ocenić jedynie w kategoriach nieumyślności, wynikającej z braku zachowania wymaganej ostrożności, mimo że mogła przewidzieć możliwość popełnienia czynu. W związku z tym, że czyn został popełniony nieumyślnie, stwierdzono przedawnienie karalności, co skutkowało utrzymaniem w mocy uchwały Sądu Apelacyjnego odmawiającej zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia umyślności i nieumyślności w kontekście przestępstwa niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariusza publicznego, a także kwestia przedawnienia karalności.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z zezwoleniem na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej oraz konkretnych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zaniechanie weryfikacji wniosków komornika i wydanie dyspozycji przelewu dużej kwoty z depozytu sądowego, skutkujące szkodą majątkową, stanowi przestępstwo umyślne z art. 296 § 1 i 3 k.k., czy też czyn popełniony nieumyślnie z art. 296 § 4 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Apelacyjny uznał, że brak jest umyślności, a jedynie nieumyślność, co skutkuje przedawnieniem karalności. Sąd Najwyższy utrzymał to stanowisko.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny i Sąd Najwyższy uznały, że sędzia Sądu Rejonowego, działając w ramach przyjętej praktyki i opierając się na zaufaniu do pracowników, nie miała świadomości, że dokonuje przelewu z depozytu sądowego, a jedynie z depozytu komorniczego. W związku z tym brak było umyślności, a jedynie nieumyślność, która na skutek upływu czasu uległa przedawnieniu.
Czy w przypadku popełnienia czynu nieumyślnie, gdy nastąpiło przedawnienie karalności, można zezwolić na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przedawnienie karalności stanowi negatywną przesłankę procesową uniemożliwiającą prowadzenie postępowania karnego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że czyn popełniony nieumyślnie, zgodnie z art. 296 § 4 k.k., zagrożony jest karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 3 lat, co skutkuje przedawnieniem karalności po upływie 5 lat od jego popełnienia. Ponieważ czyn miał miejsce w 2003 r. i nie wszczęto postępowania, nastąpiło przedawnienie.
Jaka jest różnica między zamiarem wynikowym (ewentualnym) a świadomą nieumyślnością w kontekście przestępstwa z art. 296 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy podkreślił, że dla zamiaru wynikowego konieczne jest objęcie świadomością zarówno faktu niedopełnienia obowiązku, jak i godzenie się na skutek, podczas gdy przy świadomej nieumyślności sprawca przewiduje możliwość popełnienia czynu, ale nie podejmuje działań w celu jej uniknięcia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy analizował argumentację prokuratora o zamiarze wynikowym, wskazując, że sędzia Sądu Rejonowego nie miała świadomości popełnienia czynu zabronionego, a jedynie nie zachowała wymaganej ostrożności, co kwalifikuje się jako nieumyślność.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prokurator Okręgowy | organ_państwowy | strona skarżąca |
| Sędzia Sądu Rejonowego | osoba_fizyczna | sędzia |
| Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny | instytucja | sąd niższej instancji |
Przepisy (17)
Główne
k.k. art. 296 § § 1 i 3
Kodeks karny
Przepis dotyczy niedopełnienia obowiązków przez osobę zajmującą się sprawami majątkowymi, skutkującego szkodą majątkową w wielkich rozmiarach. Sąd Apelacyjny uznał, że przedmiotem ochrony są wszelkie interesy majątkowe, nie tylko związane z obrotem gospodarczym.
k.k. art. 296 § § 4
Kodeks karny
Przepis dotyczy nieumyślnego popełnienia czynu z § 1 lub 3.
Pomocnicze
k.k. art. 115 § § 6 i 7
Kodeks karny
Definicja szkody w wielkich rozmiarach.
k.k. art. 231
Kodeks karny
Przestępstwo nadużycia władzy.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 6
Kodeks postępowania karnego
Ujemna przesłanka procesowa – przedawnienie karalności.
k.p.k. art. 438 § pkt 3
Kodeks postępowania karnego
Podstawa zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych.
k.p.k. art. 437 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy.
Ustawa z dnia 1988 r. o finansach publicznych art. 28 § ust. 1
Obowiązek zajmowania się sprawami majątkowymi.
p.u.s.p. art. 21 § § 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Obowiązek zajmowania się sprawami majątkowymi.
p.u.s.p. art. 22 § § 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Obowiązek zajmowania się sprawami majątkowymi.
p.u.s.p. art. 80 § § 2e
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Tryb wysłuchania sędziego.
p.u.s.p. art. 128
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy.
k.c. art. 693 § 14
Kodeks cywilny
Zasady i tryb postępowania w sprawach o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego.
k.p.c. art. 808
Kodeks postępowania cywilnego
Depozyt nieprawidłowy.
k.k. art. 9 § § 2
Kodeks karny
Definicja nieumyślności.
k.k. art. 101 § § 1 pkt 4
Kodeks karny
Termin przedawnienia karalności.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 1965 r. art. 14
Zasady i tryb postępowania w sprawach o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak umyślności po stronie sędziego Sądu Rejonowego. • Działanie sędziego było wynikiem przyjętej w sądzie praktyki i zaufania do pracowników. • Sędzia nie miała świadomości, że dokonuje przelewu z depozytu sądowego. • Przedawnienie karalności czynu nieumyślnego.
Odrzucone argumenty
Sędzia, jako doświadczony prawnik, powinna była mieć świadomość wysokiego prawdopodobieństwa popełnienia czynu zabronionego. • Zaniechanie weryfikacji wniosków komornika i wydanie dyspozycji przelewu stanowiło umyślne niedopełnienie obowiązków.
Godne uwagi sformułowania
nie dopełniła ciążących na niej obowiązków, w ten sposób, że zaniechała weryfikacji • wyrządziła w mieniu Sądu Rejonowego w A. szkodę majątkową w wielkich rozmiarach • brak dowodów nakazujących odmienną ocenę stanowiska prezentowanego przez nią • brak tego niezbędnego do przypisania odpowiedzialności za to przestępstwo elementu strony podmiotowej, jakim jest umyślność • nie leżało w gestii prezesa sądu • nie można było rozpatrywać wyłącznie w kategoriach stypizowanego w art. 231 k.k. przestępstwa nadużycia władzy • nie stanowiło wyłącznie „czynności technicznej” • nie sposób byłoby dowodzić, że odstępując od sprawdzenia podpisywanych dokumentów [...] dopełniła ciążących na niej obowiązków • nie można twierdzić, iż miała miejsce sytuacja, w której nastąpiłaby w omawianym przypadku realizacja znamion czynu z art. 296 k.k. popełnionego z winy umyślnej sprawcy • nie obejmowała swoją świadomością tego, że podpisuje polecenie przelewu wypłacenia kwot zdeponowanych w depozycie sądowym (tzw. depozycie prawidłowym) • nie dochowała ona ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, choć możliwość popełnienia przestępstwa mogła przewidzieć • nie rozważała ewentualności, że składane przez nią podpisy doprowadzą do szkody w mieniu Skarbu Państwa
Skład orzekający
Roman Sądej
przewodniczący
Katarzyna Gonera
sprawozdawca
Iwona Koper
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia umyślności i nieumyślności w kontekście przestępstwa niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariusza publicznego, a także kwestia przedawnienia karalności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z zezwoleniem na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej oraz konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności karnej sędziego i dużej kwoty pieniędzy, co budzi zainteresowanie. Pokazuje złożoność oceny zamiaru i nieumyślności w prawie karnym.
“Czy rutynowe podpisywanie dokumentów może prowadzić do zarzutów karnych? Sąd Najwyższy rozstrzyga sprawę sędziego i milionowej szkody.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.