SNO 11/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny rozpoznał sprawę dotyczącą zażalenia sędziego Sądu Rejonowego na uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 13 lutego 2004 r. (sygn. akt (...)). Uchwała ta zezwalała na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej za podrobienie podpisu na fakturach VAT oraz polecenie sporządzenia nierzetelnego rachunku w celu uzyskania zwrotu VAT. Sąd Apelacyjny zawiesił również sędziego w czynnościach służbowych i obniżył mu wynagrodzenie. Sędzia zaskarżył uchwałę, podnosząc zarzuty dotyczące m.in. braku doręczenia mu wniosku prokuratora i wezwania na rozprawę, rozpoznania sprawy przez niewłaściwy skład sądu, błędnej kwalifikacji prawnej czynów, naruszenia immunitetu sędziowskiego, naruszenia przepisów o przedawnieniu oraz bezpodstawnego zawieszenia w czynnościach służbowych. Sąd Najwyższy uznał te zarzuty za niezasadne. Wskazał, że kontrola sądu dyscyplinarnego w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej ma na celu zbadanie jedynie uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa, a nie merytoryczną ocenę materiału dowodowego. Sąd Najwyższy stwierdził, że doręczenie zawiadomienia o terminie posiedzenia było skuteczne, nawet jeśli nie zastosowano szczególnego trybu przewidzianego dla sędziów, gdyż sędzia potwierdził otrzymanie korespondencji. Podobnie, odmowa przyjęcia wniosku prokuratora przez sędziego i jego późniejsze wysłanie pocztą na adres domowy skutkowały uznaniem doręczenia za dokonane. Sąd Najwyższy odrzucił również zarzuty dotyczące składu sądu, kwalifikacji prawnej czynów (stosując przepisy nowego kodeksu karnego), naruszenia immunitetu oraz przedawnienia, wskazując na odpowiednie przepisy k.k. i k.p.k. Utrzymano w mocy zaskarżoną uchwałę, która z dniem orzeczenia Sądu Najwyższego uzyskała prawomocność.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących doręczeń korespondencji sędziom w postępowaniu dyscyplinarnym, zakres kontroli sądu dyscyplinarnego, stosowanie przepisów k.k. po nowelizacji, przedawnienie czynów, obligatoryjne zawieszenie sędziego w czynnościach służbowych.
Dotyczy specyficznego postępowania dyscyplinarnego wobec sędziego, ale zasady doręczeń i zakresu kontroli mogą mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (6)
Czy doręczenie korespondencji sędziemu w sposób inny niż przewidziany w § 572 ust. 2 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości, ale zgodny z przepisami k.p.k., jest skuteczne i wywołuje skutki procesowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, uzyskanie potwierdzenia doręczenia korespondencji w inny sposób niż przewidziany w § 572 ust. 2 zarządzenia, ale będący wynikiem zastosowania sposobów o jakich mowa w rozdziale 15 k.p.k., wywołuje te wszystkie skutki procesowe, jakie ustawa wiąże z dokonaniem tej czynności.
Uzasadnienie
Przepis § 572 ust. 2 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości nie jest regulacją wyłączającą stosowanie norm ustawowych dotyczących doręczania pism. Stanowi jedynie uzupełnienie sposobów doręczania wymienionych w rozdziale 15 k.p.k. Dodatkowo, zgodnie z art. 142 k.p.k., nawet doręczenie dokonane bez zachowania wymagań jest skuteczne, jeśli osoba oświadczy, że pismo otrzymała.
Czy sąd dyscyplinarny, rozpatrując wniosek o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, może badać postępowanie przygotowawcze z punktu widzenia zasady legalizmu lub przeprowadzać dowody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zakres orzekania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej nie pozwala na zajmowanie się kontrolą postępowania przygotowawczego z punktu widzenia zasady legalizmu, ani nie obejmuje bezpośredniego przeprowadzania dowodów będących podstawą wniosku.
Uzasadnienie
Kontrola sądu dyscyplinarnego w tym trybie ma na celu zbadanie jedynie tego, czy zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa przez sędziego. Wymaganie to zostało spełnione, a orzeczenie nie przesądza o winie ani nie jest poprzedzone ostateczną oceną materiału dowodowego.
Czy zarzuty dotyczące błędnej kwalifikacji prawnej czynów są zasadne, zwłaszcza w kontekście zmiany przepisów kodeksu karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty te są nieskuteczne, ponieważ zgodnie z art. 4 § 1 k.k. z 1997 r. stosuje się ustawę nową, chyba że ustawa poprzednia jest względniejsza. Okres popełnienia czynu ciągłego kończył się po wejściu w życie nowego k.k., co stanowiło samodzielną podstawę do stosowania nowego prawa.
Uzasadnienie
Wniosek prokuratora trafnie powoływał przepisy nowego kodeksu karnego. Okres działania czynu ciągłego objętego pierwszym zarzutem kończył się po wejściu w życie k.k. z 1997 r., co uzasadniało stosowanie nowego prawa.
Czy naruszenie immunitetu sędziowskiego następuje w wyniku podejmowania przez prokuratora czynności procesowych innych niż niecierpiące zwłoki w postępowaniu 'w sprawie'?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prowadzenie postępowania przygotowawczego 'w sprawie' nie jest ograniczone wyłącznie do czynności nie cierpiących zwłoki. Postępowanie 'przeciwko osobie' rozpoczyna się od przedstawienia zarzutów, czego w chwili orzekania przez sąd pierwszej instancji jeszcze nie dokonano.
Uzasadnienie
Prowadzenie postępowania przygotowawczego w sprawie nie jest ograniczone do czynności niecierpiących zwłoki. Postępowanie przeciwko osobie rozpoczyna się od przedstawienia zarzutów, co nie miało miejsca w momencie orzekania przez Sąd Apelacyjny.
Czy czyny zakwalifikowane z art. 270 § 1 k.k. i art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 271 § 1 i 3 k.k. uległy przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z art. 101 § 1 ust. 3 k.k., karalność tych czynów przedawnia się po upływie 10 lat, co nie nastąpiło w stosunku do okresu wskazanego we wniosku prokuratora.
Uzasadnienie
Okres przedawnienia wynosi 10 lat. Zestawienie tego okresu z okresem wskazanym we wniosku prokuratora jednoznacznie wskazuje, że przedawnienie czynów objętych zarzutem jeszcze nie nastąpiło. Stosuje się przepisy nowego k.k. o przedawnieniu zgodnie z art. 15 Przepisów wprowadzających k.k.
Czy zawieszenie sędziego w czynnościach służbowych i obniżenie wynagrodzenia może nastąpić bez wcześniejszego wszczęcia postępowania dyscyplinarnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 129 § 2 u.s.p. przewiduje samodzielną i obligatoryjną przesłankę decyzji o zawieszeniu sędziego w czynnościach służbowych w postaci wydania uchwały zezwalającej na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej.
Uzasadnienie
Zawieszenie sędziego w czynnościach służbowych na podstawie art. 129 § 2 u.s.p. jest obligatoryjne po wydaniu uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej i nie zależy od równoległego toczącego się postępowania dyscyplinarnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| sędzia Sądu Rejonowego | osoba_fizyczna | obwiniony |
| Prokurator | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego | organ_państwowy | inna |
Przepisy (21)
Główne
k.k. art. 270 § § 1
Kodeks karny
Podrobienie podpisu.
k.k. art. 18 § § 1
Kodeks karny
Podżeganie lub pomocnictwo.
k.k. art. 271 § § 1 i 3
Kodeks karny
Poświadczenie nieprawdy.
k.k. art. 101 § § 1 ust. 3
Kodeks karny
Okres przedawnienia karalności czynów z art. 270 § 1 k.k. i art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 271 § 1 i 3 k.k. wynosi 10 lat.
u.s.p. art. 129 § § 2
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Obligatoryjne zawieszenie sędziego w czynnościach służbowych następuje w przypadku wydania uchwały zezwalającej na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej.
u.s.p. art. 107 § § 1
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Przewinienie dyscyplinarne.
Pomocnicze
Dz. Urz. Min. Sprawiedliwości Nr 5, poz. 22 art. 572 § ust. 2
Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej
Nie jest to regulacja wyłączająca stosowanie norm ustawowych dotyczących doręczania pism, stanowi jedynie uzupełnienie sposobów doręczania wymienionych w rozdziale 15 k.p.k. Uzyskanie potwierdzenia doręczenia w inny sposób zgodny z k.p.k. wywołuje skutki procesowe.
k.p.k. art. 15
Kodeks postępowania karnego
Przepisy dotyczące doręczania pism i zawiadomień stronom i innym uczestnikom postępowania.
k.p.k. art. 131 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sposoby doręczania korespondencji sądowej.
k.p.k. art. 142
Kodeks postępowania karnego
Nawet doręczenie dokonane bez zachowania wymagań określonych w rozdziale 15 k.p.k. uważa się za skuteczne, jeżeli osoba, dla której pismo było przeznaczone oświadczy, że pismo to otrzymała.
u.s.p. art. 128
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych
W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy k.p.k.
u.s.p. art. 80 § § 2c
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Przesłanka zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej – uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa.
k.p.k. art. 136 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Odmowa przyjęcia pisma procesowego rodzi taki sam skutek, jaki prawo procesowe wiąże ze skutecznym doręczeniem.
u.s.p. art. 111
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Skreślono § 2 przewidujący protokołowanie na rozprawie dyscyplinarnej przez sędziego wyznaczonego.
Dz. U. Nr 240, poz. 2052 art. 89 § pkt 2
Ustawa z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym
Nowelizacja uchylająca wymóg szczególnego statusu osoby sporządzającej protokół w postępowaniu dyscyplinarnym.
Dz. U. Nr 17, poz. 155 art. 1 § pkt 33
Ustawa z dnia 10 stycznia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego, ustawy – Przepisy wprowadzające kodeks postępowania karnego, ustawy o świadku koronnym oraz ustawy o ochronie informacji niejawnych
Przepisy o nieważności postępowania zostały uchylone z dniem 1 lipca 2003 r.
k.k. art. 12
Kodeks karny
Czyn ciągły.
k.k. art. 4 § § 1
Kodeks karny
Zasada stosowania ustawy względniejszej.
Dz. U. Nr 88, poz. 554 art. 15
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Przepisy wprowadzające kodeks karny
Do czynów popełnionych przed wejściem w życie k.k. z 1997 r. stosuje się przepisy tego kodeksu o przedawnieniu, chyba że termin przedawnienia już upłynął.
u.s.p. art. 129 § § 1
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Fakultatywne zawieszenie sędziego w czynnościach służbowych jest nierozerwalnie powiązane z wcześniejszym wszczęciem postępowania dyscyplinarnego.
u.s.p. art. 115 § § 3
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Nieobecność obwinionego nie stanowi przeszkody do rozpoznania sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skuteczność doręczenia korespondencji sędziemu, nawet w sposób odbiegający od formalnych wymogów, jeśli adresat potwierdził jej otrzymanie lub odmówił przyjęcia. • Zakres kontroli sądu dyscyplinarnego w postępowaniu o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej ogranicza się do badania uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa. • Zastosowanie przepisów nowego kodeksu karnego do oceny czynów popełnionych przed jego wejściem w życie, jeśli jest to ustawa względniejsza lub gdy okres czynu ciągłego obejmuje czas po wejściu w życie nowego k.k. • Przedawnienie czynów nie nastąpiło, gdyż okres 10 lat nie upłynął. • Zawieszenie sędziego w czynnościach służbowych i obniżenie wynagrodzenia jest obligatoryjne po wydaniu uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, niezależnie od wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie procedury doręczeń korespondencji sędziemu. • Rozpoznanie sprawy przez sąd w składzie, którego ustawa nie przewiduje. • Błędne wskazanie kwalifikacji prawnej zarzucanych czynów. • Naruszenie immunitetu sędziowskiego przez prokuratora. • Naruszenie przepisów o przedawnieniu. • Bezpodstawne zawieszenie w czynnościach służbowych.
Godne uwagi sformułowania
zakres orzekania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej nie pozwala na zajmowanie się kontrolą postępowania przygotowawczego z punktu widzenia zasady legalizmu, ani nie obejmuje bezpośredniego przeprowadzania tych dowodów, które są podstawą wniosku. • doręczanie sędziom korespondencji związanej z postępowaniem dyscyplinarnym w sposób określony w § 572 ust. 2 powołanego wyżej zarządzenia, jest jedynie uzupełnieniem tych sposobów doręczania pism procesowych, które zostały zdefiniowane w rozdziale 15 kodeksu postępowania karnego i nie stanowi wyłącznej formy przeprowadzenia tej czynności decydującej o jej skuteczności. • specjalny tryb doręczania sędziom dokumentów związanych z dotyczącym ich postępowaniem dyscyplinarnym nie służy i nie może być wykorzystywany do prób blokowania lub przewlekania tego postępowania. • protokolant nie jest członkiem składu orzekającego.
Skład orzekający
Przemysław Kalinowski
przewodniczący-sprawozdawca
Józef Dołhy
członek
Henryk Gradzik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących doręczeń korespondencji sędziom w postępowaniu dyscyplinarnym, zakres kontroli sądu dyscyplinarnego, stosowanie przepisów k.k. po nowelizacji, przedawnienie czynów, obligatoryjne zawieszenie sędziego w czynnościach służbowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego postępowania dyscyplinarnego wobec sędziego, ale zasady doręczeń i zakresu kontroli mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziego, co zawsze budzi zainteresowanie. Kluczowe są tu kwestie proceduralne dotyczące doręczeń i zakresu kontroli sądu, które mają znaczenie praktyczne dla prawników.
“Sędzia pod lupą: Jak Sąd Najwyższy rozstrzygnął spór o doręczenia i immunitet.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.