SK 88/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga konstytucyjna M.S. i M.S. dotyczyła zgodności art. 292 w związku z art. 172 i art. 285 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (k.c.) z Konstytucją. Skarżący kwestionowali możliwość nabycia w drodze zasiedzenia przed 3 sierpnia 2008 r. służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego. Argumentowali, że taka wykładnia, utrwalona w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych, ma charakter prawotwórczy, narusza zasadę zamkniętego katalogu praw rzeczowych oraz konstytucyjne prawa własności, ochrony praw nabytych, proporcjonalności i równości. W toku postępowania Prokurator Generalny wniósł o umorzenie postępowania ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku, wskazując na wcześniejsze orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w podobnych sprawach. Trybunał Konstytucyjny, badając dopuszczalność merytorycznego rozpoznania skargi, stwierdził, że problem prawny podniesiony w niniejszej sprawie był już przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunału w wyroku z dnia 2 grudnia 2025 r., sygn. P 10/16. W tamtym wyroku Trybunał orzekł o niezgodności art. 292 w związku z art. 285 k.c. z Konstytucją w zakresie, w jakim umożliwiały one nabycie przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa, przed wejściem w życie przepisów o służebności przesyłu, służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu. Z uwagi na to, że przedmiot kontroli i zarzuty w niniejszej sprawie są tożsame z tymi, które były już rozstrzygnięte, Trybunał stwierdził wystąpienie ujemnej przesłanki procesowej w postaci zasady ne bis in idem (zakaz ponownego orzekania o tym samym). W konsekwencji, Trybunał Konstytucyjny postanowił umorzyć postępowanie na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 3 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, uznając wydanie wyroku za zbędne. Jednocześnie wskazano, że skarżącym przysługuje prawo wznowienia postępowania w sprawie, w której zastosowano normę derogowaną przez Trybunał.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUmorzenie postępowania przez Trybunał Konstytucyjny z uwagi na zasadę ne bis in idem w sytuacji, gdy przedmiot i zarzuty skargi konstytucyjnej były już przedmiotem wcześniejszego rozstrzygnięcia Trybunału.
Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny wydał już orzeczenie w przedmiocie zgodności z Konstytucją przepisów, które są ponownie kwestionowane w skardze konstytucyjnej, a zarzuty są tożsame.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 292 w związku z art. 172 i art. 285 Kodeksu cywilnego, w zakresie, w jakim stanowią podstawę prawną nabycia w drodze zasiedzenia przed 3 sierpnia 2008 r. służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego, są zgodne z Konstytucją?
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te, w takiej wykładni, są niezgodne z Konstytucją.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że wykładnia dopuszczająca zasiedzenie służebności gruntowej o treści służebności przesyłu przed wejściem w życie przepisów o służebności przesyłu (art. 305(1)-305(4) k.c.) miała charakter prawotwórczy, naruszała zasadę zamkniętego katalogu praw rzeczowych oraz konstytucyjne prawa własności, ochrony praw nabytych, proporcjonalności i równości. Jednakże, w niniejszej sprawie, postępowanie zostało umorzone z uwagi na zasadę ne bis in idem, ponieważ identyczny problem był już przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunału w sprawie P 10/16.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.S. | osoba_fizyczna | skarżący |
| M.S. | osoba_fizyczna | skarżący |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Wykładnia dopuszczająca zasiedzenie służebności gruntowej o treści służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 r. została uznana za niezgodną z Konstytucją w wyroku P 10/16.
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Wykładnia dopuszczająca zasiedzenie służebności gruntowej o treści służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 r. została uznana za niezgodną z Konstytucją w wyroku P 10/16.
k.c. art. 285
Kodeks cywilny
Wykładnia dopuszczająca zasiedzenie służebności gruntowej o treści służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 r. została uznana za niezgodną z Konstytucją w wyroku P 10/16.
Konstytucja art. 64 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naruszenie konstytucyjnych praw własności.
Konstytucja art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naruszenie zasady proporcjonalności.
Konstytucja art. 64 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naruszenie zasady równości.
Konstytucja art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naruszenie zasady równości.
Konstytucja art. 21 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naruszenie ochrony prawa własności.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naruszenie zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Pomocnicze
u.o.t.p.TK art. 59 § 1
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Podstawa do umorzenia postępowania z uwagi na zbędność wydania wyroku (zasada ne bis in idem).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasada ne bis in idem obliguje do umorzenia postępowania, gdy sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego. • Wykładnia przepisów k.c. dopuszczająca zasiedzenie służebności gruntowej o treści służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 r. została uznana za niezgodną z Konstytucją w wyroku P 10/16.
Godne uwagi sformułowania
kwestionowanie wykładni przepisów prawnych (należącej, podobnie jak, np. ustalanie stanów faktycznych, do stosowania prawa) nie jest objęte kognicją Trybunału • zasada ne bis in idem, czyli zakaz ponownego orzekania o tym samym • zbędność wydania wyroku
Skład orzekający
Bartłomiej Sochański
przewodniczący
Stanisław Piotrowicz
członek
Justyn Piskorski
członek
Wojciech Sych
sprawozdawca
Andrzej Zielonacki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania przez Trybunał Konstytucyjny z uwagi na zasadę ne bis in idem w sytuacji, gdy przedmiot i zarzuty skargi konstytucyjnej były już przedmiotem wcześniejszego rozstrzygnięcia Trybunału."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny wydał już orzeczenie w przedmiocie zgodności z Konstytucją przepisów, które są ponownie kwestionowane w skardze konstytucyjnej, a zarzuty są tożsame.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z zasiedzeniem służebności przesyłu i jego konstytucyjnymi aspektami, a także procedury przed Trybunałem Konstytucyjnym, w tym zasady ne bis in idem.
“Trybunał Konstytucyjny umarza sprawę o zasiedzenie służebności przesyłu – czy to koniec drogi dla właścicieli?”
Zdanie odrębne
W. Sych, R. Wojciechowski
Sędziowie W. Sych i R. Wojciechowski złożyli zdania odrębne do wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 10/16, kwestionując pogląd Trybunału o istnieniu jednolitej i powszechnej wykładni przepisów k.c. dopuszczającej zasiedzenie służebności przesyłu przed 2008 r. oraz kompetencje Trybunału do kontroli takiej wykładni.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.