3/A/2025
POSTANOWIENIE
z dnia 26 listopada 2024 r.
Sygn. akt SK 86/22
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Krystyna Pawłowicz - przewodniczący
Stanisław Piotrowicz
Bartłomiej Sochański - sprawozdawca
Jakub Stelina
Wojciech Sych,
po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2024 r., skargi konstytucyjnej V.I. o zbadanie zgodności:
art. 603 § 5 w związku z art. 604 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555,
ze zm.) „w zakresie, w jakim o dopuszczalności ekstradycji w oparciu o tzw. względne przeszkody ekstradycyjne z art. 604 §
2 k.p.k. orzeka wyłącznie Minister Sprawiedliwości, a postanowienie Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie dopuszczalności
ekstradycji nie podlega żadnej kontroli ze strony sądów, z powodu braku uprawnienia do wniesienia środka odwoławczego”, z
art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 55 ust. 5 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
postanawia:
umorzyć postępowanie.
Orzeczenie zapadło jednogłośnie.
Uzasadnienie
I
1
1. W skardze konstytucyjnej z 18 lutego 2022 r. V.I. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wniósł
o zbadanie zgodności art. 603 § 5 w związku z art. 604 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.
U. Nr 89, poz. 555, ze zm.; dalej: k.p.k.) „w zakresie, w jakim o dopuszczalności ekstradycji w oparciu o tzw. względne przeszkody
ekstradycyjne z art. 604 § 2 k.p.k. orzeka wyłącznie Minister Sprawiedliwości, a postanowienie Ministra Sprawiedliwości w
przedmiocie dopuszczalności ekstradycji nie podlega żadnej kontroli ze strony sądów, z powodu braku uprawnienia do wniesienia
środka odwoławczego”, z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 55 ust. 5 i art. 78 Konstytucji.
2
2. Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle następującego stanu faktycznego.
3
Skarżący, posiadający obywatelstwo rosyjskie i litewskie, według bazy danych Interpolu był poszukiwany przez władze Federacji
Rosyjskiej w związku z zarzutem obrotu dewizami z wykorzystaniem fałszywych dokumentów w ramach zorganizowanej grupy przestępczej.
Na tej podstawie 24 września 2021 r. został zatrzymany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a następnie tymczasowo aresztowany.
4
Prokuratura Generalna Federacji Rosyjskiej w Moskwie wnioskiem z 20 października 2021 r. zwróciła się o wydanie skarżącego
w celu przeprowadzenia przeciwko niemu postępowania karnego.
5
Prokurator Prokuratury Okręgowej w S. wnioskiem z 26 października 2021 r. wystąpił w związku z tym o wydanie postanowienia
w sprawie prawnej dopuszczalności ekstradycji do właściwego sądu. Sąd Okręgowy w S. II Wydział Karny postanowieniem z 29 października
2021 r. orzekł, że nie zachodzą prawne przeszkody do wydania skarżącego organom Federacji Rosyjskiej. Na powyższe postanowienie
obrońcy skarżącego złożyli zażalenie. Sąd Apelacyjny w B. II Wydział Karny postanowieniem z 7 grudnia 2021 r. utrzymał w mocy
zaskarżone postanowienie.
6
Minister Sprawiedliwości postanowieniem z 23 grudnia 2021 r., po rozpoznaniu wniosku władz Federacji Rosyjskiej i zapoznaniu
się z prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w S., na podstawie art. 603 § 5 k.p.k. w związku art. 1 oraz art. 2 ust.
1 i 2 Europejskiej konwencji o ekstradycji, sporządzonej w Paryżu dnia 13 grudnia 1957 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 70, poz. 307,
ze zm.), postanowił wydać skarżącego organom wymiaru sprawiedliwości Federacji Rosyjskiej w celu przeprowadzenia przeciwko
niemu postępowania karnego, opisanego we wniosku ekstradycyjnym.
7
3. Postanowieniem z 6 października 2022 r. Trybunał Konstytucyjny nadał skardze konstytucyjnej dalszy bieg.
8
4. Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie z 21 listopada 2022 r. poinformował, że nie zgłasza udziału w postępowaniu.
9
5. W piśmie z 22 grudnia 2023 r. Prokurator Generalny zajął stanowisko w sprawie, wnosząc o umorzenie postępowania z uwagi
na niedopuszczalność wydania wyroku.
10
6. W piśmie z 8 września 2024 r. Ministerstwo Sprawiedliwości Departament Współpracy Międzynarodowej i Praw Człowieka, odpowiadające
na pismo przewodniczącego składu z 26 sierpnia 2024 r. przesłało uwierzytelnioną kopię postanowienia Ministra Sprawiedliwości
z 28 października 2022 r. o zmianie postanowienia o wydaniu państwu obcemu osoby ściganej i odmowie wydania państwu obcemu
osoby ściganej.
11
7. Sejm nie zajął stanowiska w sprawie.
II
12
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
13
1. Przedmiot skargi konstytucyjnej.
14
Skarżący wystąpił ze skargą konstytucyjną o stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny, że art. 603 § 5 w związku z art. 604
§ 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2024
r. poz. 37, ze zm. dalej: k.p.k.) „w zakresie, w jakim o dopuszczalności ekstradycji w oparciu o tzw. względne przeszkody
ekstradycyjne z art. 604 § 2 k.p.k. orzeka wyłącznie Minister Sprawiedliwości, a postanowienie Ministra Sprawiedliwości w
przedmiocie dopuszczalności ekstradycji nie podlega żadnej kontroli ze strony sądów, z powodu braku uprawnienia do wniesienia
środka odwoławczego”, jest niezgodny z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 55 ust. 5 i art. 78 Konstytucji.
15
2. Ocena dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej
.
16
Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji, „[k]ażdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach
określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu
normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach
albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji”.
17
Jako decyzję, na podstawie której orzeczono ostatecznie o wolnościach lub prawach, skarżący wskazał postanowienie Ministra
Sprawiedliwości z 23 grudnia 2021 r. o wydaniu państwu obecnemu osoby ściganej ([…]).
18
28 października 2022 r. Minister Sprawiedliwości wydał postanowienie o zmianie postanowienia o wydaniu państwu obcemu osoby
ściganej i odmowie wydania państwu obcemu osoby ściganej. Wskutek tego aktu, naruszenie praw lub wolności, na które powołuje
się skarżący stało się nieaktualne. Tym samym wygasł osobisty i rzeczywisty interes prawny skarżącego w merytorycznym rozstrzygnięciu
skargi przez Trybunał.
19
Trybunał wielokrotnie zwracał uwagę, że ochrona konstytucyjnych wolności i praw skarżącego musi mieć charakter aktualny i
rzeczywisty. Wymagane jest więc wykazanie, że naruszenie ma charakter aktualny, a nie potencjalny – konieczne jest zatem istnienie
aktualnego interesu prawnego skarżącego w merytorycznym rozstrzygnięciu skargi (por. postanowienia TK z: 3 lipca 2007 r.,
sygn. SK 4/07, OTK ZU nr 7/A/2007, poz. 83; 20 czerwca 2011 r., sygn. SK 1/11, OTK ZU nr 5/A/2011, poz. 47; 14 września 2009
r., sygn. SK 51/08, OTK ZU nr 8/A/2009, poz. 127; 19 października 2023 r., sygn. SK 4/21, OTK ZU A/2024, poz. 2).
20
W tym stanie rzeczy Trybunał odstąpił od badania innych, ewentualnych podstaw umorzenia postępowania i na podstawie art. 59
ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U.
z 2019 r. poz. 2393) umorzył postępowanie z uwagi na niedopuszczalność wydania wyroku.
21
Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.Pełny tekst orzeczenia
SK 86/22
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.