Orzeczenie · 2025-10-02

SK 84/22

Sąd
Trybunał Konstytucyjny
Data
2025-10-02
tkinneprawa konstytucyjneŚredniakonstytucyjny
kodeks wykroczeńskarga konstytucyjnazasada określonościnullum crimen sine legeart. 2 Konstytucjiart. 42 KonstytucjiTrybunał Konstytucyjnypandemiarozporządzenie

Skarga konstytucyjna M.Ś. dotyczyła zgodności art. 116 § 1a Kodeksu wykroczeń z art. 2 i art. 42 ust. 1 Konstytucji. Skarżący został ukarany grzywną za nieprzestrzeganie obowiązku zakrywania ust i nosa, a kwestionowany przepis uznał za blankietowy i nieprecyzyjny, naruszający zasadę określoności czynu zabronionego. Sąd rejonowy i okręgowy utrzymały w mocy wyrok nakładający grzywnę. Prokurator Generalny wniósł o umorzenie postępowania, argumentując, że art. 2 Konstytucji nie może być samoistnym wzorcem kontroli, a argumentacja skarżącego dotycząca art. 42 ust. 1 Konstytucji jest zbyt lakoniczna. Trybunał Konstytucyjny, rozpoznając skargę, stwierdził, że skarżący nie spełnił wymogów formalnych, w szczególności nie przedstawił wystarczającego uzasadnienia zarzutów. W odniesieniu do art. 2 Konstytucji, Trybunał przypomniał swoje wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym zasady ogólne, takie jak zasada demokratycznego państwa prawnego, nie mogą stanowić samoistnej podstawy skargi konstytucyjnej, chyba że w wyjątkowych sytuacjach. W przypadku art. 42 ust. 1 Konstytucji, Trybunał uznał, że skarżący nie sprecyzował w wystarczający sposób treści naruszonych praw i wolności ani nie przedstawił argumentów lub dowodów na poparcie swoich twierdzeń. W konsekwencji, Trybunał Konstytucyjny postanowił umorzyć postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Sędzia Jarosław Wyrembak zgłosił zdanie odrębne, uznając, że argumentacja skarżącego była wystarczająca do merytorycznego rozpoznania sprawy.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Uzasadnienie wymogów formalnych skargi konstytucyjnej, w szczególności dotyczących uzasadnienia zarzutów i wyboru wzorców kontroli.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej skargi konstytucyjnej, a nie meritum przepisów dotyczących pandemii.

Zagadnienia prawne (2)

Czy art. 116 § 1a Kodeksu wykroczeń, penalizujący nieprzestrzeganie zakazów, nakazów, ograniczeń lub obowiązków określonych w przepisach o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, spełnia wymogi precyzji i określoności wymagane przez art. 2 Konstytucji?

Odpowiedź sądu

Nie można było rozpoznać merytorycznie, gdyż skarżący nie przedstawił wystarczającego uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji, który nie może być samoistnym wzorcem kontroli.

Uzasadnienie

Trybunał przypomniał, że art. 2 Konstytucji (zasada demokratycznego państwa prawnego) nie może stanowić samoistnej podstawy skargi konstytucyjnej, a skarżący nie wykazał, aby naruszone zostały konkretne prawa lub wolności konstytucyjne.

Czy art. 116 § 1a Kodeksu wykroczeń, penalizujący nieprzestrzeganie zakazów, nakazów, ograniczeń lub obowiązków określonych w przepisach o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, spełnia wymogi określoności wynikające z art. 42 ust. 1 Konstytucji (nullum crimen sine lege certa)?

Odpowiedź sądu

Nie można było rozpoznać merytorycznie, gdyż argumentacja skarżącego była zbyt lakoniczna i nie zawierała wystarczających dowodów.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że skarżący nie sprecyzował w wystarczający sposób treści naruszonych praw i wolności, nie przedstawił argumentów ani dowodów na poparcie swoich twierdzeń o blankietowości przepisu i jego niezgodności z art. 42 ust. 1 Konstytucji.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Umorzenie postępowania

Strony

NazwaTypRola
M.Ś.osoba_fizycznaskarżący

Przepisy (8)

Główne

k.w. art. 116 § § 1a

Kodeks wykroczeń

Przepis penalizujący nieprzestrzeganie zakazów, nakazów, ograniczeń lub obowiązków określonych w przepisach o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Pomocnicze

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego, wymagająca m.in. określoności przepisów.

Konstytucja art. 42 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada nullum crimen sine lege certa, wymagająca, aby czyn zabroniony był precyzyjnie określony w ustawie.

u.o.t.p.TK art. 53 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Wymóg wskazania przez skarżącego konstytucyjnych wolności lub praw naruszonych przez orzeczenie oraz sposobu naruszenia.

u.o.t.p.TK art. 53 § ust. 1 pkt 3

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Wymóg przedstawienia uzasadnienia zarzutu niezgodności z Konstytucją z powołaniem argumentów lub dowodów.

u.z.z.c.z.u.l. art. 46a

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

Podstawa do wydawania rozporządzeń wprowadzających określone rozwiązania w stanie epidemii.

u.z.z.c.z.u.l. art. 46b § pkt 13

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

Umożliwia wprowadzenie w rozporządzeniu nakazu zakrywania ust i nosa.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 marca 2021 r. art. 25 § ust. 1 pkt 2 lit. a i e

Nakaz zakrywania ust i nosa w miejscach ogólnodostępnych, w tym w obiektach handlowych.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji jako samoistnego wzorca kontroli. • Lakoniczna argumentacja dotycząca naruszenia art. 42 ust. 1 Konstytucji.

Godne uwagi sformułowania

przepis ma charakter blankietowy • nie spełnia wymogów jednoznaczności oraz określoności • nullum crimen sine lege certa • nie może stanowić samoistną podstawę skargi konstytucyjnej • ogólne wskazanie zastrzeżeń [...] jest niewystarczające

Skład orzekający

Rafał Wojciechowski

przewodniczący

Jakub Stelina

sprawozdawca

Bogdan Święczkowski

członek

Michał Warciński

członek

Jarosław Wyrembak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wymogów formalnych skargi konstytucyjnej, w szczególności dotyczących uzasadnienia zarzutów i wyboru wzorców kontroli."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej skargi konstytucyjnej, a nie meritum przepisów dotyczących pandemii.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa konstytucyjnego – wymogów formalnych skargi konstytucyjnej i interpretacji zasady określoności czynu zabronionego w kontekście przepisów pandemicznych. Zdanie odrębne dodaje jej kontrowersyjności.

Czy skarga konstytucyjna była zbyt krótka? Trybunał umarza postępowanie ws. przepisów pandemicznych.

Zdanie odrębne

Jarosław Wyrembak

Sędzia Wyrembak nie zgadza się z umorzeniem postępowania, uważając, że skarżący wystarczająco uzasadnił zarzuty wobec art. 116 § 1a k.w. Podkreśla, że argumentacja skarżącego nie była ani 'ogólna', ani 'jednozdaniowa', a problem konstytucyjny został prawidłowo sformułowany. Kwestionuje ocenę Trybunału o niewystarczającym uzasadnieniu przez skarżącego zarzutów i uważa, że sprawa zasługiwała na merytoryczne rozstrzygnięcie.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst