Orzeczenie · 2026-06-09

SK 83/22

Sąd
Trybunał Konstytucyjny
Data
2026-06-09
tkinnekontrola konstytucyjnościNiskakonstytucyjny
prawo konstytucyjneprawo budowlaneprocedura administracyjnaprawo sądowoadministracyjneCOVID-19ochrona krajobrazuprawo własnościswoboda działalności gospodarczejprawo do sąduzasada pewności prawa

Spółka złożyła skargę konstytucyjną kwestionując zgodność szeregu przepisów, w tym przepisów Prawa budowlanego, ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu, ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 oraz zarządzenia Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, z różnymi przepisami Konstytucji. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące m.in. niejasności przepisów, arbitralności ich stosowania przez organy administracji i sądy, naruszenia prawa własności, swobody działalności gospodarczej oraz prawa do sądu. Trybunał Konstytucyjny, po analizie skargi, postanowił umorzyć postępowanie w całości. W odniesieniu do pierwszego zarzutu, Trybunał stwierdził, że zaskarżone przepisy nie stanowiły podstawy prawnej ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie skarżącej, co skutkowało niedopuszczalnością jego rozpoznania. W przypadku kolejnych zarzutów, Trybunał uznał, że część wskazanych wzorców kontroli (np. art. 2, art. 7 Konstytucji) nie może stanowić samodzielnego wzorca kontroli w postępowaniu skargowym, a inne zarzuty nie zostały należycie uzasadnione lub dotyczyły zastosowania prawa, a nie jego zgodności z Konstytucją. W szczególności, Trybunał podkreślił, że nie jest uprawniony do weryfikowania aktów stosowania prawa ani prawidłowości ustaleń sądów. W konsekwencji, z powodu niedopuszczalności merytorycznego rozpoznania większości zarzutów, Trybunał umorzył postępowanie.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Niska
Do czego można powołać

Umorzenie postępowania przez TK z powodu błędów formalnych skargi konstytucyjnej, w tym braku należytego uzasadnienia i niewłaściwego wskazania podstawy prawnej orzeczenia sądu niższej instancji.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej skargi konstytucyjnej i nie rozstrzyga merytorycznie podniesionych kwestii prawnych.

Zagadnienia prawne (6)

Czy przepisy Prawa budowlanego, w tym art. 50 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 51 ust. 7 w zw. z art. 30 ust. 5 i 6, rozumiane w określony sposób, naruszają zasady demokratycznego państwa prawnego, ochrony prawa własności i swobody działalności gospodarczej?

Odpowiedź sądu

Umorzenie postępowania z powodu braku podstawy prawnej orzeczenia sądu niższej instancji w zaskarżonych przepisach.

Uzasadnienie

Trybunał ustalił, że ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie skarżącej zapadło na podstawie innych przepisów Prawa budowlanego (art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 3), a nie tych wskazanych w skardze, co czyniło badanie ich zgodności z Konstytucją niedopuszczalnym.

Czy art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c Prawa budowlanego, rozumiany jako pozwalający organom na arbitralną ocenę cech tablic i urządzeń reklamowych w oparciu o kryteria pozaustawowe, narusza zasady konstytucyjne (art. 2, 7, 21 ust. 1, 64, 20, 22, 32 Konstytucji)?

Odpowiedź sądu

Umorzenie postępowania z powodu niedopuszczalności wydania wyroku z uwagi na niewłaściwe wzorce kontroli oraz brak należytego uzasadnienia zarzutów.

Uzasadnienie

Trybunał stwierdził, że część wskazanych wzorców kontroli (art. 2, 7, 20, 21 ust. 1) nie może stanowić samodzielnego wzorca kontroli. Pozostałe zarzuty (dotyczące art. 64, 22, 32 Konstytucji) nie zostały należycie uzasadnione, a skarżąca skupiła się na kwestionowaniu zastosowania przepisu, a nie jego niezgodności z Konstytucją.

Czy art. 12 ust. 1 i 2 ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu w związku z art. 37a ust. 1 i 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, rozumiane jako pozwalające radom gmin na dowolne utrzymywanie w mocy przepisów prawa miejscowego sprzecznych z ustawą, naruszają zasady praworządności, hierarchii źródeł prawa oraz równości wobec prawa?

Odpowiedź sądu

Umorzenie postępowania z powodu niedopuszczalności wydania wyroku z uwagi na niewłaściwe wzorce kontroli oraz brak należytego uzasadnienia zarzutów.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że część wskazanych wzorców kontroli (art. 2, 7, 87, 94 Konstytucji) nie może stanowić wzorców kontroli. Zarzuty dotyczące art. 64, 32, 31 ust. 3 Konstytucji nie zostały właściwie uzasadnione, a skarżąca formułowała postulaty de lege ferenda zamiast wykazywać niezgodność przepisu z Konstytucją.

Czy art. 15zzs^4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. (w wersji sprzed zmian z 2021 r.), sformułowany w sposób niejasny i nieprecyzyjny, narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego i zasadę określoności ustawy?

Odpowiedź sądu

Umorzenie postępowania z powodu niedopuszczalności rozpoznania skargi jako skargi na zastosowanie prawa, a nie na przepis.

Uzasadnienie

Trybunał stwierdził, że zarzuty skarżącej dotyczyły zastosowania przepisu w jej konkretnej sprawie (NSA nie przeprowadził rozprawy), a nie jego niezgodności z Konstytucją. Trybunał nie jest uprawniony do weryfikowania aktów stosowania prawa.

Czy art. 15zzs^4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., rozumiany jako umożliwiający NSA rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym wbrew wnioskowi strony i bez uzasadnienia, narusza prawo do sądu i zasady sprawiedliwości proceduralnej?

Odpowiedź sądu

Umorzenie postępowania z powodu niedopuszczalności rozpoznania skargi jako skargi na zastosowanie prawa, a nie na przepis.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że zarzuty skarżącej nie były należycie uzasadnione i koncentrowały się na podważaniu działania sądu administracyjnego w jej sprawie, a nie na wykazaniu niezgodności przepisu z Konstytucją. Skarżąca nie wyjaśniła, jak rozpoznanie sprawy na rozprawie wpłynęłoby na realizację jej praw konstytucyjnych.

Czy § 1 pkt 1 zarządzenia nr 39 Prezesa NSA narusza prawo do jawnego rozpatrzenia sprawy?

Odpowiedź sądu

Umorzenie postępowania z powodu braku podstawy prawnej orzeczenia sądu niższej instancji w zaskarżonym zarządzeniu.

Uzasadnienie

Trybunał stwierdził, że podstawą skierowania sprawy na posiedzenie niejawne nie było zarządzenie nr 39, lecz art. 15zzs^4 ust. 3 ustawy marcowej, co czyniło badanie zgodności zarządzenia z Konstytucją niedopuszczalnym.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Umorzenie postępowania

Strony

NazwaTypRola
spółka [...] sp. z o.o.spółkaskarżąca

Przepisy (20)

Główne

Konstytucja art. 45

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 21 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 64

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 22

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 20

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 87

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

prawo budowlane art. 50 § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane

Rozumiany w ten sposób, że organ nadzoru budowlanego może wydać nakaz rozbiórki obiektu budowlanego z uwagi na wykonanie robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, w sytuacji gdy owa sprzeczność z przepisami była znana organowi na etapie dokonania przez inwestora zgłoszenia i organ nie zgłosił skutecznie w tej procedurze sprzeciwu.

prawo budowlane art. 51 § 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane

prawo budowlane art. 30 § 5 i 6

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane

prawo budowlane art. 29 § 3 pkt 3 lit. c

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane

Rozumiany w ten sposób, że nie każde wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic lub urządzeń reklamowych zwolnione jest z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a dla oceny zastosowania przepisu znaczenie mają cechy obiektu budowlanego takie jak jego gabaryty oraz trwałość związania z gruntem, stanowiące nieskonkretyzowane kryteria pozaustawowe nieobjęte brzmieniem tego przepisu.

ustawa krajobrazowa art. 12 § 1 i 2

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu

Rozumiane w ten sposób, że rada gminy może w sposób dowolny i nieograniczony żadnym terminem utrzymywać w mocy przepisy prawa miejscowego sprzeczne z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ukształtowanymi mocą wejścia w życie ustawy krajobrazowej.

u.p.z.p. art. 37a § 1 i 3

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

ustawa marcowa art. 15zzs § 4 ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Jako sformułowany w sposób niejasny, niepoprawny i nieprecyzyjny uniemożliwiając prawidłowe zdekodowanie jednoznacznej normy prawnej.

ustawa marcowa art. 15zzs § 4 ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Rozumiany w ten sposób, że na jego podstawie Naczelny Sąd Administracyjny może skierować sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym wbrew wnioskowi strony i bez wykazania przesłanki konieczności rozpoznania sprawy i przy braku uzasadnienia niemożliwości przeprowadzenia jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku oraz umożliwia odstąpienie od publicznego ogłoszenia wyroku.

zarządzenie nr 39 art. 1 § pkt 1

Zarządzenie nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r.

Argumenty

Godne uwagi sformułowania

na jego podstawie Naczelny Sąd Administracyjny może skierować sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym wbrew wnioskowi strony i bez wykazania przesłanki konieczności rozpoznania sprawy i przy braku uzasadnienia niemożliwości przeprowadzenia jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku • umożliwia odstąpienie od publicznego ogłoszenia wyroku • organ nadzoru budowlanego może wydać nakaz rozbiórki obiektu budowlanego z uwagi na wykonanie robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych «w przepisach» w sytuacji gdy owa sprzeczność z przepisami była znana organowi na etapie dokonania przez inwestora zgłoszenia i organ nie zgłosił skutecznie w tej procedurze sprzeciwu • nie każde wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic lub urządzeń reklamowych zwolnione jest z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a dla oceny zastosowania przepisu znaczenie mają cechy obiektu budowlanego takie jak jego gabaryty oraz trwałość związania z gruntem, stanowiące nieskonkretyzowane kryteria pozaustawowe nieobjęte brzmieniem tego przepisu • rada gminy może w sposób dowolny i nieograniczony żadnym terminem utrzymywać w mocy przepisy prawa miejscowego sprzeczne z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ukształtowanymi mocą wejścia w życie ustawy krajobrazowej • jako sformułowany w sposób niejasny, niepoprawny i nieprecyzyjny uniemożliwiając prawidłowe zdekodowanie jednoznacznej…

Skład orzekający

Jarosław Wyrembak

przewodniczący

Stanisław Piotrowicz

członek

Justyn Piskorski

członek

Bogdan Święczkowski

sprawozdawca

Andrzej Zielonacki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Niska

Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania przez TK z powodu błędów formalnych skargi konstytucyjnej, w tym braku należytego uzasadnienia i niewłaściwego wskazania podstawy prawnej orzeczenia sądu niższej instancji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej skargi konstytucyjnej i nie rozstrzyga merytorycznie podniesionych kwestii prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy skargi konstytucyjnej, która została umorzona z przyczyn formalnych. Choć porusza ważne kwestie prawne, brak merytorycznego rozstrzygnięcia obniża jej wartość informacyjną dla szerszego grona odbiorców.

Trybunał Konstytucyjny umarza skargę konstytucyjną z powodu błędów formalnych

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst