SK 73/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga konstytucyjna K.K. skierowana do Trybunału Konstytucyjnego kwestionowała zgodność art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją RP. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., warunkował przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, od spełnienia formalnego kryterium, jakim było legitymowanie się przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca podnosiła, że takie uregulowanie narusza zasady demokratycznego państwa prawnego, sprawiedliwości społecznej, równości, ochrony rodziny oraz pomocy państwa rodzinom w trudnej sytuacji. Trybunał Konstytucyjny, rozpoznając sprawę, stwierdził, że zaskarżony przepis utracił moc obowiązującą, jednakże przepisy przejściowe (art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym) pozwalają na jego stosowanie do sytuacji, w których prawo do świadczenia powstało do 31 grudnia 2023 r. Kluczowym powodem umorzenia postępowania był jednak fakt, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 8 lipca 2025 r. (sygn. SK 33/23) dokonał już oceny zgodności art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją, uznając go za niezgodny z art. 71 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Zastosowanie zasady ne bis in idem (zakazu ponownego orzekania o tym samym) spowodowało umorzenie postępowania w zakresie zarzutów już rozstrzygniętych, a także w zakresie pozostałych wzorców kontroli, uznając dalsze badanie za zbędne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: NiskaUmorzenie postępowania przez Trybunał Konstytucyjny z powodu zasady ne bis in idem i utraty mocy obowiązującej przepisu.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej przed TK, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii świadczeń pielęgnacyjnych.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., jest zgodny z Konstytucją RP, w szczególności z zasadami demokratycznego państwa prawnego, sprawiedliwości społecznej, równości, ochrony rodziny oraz pomocy państwa rodzinom w trudnej sytuacji?
Odpowiedź sądu
Postępowanie zostało umorzone.
Uzasadnienie
Trybunał umorzył postępowanie z uwagi na wcześniejsze rozstrzygnięcie tej samej kwestii w wyroku sygn. SK 33/23 (zasada ne bis in idem) oraz z uwagi na utratę mocy obowiązującej przepisu w zakwestionowanym zakresie, przy braku konieczności wydania orzeczenia dla ochrony praw jednostki.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K.K. | osoba_fizyczna | skarżąca |
Przepisy (10)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1a pkt 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Przepis w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., który warunkował przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu od posiadania przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.
u.o.t.p.TK art. 59 § 1 pkt 4
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Podstawa do umorzenia postępowania w przypadku utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego.
u.o.t.p.TK art. 59 § 3
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Wyjątek od umorzenia postępowania, gdy wydanie orzeczenia jest konieczne dla ochrony praw jednostki.
u.o.t.p.TK art. 59 § 1 pkt 3
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Podstawa do umorzenia postępowania z uwagi na zbędność wydania wyroku (zasada ne bis in idem).
Ustawa o świadczeniu wspierającym art. 63 § 1
Przepis przejściowy, zgodnie z którym do spraw o świadczenie pielęgnacyjne, do których prawo powstało do 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
Pomocnicze
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości.
Konstytucja art. 18
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada ochrony i opieki nad rodziną.
Konstytucja art. 71 § 1 zdanie drugie
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.
Ustawa o świadczeniu wspierającym art. 43 § pkt 4 lit. b
Przepis uchylający art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych od 1 stycznia 2024 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umorzenie postępowania z uwagi na wcześniejsze rozstrzygnięcie tej samej kwestii przez Trybunał Konstytucyjny (sygn. SK 33/23). • Utrata mocy obowiązującej przez zaskarżony przepis w zakwestionowanym zakresie, przy braku konieczności merytorycznego rozstrzygnięcia dla ochrony praw jednostki.
Godne uwagi sformułowania
Orzeczenie zapadło jednogłośnie. • Postanowienie o nadaniu skardze dalszego biegu nie przesądza więc ostatecznie o dopuszczalności jej merytorycznego rozpatrzenia. • Trybunał ma obowiązek ustalania na każdym etapie postępowania, czy merytoryczna ocena zarzutów określonych w badanej skardze konstytucyjnej jest w ogóle dopuszczalna. • Zastosowanie zasady ne bis in idem jest uzasadnione, gdy istnieje wcześniejsze orzeczenie o zgodności badanego przepisu ze wskazanym wzorcem kontroli lub jeżeli Trybunał uznał wskazany wzorzec za nieadekwatny do badania danego przedmiotu kontroli, czyli w sytuacjach gdy przedmiot badania pozostaje nadal w systemie prawa. • Implikuje to umorzenie postępowania w zakresie zarzutu niezgodności art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., z art. 71 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji, na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK.
Skład orzekający
Justyn Piskorski
przewodniczący
Bartłomiej Sochański
członek
Bogdan Święczkowski
sprawozdawca
Michał Warciński
członek
Rafał Wojciechowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Niska
Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania przez Trybunał Konstytucyjny z powodu zasady ne bis in idem i utraty mocy obowiązującej przepisu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej przed TK, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii świadczeń pielęgnacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 3/10
Sprawa jest proceduralna i dotyczy umorzenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym z powodu wcześniejszego rozstrzygnięcia tej samej kwestii, co czyni ją mniej interesującą z punktu widzenia praktycznych porad prawnych.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.