SA/Sz 1990/03

SA/Sz 1990/03 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2004-08-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Iwona Tomaszewska
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /sprawozdawca/
Zofia Przegalińska /przewodniczący/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
art 27pkt 10
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 2001 nr 137 poz 1541
art 26 par 2
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi P. M. S. Spółki z o.o. w Sz. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych 1. u c h y l a zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. Nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 123 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17 § 2, art. 18 i art. 34 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 110, poz. 968 ze zm.) po rozpatrzeniu zażalenia "P. M. S." Sp. z o.o. w Sz. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...]r. nr [...] w sprawie stanowiska wierzyciela uznającego za nieuzasadniony zarzut zgłoszony w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczący niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów art. 27 § 1 pkt 10 ustawy egzekucyjnej, postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu ww. decyzji wskazano, że pismem z dnia [...]r. Spółka z o.o. "P. M. S." zgłosiła do organu egzekucyjnego, na podstawie art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc, że tytuł wykonawczy z dnia [...]r. nr [...]nie spełnia wymogów art. 27 § 1 pkt 10 ustawy egzekucyjnej. Strona wskazała, że przedmiotowy tytuł nie zawiera w rubryce 97 podpisu osoby uprawnionej lecz jedynie jego mechaniczne odbicie (faksymile), wobec czego nie jest on zaopatrzony w klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. Pierwszy Urząd Skarbowy, mając na uwadze uregulowania art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, po przeanalizowaniu pisma dłużnika, w dniu [...]r. wydał postanowienie nr [...], w którym wyraził pogląd, iż zgłoszony w tym postępowaniu zarzut jest nieuzasadniony.
Wynika dalej z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, że pismem z dnia [...]r. Spółka, działająca przez pełnomocnika, złożyła zażalenie na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, uznającego za nieuzasadniony zarzut zastosowania mechanicznego odcisku podpisu (faksymile), który w ocenie żalącego pozbawił tytuł wykonawczy klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu go do egzekucji administracyjnej.
Oceniając zasadność stanowiska wyrażonego w postanowieniu organu pierwszej instancji Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w niniejszej sprawie nadanie klauzuli organu egzekucyjnego nastąpiło poprzez umieszczenie w części "G" tytułu wykonawczego odcisku pieczęci, zawierającej zarówno treść pieczęci nagłówkowej organu egzekucyjnego, jak również kopię wzoru podpisu osoby upoważnionej z podaniem imienia i nazwiska, czyli zastosowano tzw. faksymile podpisu. Zdaniem organu odwoławczego, pomimo, że we wzorze tytułu wykonawczego, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) są pola właściwe do umieszczenia odcisku pieczęci nagłówkowej organu egzekucyjnego, daty, podpisu, imienia i nazwiska osoby upoważnionej do nadania klauzuli, ustawodawca nie zabronił stosowania przez organ egzekucyjny tzw. faksymile, albowiem gdyby tak było uregulowałby tę kwestię identycznie, jak w przypadku wierzyciela, tj. podobnie jak w art. 27 § 1 pkt 7ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyraźnie wskazałby, że wymagany jest podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela.
Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż z uwagi na fakt, iż tytuły wykonawcze wystawiane są masowo dopuszczalne jest zastosowanie odcisku podpisu osoby upoważnionej. W rozpatrywanej sprawie osobą upoważnioną do nadania na tytułach wykonawczych klauzuli wykonalności w Pierwszym Urzędzie Skarbowym jest W. R. pełniąca funkcję komornika skarbowego. Przedmiotowy tytuł wykonawczy zawiera imię i nazwisko oraz mechaniczny odcisk podpisu wskazanej powyżej osoby w miejscu nadania przez organ egzekucyjny klauzuli wykonalności, zatem, zdaniem organu odwoławczego nie ma wątpliwości, że faksymile złożony został przez osobę posiadającą służbowe upoważnienie. Brak też jest podstaw by kwestionować, że złożenie tego podpisu było niezgodnie z jej wolą. Z tego też względu, zdaniem organu odwoławczego, brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
W skardze Spółka podniosła, że organy podatkowe, pomimo ciążącego na nich ścisłego i bezwzględnego obowiązku, wynikającego z art. 120 Ordynacji podatkowej, do działania na podstawie przepisów prawa wydały postanowienia z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym obciążone ciężkimi wadami prawnymi. Ponadto Strona podniosła, że organy podatkowe dokonały oczywistego błędu w interpretacji prawa, przyjmując, iż obowiązujące przepisy nie wykluczają możliwości stosowania podpisu w postaci faksymile, zwłaszcza na dokumentach wystawianych masowo.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do regulacji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga okazała się uzasadniona, zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa.
Stosownie do art. 27 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. Nr 110, poz. 968) tytuł wykonawczy zawiera klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 26 § 2 ww. ustawy wzór tytułu wykonawczego został uregulowany w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. (Dz. U. Nr 137, poz. 1541). Część "G" wzoru tytułu wykonawczego, stanowiącego załącznik do wskazanego rozporządzenia, zawiera klauzulę o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji. W rubryce 97 tej części wskazano, że ma ona zawierać pieczątkę i podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego.
Zgodnie z definicją zawartą w "Słowniku języka polskiego" (Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994) "faksymile (facsimile)" to: 1. dokładnie odtworzona podobizna rękopisu, podpisu, dokumentu, rysunku, 2. klisza lub pieczątka odtwarzająca własnoręczny podpis. "Podpis" to natomiast nazwisko (imię) napisane własnoręcznie. Nie ulega wątpliwości, że w obowiązującym ustawodawstwie ustawodawca wskazując na konieczność umieszczenia na dokumencie podpisu, rozumie przez to podpis własnoręczny, albowiem gdy dopuszcza stosowanie innego niż własnoręcznie odtworzonego podpisu, daje temu wyraz w treści przepisu. I tak, art. 921 10 § 2 Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 64, poz. 16 z 1993 r. ze zm.) stanowi, że podpis dłużnika może być odbity sposobem mechanicznym, pod warunkiem, że przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Także w Kodeksie spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 z 2000 r. ze zm.), w art. 328 § 2, dotyczącym wymogów, które powinien spełniać dokument akcji i art. 437 § 3, regulującym przyjmowanie zapisów na akcje wskazano, że podpis na dokumencie akcji i przyjęcia zapisu na akcje może być mechanicznie odtworzony. Mając na uwadze specyfikę problematyki uregulowanej wskazanymi powyżej przepisami stwierdzić należy, że obowiązujące akty prawne jedynie w wyjątkowych i bardzo rzadkich przypadkach przewidują możliwość zastępowania podpisu własnoręcznego, podpisem mechanicznym. Ani Kodeks postępowania administracyjnego ani Kodeks postępowania cywilnego nie przewidują dopuszczalności stosowania faksymile. Ustalenia te wykluczają, zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie, zaaprobowanie stanowiska organów podatkowych, że skoro stosowanie faksymile w klauzuli nie jest zabronione przyjąć należy, że jest dopuszczalne. Nie można też zgodzić się też ze stanowiskiem, że uzasadnieniem dla takiej praktyki jest masowość wystawianych tytułów wykonawczych.
Tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym warunkującym wszczęcie egzekucji. Powinien on zawierać wszelkie niezbędne elementy wskazane w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, albowiem brak któregokolwiek z nich powoduje niedopuszczalność egzekucji. Klauzula wykonalność, będąca jednym z elementów tytułu wykonawczego, stanowi swoiste zarządzenie uprawnionego organu kierujące tytuł wykonawczy do egzekucji. Bez tego elementu, tzn. bez prawidłowego wypełnienia części "G" tytułu wykonawczego poprzez umieszczenie pieczęci nagłówkowej, daty oraz odcisku pieczątki oraz podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego egzekucja nie jest możliwa. Tak więc, wymóg prawidłowego sporządzenia klauzuli wykonalności należy traktować na równi z przewidzianą w art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji koniecznością podpisania tytułu wykonawczego przez wierzyciela i umieszczenia odcisku jego pieczęci aczkolwiek wskazany został w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. Jednak fakt wskazania w tym rozporządzeniu konieczności umieszczenia w pozycji 97 podpisu, a nie podpisu mechanicznego wyklucza, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, stosowanie faksymile.
Po dokładnej analizie załączonej do akt sprawy kserokopii tytułu wykonawczego nr [...] Sąd, wykraczając poza granice skargi, stwierdził także, że również w części "D" zawierającej wniosek wierzyciela, w tym przypadku Pierwszego Urzędu Skarbowego, niniejszy tytuł wykonawczy został wypełniony nieprawidłowo, albowiem w poz. 82, gdzie widnieć ma podpis oraz odcisk pieczątki z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego znajduje się, wbrew przytaczanym już wymogom art. 27 § 1 ust. 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jedynie nieczytelna parafa. Powyższe wskazuje, że tytuł wykonawczy wystawiony w rozpatrywanej sprawie nie został więc prawidłowo zweryfikowany przez upoważnione osoby pod kątem spełniania przez niego wymogów art. 27 cyt. wyżej ustawy.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., Nr 153, poz. 1271) orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.