SA/Rz 933/02

SA/Rz 933/02 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2004-10-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-05-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Bożena Wieczorska /sprawozdawca/
Małgorzata Niedobylska
Maria Piórkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 240 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Piórkowska Sędziowie NSA Bożena Wieczorska (spr.) AWSA Małgorzata Niedobylska Protokolant ref. staż. T. Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 12 paździrnika2004 r. na rozprawie - sprawy ze skargi J. P. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] kwietnia 2002r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej - skargę oddala -
Uzasadnienie
SA/Rz 933/02
U Z A S A D N I E N I E
Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia (...) kwietnia 2002r. (nr (...)) – wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 z późn.zm.), art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz.U. nr 23, poz. 117 z późn.zm.) i art. 85 ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. Prawo celne (tj. Dz.U. 1994, nr 71, poz. 312 z późn.zm.) – utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia (...) września 2001r. (nr (...)) odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Celnego – adresowanej do J. P. – z dnia (...) października 1994r. (nr (...)).
W uzasadnieniu decyzji Prezes GUC wyjaśnił, iż Dyrektor Urzędu Celnego postanowieniem z dnia (...) kwietnia 1994r. (nr (...)) wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wprowadzenia na polski obszar celny samochodu osobowego marki Subaru nr nadwozia JF1KJ6JLO-1G012421, rok produkcji 1986, a następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 1994r. nr j.w. nakazał J. P. powrotny wywóz w/w samochodu. Z uwagi na niewykonanie nakazu decyzją z dnia [...] października 1994r. nr j.w. Dyrektor Urzędu Celnego uznał odprawę czasową w/w samochodu za ostateczną oraz wymierzył należności celne. Powyższe decyzje oraz inne pisma były wysyłane J. P. na wskazany w piśmie z dnia 12 kwietnia 1994r. adres do doręczeń w kraju tj. B. M., ul. J. U..
Decyzją z dnia (...) grudnia 1999r. (nr (...)) Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził nieważność w/w decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia (...)października 1994r. w części dotyczącej wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej.
W piśmie z dnia 19 września 2000r. uzupełnionym pismem z dnia 7 lutego 2001r. J. P. wniósł o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia (...) października 1994r. oraz o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej w/w decyzją na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 ordynacji podatkowej, z uwagi na fakt, iż bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu.
Postanowieniem z dnia (...) lipca 2001r. (nr (...)) Dyrektor Urzędu Celnego wznowił postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] września 2001r. nr j.w. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia (...) października 1994r.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. P., reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata – zarzucił niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Odwołujący się podniósł, iż forma doręczenia na wskazany adres dla doręczeń w kraju jest formą doręczenia zastępczego, opartego na domniemaniu, że strona będzie w ten sposób mogła zapoznać się z treścią decyzji. Domniemanie to, będące podstawą uznania doręczenia za skuteczne może być przez stronę obalone. Adresat decyzji może wszelkimi środkami dowodowymi udowadniać, że faktycznie z winy osoby trzeciej uniemożliwiono mu zapoznanie się z treścią wydanej w jego sprawie decyzji i zaskarżenie jej. Odwołujący się wnosił w postępowaniu przed organem I instancji o przeprowadzenie dowodów, które fakt ten mogłyby wykazać, jednakże wniosek jego nie został uwzględniony.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Prezes GUC decyzją z dnia [...] kwietnia 2002r. - która jest przedmiotem skargi w niniejszej sprawie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podzielił bowiem stanowisko organu I instancji, iż decyzja Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 26 października 1994r. została doręczona prawidłowo, a zatem brak jest podstaw do jej uchylenia w postępowaniu wznowieniowym. J. P. – jako osoba stale przebywająca za granicą – wskazał w piśmie z dnia 12 kwietnia 1994r. adres do doręczeń w kraju: B. M. U. D.. Na adres ten skierowano zarówno postanowienie o wszczęciu postępowania z dnia 21 kwietnia 1994r. i decyzję z dnia (...) sierpnia 1994r., jak i decyzję z dnia (...) października 1994r. W każdym przypadku odbiór pism kwitowany był przez domownika i w żadnym razie nie odmówiono przyjęcia korespondencji. Doręczenia te były skuteczne i zgodne z prawem. Za odrębną kwestię organ odwoławczy uznał ustalenie, czy J. P. był informowany przez otrzymującego korespondencję B. M. o toczącym się postępowaniu.
Ustosunkowując się do stwierdzenia odwołującego się, iż dopiero w dniu 15 września 2000r. dowiedział się o toczącym się postępowaniu Prezes GUC zauważył, że materiał dowody zgromadzony w sprawie przeczy temu stanowisku.
Po pierwsze – J. P. w piśmie z dnia 12 kwietnia 1994r., w którym podał adres do doręczeń w kraju, wniósł o wydanie pozwolenia na wywóz w/w samochodu. Musiał zatem wiedzieć, że organy celne, które zajęły w/w samochód są zobowiązane wydać stosowne rozstrzygnięcie. W sytuacji gdy B. M. nie informował go o odbieranej korespondencji, winien osobiście wystąpić do organów celnych z zapytaniem o przebieg sprawy, tym bardziej, że B. M. nie był pełnomocnikiem, a wyłącznie odbiorcą korespondencji.
Po drugie – J. P. ustanowił pełnomocnika adwokata S. L. w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności w/w decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia (...) października 1994r. w części dotyczącej opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Postanowienie Prezesa GUC o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji zostało doręczone na adres do doręczeń w U. D., a więc strona musiała zostać poinformowana, że w sprawie przedmiotowego samochodu została wydana decyzja, o czym świadczy pismo adwokata S. L. z 14 października 1999r.
Odnosząc się do wniosku dotyczącego przeprowadzenia dowodów z przesłuchań B. M. i D. T., organ odwoławczy wyjaśnił, że ich zeznania nie spowodowałyby uchylenia decyzji, ponieważ fakt prawidłowości doręczeń zastępczych nie ulega wątpliwości, a kwestia przekazywania informacji pomiędzy J. P.a B. M. jest ich wewnętrzną sprawą.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję J. P. wniósł o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż telefonicznie kontaktował się z Urzędem Celnym w S. i w P. skąd otrzymał tylko informację, iż jego "samochód zostanie przejęty przez Skarb Państwa". Nie informowano go natomiast o żadnych należnościach celnych. Również B. M., który musiał otrzymać decyzję, nie informował go o należnościach celnych, a wręcz przeciwnie utwierdzał w przekonaniu, że "wszystko jest w porządku". Obecnie, z perspektywy czasu, przypuszcza że został oszukany. Za takim stanowiskiem przemawia – jego zdaniem – fakt, iż samochód został zabezpieczony nie na parkingu celnym, ale na posesji B. M. oraz, że nabywcą samochodu został kuzyn B. M..
Skarżący wyjaśnił ponadto, iż o tym że "w sprawie jest coś nie tak" dowiedział się od swojej matki, która odebrała "jakieś pismo z Urzędu Celnego". Skontaktował się wówczas z B. M., który oświadczył, iż "jest to nieporozumienie" i polecił mu adwokata, który mógłby się zająć sprawą. Dlatego też – jak zauważył skarżący – upoważnił adwokata S. L. Gdy ponownie skontaktował się z Bronisławem Bugałą, ten oświadczył, iż "sprawa jest umorzona i wszystko załatwione". O należnościach celnych związanych z samochodem, który "został przekazany na Skarb Państwa" skarżący dowiedział się dopiero od komorników.
W tej sytuacji – jego zdaniem – uznanie, iż uczestniczył w postępowaniu jest nieuzasadnione, a brak jego uczestnictwa był niezawiniony.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn.zm.) sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej jako p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
Przedmiotem oceny Sądu jest wydana w postępowaniu wznowieniowym decyzja odmawiająca uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Celnego z dnia (...) października 1994r. w sprawie uznania odprawy celnej czasowej samochodu za ostateczną oraz wymierzającą cło od w/w samochodu.
Uzasadniając odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej orzekające w sprawie organy celne stwierdziły, iż nie wystąpiła przesłanka wznowieniowa – o której mowa w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej i na którą powoływała się strona we wniosku z dnia 19 września 2000r. bowiem w toku postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 26 października 1994r. organ celny zapewnił stronie udział w tym postępowaniu, w tym umożliwił jej wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i dowodów oraz doręczył wydaną w sprawie decyzję na adres dla doręczeń wskazany przez stronę w piśmie z dnia 12 kwietnia 1994r.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, iż instytucja prawna wznowienia postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją ostateczną z tego powodu, że postępowanie zakończone wydaną decyzją było wadliwe i to w stopniu kwalifikowanym. Jedną z przesłanek wznowienia postępowania - o której mowa w art. 240 § 1 pkt 4 ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 k.cel. - jest brak udziału strony w postępowaniu bez jej własnej winy. Przez udział strony w postępowaniu należy rozumieć prawną możliwość uczestnictwa w czynnościach, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy postanowienie Dyrektora Urzędu Celnego z dnia (...) kwietnia 1994r. (nr (...)) o wszczęciu postępowania oraz decyzje Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] sierpnia 1994r. (nr j.w.) z dnia (...) października 1994r. (nr j.w.) adresowane do J. P. były doręczane na adres dla doręczeń w kraju, wskazany przez stronę w piśmie z dnia 12 kwietnia 1994r. złożonym osobiście w Urzędzie Celnym w Przemyślu.
Stosownie do treści art. 85 Prawa celnego – który miał zastosowanie w stanie prawnym sprawy zakończonej decyzją Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 26 października 1994r. - osoby przebywające za granicą powinny wskazać adres dla doręczeń w kraju. Bezsporne jest, iż J. P. wskazał w w/w piśmie z dnia 21 kwietnia 1994r. (k.13) adres dla doręczeń w Polsce tj. "B. M., ul. w U. D." co oznacza, że upoważnił B. M. do odbioru kierowanej doń korespondencji pochodzącej od organów celnych.
Upoważnienie do odbioru korespondencji jest upoważnieniem do dokonywania określonych czynności faktycznych, które można zakwalifikować – jak to uczynił organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę – do pełnomocnictw rodzajowych. O udzieleniu takiego pełnomocnictwa do odbioru korespondencji organ celny został zawiadomiony w dniu 12 kwietnia 1994r. i od tego dnia był zobligowany do doręczania stronie (przebywającej poza granicami Polski) korespondencji czyli wszelkich pism procesowych w sprawie na adres do doręczeń. Jak wynika z akt sprawy w/w postanowienie oraz decyzje zostały skierowane do J. P. na adres dla doręczeń i odbiór każdego z pism potwierdził B. M. osobiście albo też dorosła osoba będąca domownikiem B. M.. W ocenie Sądu jest to zgodne z art. 43 kodeksu postępowania administracyjnego, regulującego instytucję doręczenia zastępczego w zakresie nieuregulowanym w ustawie Prawo celne. Datą doręczenia unormowanego w tym przepisie jest dzień oddania pisma do rąk B. M. lub dorosłego domownika B. M.. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że organ celny zapewnił stronie prawną możliwość uczestnictwa w toczącym się postępowaniu oraz doręczył stronie decyzję wydaną w tym postępowaniu. Dalsze relacje między J. P. a B. M. – jako pełnomocnikiem dla doręczeń – nie podlegają już ocenie organów celnych.
Odmawiając uchylenia decyzji ostatecznej tj. z dnia art. (...) października 1994r. orzekające w sprawie organy celne stwierdziły brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 ordynacji podatkowej.
Sąd podziela stanowisko organów celnych, iż odmowa uchylenia decyzji dotychczasowej tj. z dnia [...] października 1994r. jest prawidłowa. Zauważa jednak, że art. 245 § 1 ordynacji podatkowej – w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym sprawy – przewidywał nie tylko odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej ze względu na brak wadliwości dotychczasowego postępowania (pkt 1), ale również odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej, jeżeli od dnia doręczenia tej decyzji upłynęło 5 lat (pkt 2). W drugiej z w/w sytuacji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej decydował upływ czasu – tj. okresu 5 lat od doręczenia decyzji. Skoro organy celne ustaliły, że decyzja z dnia (...) października 1994r. została stronie doręczona, to mogły również odmówić jej uchylenia na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej. Brak rozważań w tym zakresie nie miał jednak wpływu na sam kierunek rozstrzygnięcia i nie ma również wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Biorąc powyższe wywody pod uwagę Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w sposób, który obligowały ten Sąd do jej uchylenia i w związku z tym na podstawie art. 151 p.s.a. orzekł jak w sentencji.