SA/Rz 1188/02

SA/Rz 1188/02 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2004-01-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-06-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Małgorzata Wolska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
603  Utrzymanie i ochrona dróg publicznych i innych dróg ogólnodostępnych, ruch na tych drogach, koleje, lotnictwo cywilne, p
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA /del./ Małgorzata Wolska /spr./ Sędzia WSA Zbigniew Czarnik AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant: ref. stażysta Anna Mazurek Ferenc po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skarg Prokuratora Okręgowego [...] na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...], z dnia [...] kwietnia 2002r. Nr [...], z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...], z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...], z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...], z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...], z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...], z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...], z dnia [...] czerwca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji samochodów oraz na decyzje Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 1999 r., [...] września 1999 r., [...] grudnia 1999 r., [...] października 1999 r., [...] maja 1999r., [...] października 1999 r., [...] czerwca 1999 r., [...] lipca 1999 r. i [...] listopada 1999r., bez numerów, w przedmiocie rejestracji pojazdów I. uchyla zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz utrzymane nimi w mocy decyzje tego organu z dnia [...] września 2001 r. nr [...], z dnia [...] października 2001 r. nr [...], z dnia [...] września 2001 r. nr [...], z dnia [...] września 2001 r. nr [...], z dnia [...] września 2001 r. nr [...], z dnia [...] września 2001 r. nr [...], z dnia [...] października 2001 r. nr [...], z dnia [...] września 2001 r. nr [...], z dnia [...] maja 2002 r. nr [...], II. umarza postępowanie sądowe w części dotyczącej zaskarżonych decyzji Prezydenta Miasta [...].
Uzasadnienie
SA/Rz 1188/02
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skarg wniesionych przez Prokuratora Okręgowego [...] są decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a to:
1/ z dnia [...].04.2002 r. /[...] utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...].09.2001 r. /[...]/ umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].06.1999 r. dotyczącej zarejestrowania jako ciężarowego samochodu marki MERCEDES-BENZ S500 nr podwozia /nadwozia/ [...], nr silnika [...] /sygn. akt SA/Rz 1188/02/,
2/ z dnia [...].04.2002 r. /[...]/ utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...].10.2001 r. /[...]/ umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].09.1999 r. dotyczącej zarejestrowania jako ciężarowego samochodu marki TOYOTA AVENSIS 1,6, nr podwozia /nadwozia/ [...], nr silnika [...] /sygn. akt SA/Rz 1190/02/,
3/ z dnia [...].05.2002 r. /[...]/ utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...].10.2001 r. /[...]/ umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].06.1999 r. dotyczącej zarejestrowania jako ciężarowego samochodu marki SEAT CORDOBA VARIO 1,6i/100, nr podwozia /nadwozia/ [...], nr silnika [...] /sygn. akt SA/Rz 1191/02/,
4/ z dnia [...].05.2002 r. /[...]/ utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...].09.2001 r. /[...]/ umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].07.1999 r. dotyczącej zarejestrowania jako ciężarowego samochodu marki DAEWOO, nr podwozia /nadwozia/ [...], nr silnika [...] /sygn. akt SA/Rz 1193/02/,
5/ z dnia [...].05.2002 r. /[...]/ utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...].09.2001 r. /[...]/ umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].05.1999 r. dotyczącej zarejestrowania jako ciężarowego samochodu marki MERCEDES-BENZ E240, nr podwozia /nadwozia/ [...], nr silnika [...] /sygn. akt SA/Rz 1264/02/,
6/ z dnia [...].05.2002 r. /[...]/ utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...].09.2001 r. /[...]/ umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].10.1999 r. dotyczącej zarejestrowania jako ciężarowego samochodu marki OPEL ASTRA II, nr podwozia /nadwozia/ [...], nr silnika [...] /sygn. akt SA/Rz 1268/02/,
7/ z dnia [...].04.2002 r. /[...]/ utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...].09.2001 r. /[...]/ umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].12.1999 r. dotyczącej zarejestrowania jako ciężarowego samochodu marki OPEL ASTRA GL, nr podwozia /nadwozia/ [...], nr silnika [...] /sygn. akt SA/Rz 1270/02/,
8/ z dnia [...].04.2002 r. /[...]/ utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...].09.2001 r. /[...]/ umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].10.1999 r. dotyczącej zarejestrowania jako ciężarowego samochodu markiRENAULT CLIO 1,2, nr podwozia /nadwozia/ [...], nr silnika [...] /sygn. akt SA/Rz 1270/02/,
9/ z dnia [...].06.2002 r. /[...]/ utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...].05.2001 r. /[...]/ umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].11.1999 r. dotyczącej zarejestrowania jako ciężarowego samochodu marki RENAULT MEGANE, nr podwozia /nadwozia/ [...], nr silnika [...] /sygn. akt SA/Rz 1711/02/, a ponadto decyzje z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego z dnia [...].06.1999 r., [...].09.1999 r., [...].06.1999 r., [...].07.1999 r., [...].05.1999 r., [...].10.1999 r., [...].12.1999 r., [...].10.1999 r., [...].11.1999 r. w przedmiocie rejestracji samochodów w/w przez uczynienie stosownej adnotacji w dowodach rejestracyjnych o zmianie przeznaczenia tych samochodów z osobowych na ciężarowe.
W podstawie prawnej zaskarżonych decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na przepisy art. 105 § 1, art. 127 § 3 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 157 § 1 k.p.a., zaś uzasadnienia tych decyzji - uwzględniając oczywiste różnice /marka samochodu, numer podwozia, numer silnika/ - są jednobrzmiące.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że decyzjami z dnia [...].06.1999 r., [...].09.1999 r., [...].06.1999 r. [...].17.1999 r., [...].05.1999 r., [...].10.1999 r., [...].12.1999 r., [...].10.1999 r., [...].11.1999 r., wydanymi z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego dokonano rejestracji 9 samochodów określonych wyżej i wydano właścicielom tych samochodów dowody rejestracyjne seria [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz tablice rejestracyjne [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Wnioski o dokonanie rejestracji zostały złożone przez R. F., A. K., D. H. działających jako wspólnicy spółki cywilnej "A."; rejestracji dokonano na nazwisko R. F. W dniach 28.06.1999 r., 23.09.1999 r., 14.06.1999 r., 15.07.1999 r., 26.05.1999 r., 28.10.1999 r., 17.12.1999 r., 5.10.1999 r. i 4.11.1999 r. wnioskodawcy złożyli w Urzędzie Miejskim [...] zawiadomienia o dokonanej zmianie rodzaju pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy, wnosząc o dokonanie odpowiedniej adnotacji w dowodach rejestracyjnych samochodów w/w. Do wniosku dołączyli zaświadczenia o przeprowadzonych badaniach technicznych pojazdów wydane przez Stację Kontroli Pojazdów "S." w S. oraz opis zmian dokonanych w pojeździe, jako załączniki do tych zaświadczeń. Organ rejestrujący wydał zainteresowanym dokumenty "dowody rejestracyjne" dla pojazdów po dokonaniu w nich zmian, ale nie zmienił /nie uchylił/ wcześniejszych decyzji wydanych na wniosek tych samych osób i dotyczących pojazdów oznaczonych tymi samymi numerami identyfikacyjnymi, co pojazdy po przeróbkach, lecz oznaczonych w decyzjach jako "osobowy". Zaistniała więc sytuacja, w której dla pojazdu oznaczonego identycznymi numerami podwozia i silnika, tej samej marki i z takim samym numerem rejestracyjnym wydane zostały dwa dowody rejestracyjne z tym, że jeden z nich zawiera w pozycji rodzaj pojazdu i przeznaczenie zapis "osobowy", a drugi zapis "ciężarowy", przy czym stosownej decyzji w przedmiocie zarejestrowania pojazdu jako ciężarowego nie wydano w ogóle. W opisanym stanie faktycznym Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że nie ma przedmiotu postępowania, bo decyzja nie została w ogóle wydana, a jedyną czynnością do której organ rejestrujący się ograniczył było wydanie dowodu rejestracyjnego jako dokumentu stwierdzającego /zgodnie z art. 71 ustawy prawo o ruchu drogowym/ dopuszczenie pojazdu do ruchu. Czynność ta nie jest tożsama z wydaniem decyzji administracyjnej rozstrzygającej o zarejestrowaniu pojazdu. Wobec powyższego decyzjami z dnia [...].09.2001 r., [...].10.2001 r., [...].10.2001 r., [...].05.2002 r., wydanymi na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie administracyjne.
Wobec powyższych dziewięciu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego Prokurator Okręgowy [...], działając na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy przez w/w Samorządowe Kolegium Odwoławcze, argumentując we wszystkich przypadkach następująco: Prokurator złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] wniosek o stwierdzenie nieważności dziewięciu decyzji dotyczących zarejestrowania dziewięciu osobowych samochodów jako samochody ciężarowe bez wymaganych świadectw homologacji, co należy traktować jako rażące naruszenie prawa. Obowiązek przedłożenia świadectwa homologacji przy zmianie przeznaczenia samochodu z osobowego na ciężarowy wynika z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18.12.2000 r. sygn. akt OPK 18/88, a także z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] wydanej w sprawie [...] z dnia [...].08.2000 r. We wszystkich dziewięciu przypadkach Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] stosując art. 105 § 1 k.p.a., nie uwzględniając wniosku Prokuratora o stwierdzenie ich nieważności, umorzyło postępowanie uznając, że brak jest przedmiotu postępowania, bowiem rejestracja samochodu nie jest decyzją, lecz jedynie dokumentem stwierdzającym dopuszczenie pojazdu do ruchu. Takie stanowisko według Prokuratora jest niesłuszne. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 15.11.1999 r., sygn. akt OPK 25/99/ONSA 2000/2/55/ stwierdził, że rejestracja pojazdu na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm./ dokonuje się w formie decyzji administracyjnej. Zatem żądanie ponownego rozpoznania sprawy jest w pełni uzasadnione.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, zaskarżonymi decyzjami z dnia [...].04.2002 r. /[...], z dnia [...].04.2002 r. /[...]/, z dnia [...].05.2002 r. /[...]/, z dnia [...].05.2002 r. /[...]/, z dnia [...].05.2002 r. /[...]/, z dnia [...].05.2002 r. /[...]/, z dnia [...].04.2002 r. /[...]/, z dnia [...].04.2002 r. /[...]/ i z dnia [...].06.2002 r. /[...]/ utrzymało w mocy własne decyzje wydane w pierwszej instancji /o umorzeniu postępowania/. W motywach tych decyzji podniesiono następujące okoliczności: w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego brak było podstaw do zmiany stanowiska w dziewięciu decyzjach o umorzeniu postępowania, przedstawione w ich uzasadnieniach argumenty i wypływające z nich wnioski w dalszym ciągu pozostały aktualne. Nie można zgodzić się z zarzutem Prokuratora, jakoby Kolegium wyraziło w swych rozstrzygnięciach pogląd, że rejestracja samochodu nie jest decyzją, a jedynie dokumentem stwierdzającym dopuszczenie samochodu do ruchu. Kolegium wykazało, że zasadne jest rozróżnienie aktu administracyjnego, jakim jest decyzja od czynności materialno-technicznej, jaką jest wydanie dowodu rejestracyjnego. Wydanie dowodu rejestracyjnego jako dokumentu stwierdzającego dopuszczenie samochodu do ruchu nie jest tożsame z wydaniem decyzji administracyjnej rozstrzygającej o zarejestrowaniu samochodu. W dalszym ciągu uzasadnienia Kolegium polemizuje z zarzutem Prokuratora jakoby w swojej wcześniejszej decyzji z dnia [...].08.2001 r. odstąpiło od poglądu wyrażonego w dziewięciu omawianych decyzjach. W konkretnym przypadku nie mogło zaistnieć rozstrzygnięcie merytoryczne, lecz tylko formalne, które w żadnym razie nie przesądza o zmianie przez Kolegium stanowiska co do zasady, lecz sprowadza się do rozstrzygnięcia umarzającego postępowanie z braku możliwości rozstrzygania merytorycznego. Kolegium w całej rozciągłości podziela poglądy prawne w powołanych przez Prokuratora uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego odnośnie potrzeby przedkładania świadectwa homologacji, a także, iż rejestracji pojazdu dokonuje się w formie decyzji administracyjnej.
W skargach wniesionych do Naczelnego Sądu Administracyjnego Prokurator Okręgowy [...], na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./ oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonych dziewięciu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i utrzymanych nimi w mocy decyzji tegoż Kolegium o umorzeniu postępowania w sprawie rejestracji samochodów oraz decyzji wydanych z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] o rejestracji tychże samochodów przez uczynienie stosownej adnotacji w dowodach rejestracyjnych.
Zaskarżonym decyzjom Samorządowego Kolegium Odwoławczego Prokurator zarzucił ich wydanie z rażącym naruszeniem prawa, a w szczególności art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm./ przez uznanie, że zmiana dowodów rejestracyjnych polegająca na tym, że w miejsce wpisanych w nich samochodów osobowych o markach: MERCEDES-BENZ S500, TOYOTA AVENSIS 1,6, SEAT CORDOBA VARIO 1,6i, DAEWOO JF35Z NUBIRA 2,0, MERCEDES-BENZ E240 OPEL ASTRA II X14XE, OPEL ASTRA GLX 14NZ5, RENAULT CLIO 1,2, RENAULT MEGANE jako samochodów osobowych wpisanie, że samochody te stały się samochodami ciężarowymi nie stanowi decyzji o rejestracji samochodów ciężarowych mimo, że zyskały one diametralnie inne przeznaczenie. Przyjęcie takiego stanowiska było skutkiem umorzenia postępowania /art. 105 § 1 k.p.a./ podczas, gdy w rzeczywistości wpisanie w istniejącym już dowodzie rejestracyjnym zupełnie innego od ujętego w nim typu samochodu stanowi w świetle prawa i orzecznictwa decyzję administracyjną. Decyzjom o rejestracji samochodów, wydanym z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] Prokurator zarzucił ich wydanie z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności przepisów art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów /Dz.U. Nr 59, poz. 602 ze zm./ zaistniałe wskutek rejestracji pojazdów jako ciężarowych z pominięciem wymaganego zaświadczenia homologacyjnego, które na zasadzie wyłączności jest podstawą do uznania, że nastąpiła zmiana samochodu osobowego na ciężarowy. Uzasadniając swoje stanowisko Prokurator podniósł, że zgodnie z uchwałą NSA z dnia 15.11.1999 r. OPK 24/99/ONSA 2000/2/54/ każda rejestracja pojazdu następuje zgodnie z art. 73 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym w formie decyzji administracyjnej. Rejestracja samochodu osobowego na ciężarowy następuje w formie decyzji opartej na świadectwie homologacyjnym. Taka rejestracja jest decyzją także wtedy, jeżeli dochodzi do tego poprzez odpowiedni wpis w dotychczasowym dowodzie rejestracyjnym, następuje bowiem zmiana przeznaczenia dopuszczonego do ruchu pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy. Dał temu wyraz NSA w powołanej już uchwale z dnia 15.11.1999 r. odwołując się w treści jej uzasadnienia do uchwały NSA z dnia 12.10.1998 r. OPS 6/98/ONSA 1999/1/3/ oraz wyroku NSA z 15.10.1987 r. SA/Wr 730/87/ONSA 1988/1/18/. Ponadto w cyt. uchwale NSA z dnia 15.11.1999 r. Sąd wskazał, że w sytuacji kiedy uprawnienia strony nie powstają z mocy samego prawa organ administracji obowiązany jest dokonać tej konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej /wyrok NSA z 31.08.1984 r., SA/Wr 430/84, OSPiKA Nr 9-10/1986, poz. 176/. Z użytych w art. 73 ust. 1 i art. 72 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym sformułowań "rejestracji pojazdu dokonuje (...) i "rejestracji dokonuje się (...) wynika, że uzyskanie przewidzianych w tych przepisach uprawnień przez dany podmiot nie następuje z mocy prawa, lecz dopiero w wyniku konkretyzacji normy prawnej. Konkretyzacja przepisu art. 73 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym dokonuje się poprzez rejestrację samochodu, wydanie dowodu rejestracyjnego wraz z tablicami rejestracyjnymi. Takie czynności organu autorytatywnie konkretyzują sytuację prawną podmiotu i noszą wszelkie znamiona procesu wydania decyzji. Akt rejestracji samochodu jest więc decyzją w znaczeniu materialnoprawnym. To, że sprawa o zarejestrowanie samochodu jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej nie musi oznaczać, że rejestracja pojazdu /samochodu/ wymaga wydania decyzji zawierającej wszystkie elementy określone w art. 107 § 3 k.p.a. W uchwale z dnia 15.11.1999 r. NSA stwierdził, że zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 12 § 1 k.p.a. organ administracji powinien posługiwać się najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy. W przypadku pozytywnego załatwienia wniosku właściciela o zarejestrowanie pojazdu interes strony przemawia za załatwieniem sprawy ustnie; Prawo o ruchu drogowym, ani inny przepis nie stoi temu na przeszkodzie. W rozpoznawanej sprawie zmiana rejestracji samochodu osobowego na ciężarowy przez odpowiedni wpis w założonym przy rejestracji samochodu osobowego dowodzie rejestracyjnym jest decyzją administracyjną. Odmienna ocena tego zdarzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nastąpiła wskutek rażącego naruszenia art. 73 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym oraz braku uwzględnienia orzecznictwa sądowego. Umorzenie postępowania spowodowało skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki wskazane w przepisach prawa, które zezwalały organowi I instancji na dokonanie zmiany rodzaju i przeznaczenia pojazdu samochodowego z osobowego na ciężarowy. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ I instancji dokonał w dowodzie rejestracyjnym samochodu osobowego wpisu, że samochód ten stał się samochodem ciężarowym, przy czym podstawą zmiany przeznaczenia samochodu osobowego na ciężarowy było zaświadczenie o przeprowadzeniu badania technicznego pojazdu. Przepisy art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów stwarzają podstawę do wniosku, że jedynym dokumentem, który może stanowić podstawę zmian w dowodzie rejestracyjnym poprzez wydanie decyzji o zmianie rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy może być wyłącznie świadectwo homologacji. Stanowisko to zostało potwierdzone w uchwale NSA z dnia 23.10.2000 r. OPK 17/00/ONSA 2001/2/62/, w treści której powołano wcześniejsze poglądy NSA wyrażone w orzeczeniach z dnia 29.08.1997 r. II SA 1649/96 i z dnia 30.04.1998 r. II SA 155/88. Z wykazanych przyczyn niemożliwe jest utrzymywanie w mocy niepraworządnych decyzji podjętych z rażącym naruszeniem prawa.
Odpowiadając na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie z następującą motywacją: powody, na których oparte zostały zaskarżone rozstrzygnięcia zawarte zostały w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji Kolegium i wobec powtórzenia w treści skarg tej samej argumentacji, co we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie zachodzi potrzeba powracania do tych kwestii. W skargach Prokurator zakwestionował również decyzje pierwszoinstancyjne, w tym jednakże zakresie Kolegium nie ma obowiązku zajmować stanowiska, gdyż dotyczą one decyzji wydanych z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], w których dokonano rejestracji pojazdów jako osobowe zgodnie z wnioskiem i treścią świadectw homologacji. Prokurator przyjął konstrukcję według której zmiana rejestracji samochodu osobowego na ciężarowy przez odpowiedni wpis w założonym dowodzie rejestracyjnym jest decyzją administracyjną. W sprawach, których dotyczą skargi Kolegium wyraźnie wskazało, że decyzje objęte wnioskiem o stwierdzenie nieważności w ogóle nie zapadły. To zgoła co innego niż twierdzenie, że rejestracja nie następuje w drodze administracyjnej – co zarzuca Prokurator. W uzasadnieniach zaskarżonych decyzji skład Kolegium akcentował zgodność stanowisk Prokuratora i Kolegium co do zasady. Rozbieżność w poglądach wynika jedynie z odmiennej oceny stanu faktycznego. Jak twierdzi Prokurator sam fakt dokonania zmiany wpisu w dowodzie rejestracyjnym jest decyzją administracyjną z czym w żadnym wypadku zgodzić się nie można. Skoro sam dowód rejestracyjny nie jest decyzją, to również czynność nanoszenia w nim zmian /wpisów/ nie może być traktowana jako "podejmowanie decyzji", lecz jedynie jako następstwo wcześniejszego jej podjęcia. Wykluczyć jednak należy, że tym wcześniejszym rozstrzygnięciem jest decyzja o zarejestrowaniu pojazdu jako osobowy- co zdaje się sugerować prokurator. Gdyby stanąć na takim stanowisku to jedna i ta sama decyzja spełniałaby niejako "podwójną rolę": raz byłaby źródłem uprawnienia wynikającego z dokonania rejestracji pojazdu jako osobowy, drugi zaś raz jako źródło uprawnienia wynikające z rejestracji pojazdu jako ciężarowy. Z takiego właśnie toku rozumowania zdaje się wynikać fakt, że jako podlegającą stwierdzeniu nieważności wskazano w skardze decyzje wydane z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] o zarejestrowaniu pojazdów jako osobowe wobec braku możliwości wskazania decyzji, które po prostu nie zaistniały. Stanowisko Kolegium nie stoi w sprzeczności ani z zasadami wyrażonymi w uchwałach NSA cytowanych w skardze, ani nie uchybia zasadzie, zgodnie z którą organy winny posługiwać się najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy. Nie można natomiast przyjąć domniemania wydania decyzji w sytuacji, gdy fakt wydania decyzji /niezależnie od tego, czy jest ustna czy pisemna/ nie znajduje potwierdzenia w aktach. Wobec powyższego zasadny jest wniosek o oddalenie skarg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie jest właściwy do rozpatrzenia spraw ze skarg Prokuratora Okręgowego w Rzeszowie wniesionych do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie przed dniem 1 stycznia 2004 r. i które przez ten Sąd nie zostały rozpatrzone.
Na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ Sąd postanowił /na rozprawie sądowej w dniu 16.01.2004 r./ o łącznym rozpoznaniu oraz rozstrzygnięciu pozostających ze sobą w związku spraw ze skarg Prokuratora Okręgowego [...], oznaczonych sygnaturami SA/Rz 1188/02, SA/Rz 1190/02, SA/Rz 1191/02, SA/Rz 1193/02, SA/Rz 1264/02, SA/Rz 1268/02, SA/Rz 1270/02, SA/Rz 1711/02 i prowadzeniu ich pod jedną sygnaturą SA/Rz 1188/02.
Przepisy Rozdziału 2 /art. 71 – 80/ zatytułowanego "Warunki dopuszczenia pojazdów do ruchu" ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm./ nie określają w jakiej formie dokonuje się rejestracji pojazdów. Kwestia ta została jednakże wyjaśniona w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i za utrwalony należy przyjąć pogląd, iż sprawa o zarejestrowanie pojazdu rozstrzygana jest w drodze decyzji administracyjnej, która może nie zawierać wszystkich elementów decyzji określonych w art. 107 § 1 k.p.a. /vide uchwały NSA z dnia 15.11.1999 r. sygn. akt OPK 24/99 i sygn. akt OPK 25/99 – ONSA z 2000 r. Nr 2, poz. 54 i 55/.
Z powyższych uchwał wynika też, że decyzja w sprawie rejestracji pojazdu może mieć formę pisemną /art. 14 § 1 k.p.a./ lub ustną /art. 14 § 2 k.p.a./. Wydanie przez właściwy organ decyzji o rejestracji pojazdu jest rozstrzygnięciem w zakresie spełnienia wymogów ustawowych przez osobę ubiegającą się o dokonanie rejestracji, a skutkiem tego rozstrzygnięcia jest wydanie dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych. Dowód rejestracyjny spełnia dwojaką rolę: potwierdza wydanie decyzji o zarejestrowaniu pojazdu oraz jest dokumentem stwierdzającym dopuszczenie zarejestrowanego pojazdu do ruchu /art. 71 ust. 1 i art. 73 ust. 1 cyt. ustawy Prawo o ruchu drogowym/. Dowód rejestracyjny nie jest więc sam w sobie decyzją administracyjną, lecz czynnością materialno-techniczną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/.
Prezentowana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jak i Prokuratora Okręgowego argumentacja prawna opiera się w istocie na poglądach przedstawionych w powołanych wyżej uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarówno bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jak i Prokurator Okręgowy zgodnie twierdzą, że rejestracji pojazdu dokonuje się w drodze decyzji administracyjnej. Niespornym pomiędzy nimi jest również i to, że zmiana rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy następuje w drodze decyzji administracyjnej. Prokurator jednakże uważa, że dokonanie w dowodzie rejestracyjnym pojazdu zmiany wpisu dotyczącego rodzaju i przeznaczenia pojazdu jest decyzją administracyjną /w sposób wyraźny wynika to z wniosku skarżącego z dnia 21.03.2001 r. o stwierdzenie nieważności/. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywodzi, że dowód rejestracyjny jest wydawany na podstawie uprzedniej decyzji administracyjnej w sprawie rejestracji pojazdu albo w sprawie zmiany rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy.
W ocenie Sądu pogląd Prokuratora nie znajduje wsparcia w przepisach prawa, a w szczególności w art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Decyzja w sprawie rodzaju i przeznaczenia samochodu osobowego na ciężarowy może być wydana przede wszystkim na podstawie świadectwa homologacji stwierdzającego rodzaj konkretnego pojazdu samochodowego jako ciężarowy /vide art. 68 ust. 1, 2 i 9 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18.12.2000 r. sygn. akt OPK 18/00-ONSA 2001/3/102 i z dnia 23.10.2000 r. sygn. akt OPK 17/00 – ONSA 2001/2/62/. Decyzja o zmianie rodzaju i przeznaczenia pojazdu może być wydana na podstawie art. 155 k.p.a., ale nie można również wykluczyć możliwości stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o rejestracji samochodu osobowego /art. 162 k.p.a./ i wydania "nowej" decyzji na samochód ciężarowy.
W świetle powyższego sporną w rozpoznawanych sprawach pozostaje kwestia istnienia decyzji, na podstawie których dokonana została zmiana w rejestracji opisanych wyżej pojazdów/z samochodów osobowych na ciężarowe/, a które z kolei stanowiły podstawę do wydania dowodów rejestracyjnych na samochody ciężarowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umarzając postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczących rejestracji samochodów ciężarowych przyjęto, że decyzje w sprawie zmiany rodzaju i przeznaczenia przedmiotowych samochodów nie zostały wydane, gdyż w aktach administracyjnych brak jest pisemnych decyzji o "przerejestrowaniu" samochodów osobowych na ciężarowe. Taki pogląd, w ocenie Sądu, jest przedwczesny.
Otóż w sprawach dotyczących samochodów MERCEDES BENZ S500, TOYOTA AVENSIS 1,6, SEAT CORDOBA VARIO 1,6i/100, DAEWOO JF35Z NUBIRA 2,0 /akta oznaczone sygn. SA/Rz 1188/02, SA/Rz 1190/02, SA/Rz 1191/02, SA/Rz 1193/02/ data złożenia przez R. F., A. K. i D. H. – wspólników spółki cywilnej "A." wniosku o rejestrację pojazdu jako samochodu osobowego z załączonym wyciągiem ze świadectwa homologacji na tego rodzaju pojazd, fakturą VAT oraz zaświadczeniem o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej jest identyczna z datą złożenia zawiadomienia o dokonaniu zmiany rodzaju pojazdu i wniosku o przerejestrowanie na samochód ciężarowy /bez dołączenia wymaganego świadectwa homologacji/ oraz datą wydania decyzji pisemnej o zarejestrowaniu; wszystkie te czynności zostały dokonane w tym samym dniu. W wymienionych wyżej sprawach w aktach administracyjnych brak jest dowodu rejestracyjnego na samochód osobowy. Stąd też powstaje wątpliwość, czy dowody rejestracyjne na samochody osobowe w ogóle zostały wydane, czy jedynie wydano dowody rejestracyjne na samochody ciężarowe. Gdyby bowiem tak było, to porównując numery wydanych dowodów rejestracyjnych mogłoby się okazać, że znajdująca się w aktach decyzja o zarejestrowaniu pojazdu została wydana na skutek wniosku o rejestrację, który przed rozstrzygnięciem sprawy został zmieniony w części dotyczącej rodzaju pojazdu /samochód ciężarowy/. Decyzja więc dotyczyłaby zarejestrowania samochodu ciężarowego, a takiej dotyczył wniosek Prokuratora o stwierdzenie nieważności; tym samym istniałoby rozstrzygnięcie, którego prawidłowość podjęcia stanowi przedmiot kontroli w trybie nadzwyczajnym.
Z kolei w sprawach dotyczących samochodów MERCEDES BENZ E240, OPEL ASTRA II X14XE, OPEL ASTRA GL X14NZ5, RENAULT CLIO 1,2, RENAULT MEGANE /akta oznaczone sygn. SA/Rz 1264/02, SA/Rz 1268/02, SA/Rz 1269/02, SA/Rz 1270/02, SA/Rz 1711/02/ wnioski o zarejestrowanie samochodu osobowego zostały złożone odpowiednio w dniu [...].05.1999 r., [...].10.1999r., [...].12.1999 r., [...].10.1999 r., [...].11.1999 r. i z tych dat pochodzą decyzje o zarejestrowaniu pojazdu jako osobowy. W aktach znajdują się też zawiadomienia o dokonaniu zmiany rodzaju pojazdu z osobowego na ciężarowy i stosowne wnioski o przerejestrowanie pojazdu /uwzględniające dokonaną zmianę/ odpowiednio z dat 27.05.1999 r., 29.10.1999 r., 20.12.1999 r., 6.10.1999 r., 5.11.1999r.
W tych aktach znajdują się również dowody rejestracyjne na samochody osobowe.
W opisanych wyżej stanach faktycznych na załączonym do wniosku o zarejestrowanie pojazdu wyciągu ze świadectwa homologacji /samochodu osobowego/, jak to ma miejsce w sprawach oznaczonych sygn. SA/Rz 1270/02, SA/Rz 1268/02, SA/Rz 1188/02, SA/Rz 1190/02 bądź na fakturach VAT, jak to jest w sprawach oznaczonych sygn. SA/Rz 1711/02, SA/Rz 1269/02, SA/Rz 1264/02, zaś w sprawach oznaczonych sygn. SA/Rz 1191/02, SA/Rz 1193/02 zarówno na wyciągu ze świadectwa homologacji i na fakturze VAT istnieje pieczęć Urzędu Miejskiego [...] o zarejestrowaniu pojazdu z jednoczesnym podaniem numerów rejestracyjnych, dat i podpis /nieczytelny/. Na części "c" decyzji o zarejestrowaniu pojazdu /poza datą nie zawiera ona żadnego numeru/ zawarte są potwierdzenia odbioru dowodu rejestracyjnego o określonej serii i numerze oraz tablic rejestracyjnych /jedynie w sprawie oznaczonej sygn. SA/Rz 1188/02 brak jest potwierdzenia odbioru o jakim mowa wyżej/. Na wszystkich zaś zawiadomieniach o dokonanych zmianach rodzaju pojazdu /dołączone opisy zmian w pojeździe sporządzone zostały przez Firmę "T." Stację Kontroli Pojazdów w R. i Firmę "S." Stację Kontroli Pojazdów w S. /znajdują się numery Wydziału Spraw Obywatelskich /[...]/, pod którym zarejestrowano sprawę, przy czym nie wiadomo czy o przerejestrowanie, czy o rejestrację pojazdu. Na tych zawiadomieniach zamieszczone są zapiski o treści: "dokonano zmiany na ciężarowy", "dokonano zmiany", bądź "zmieniono na ciężarowy" /takiego zapisku brak jedynie w przypadku samochodu MERCEDES-BENZ E240/, a także data i podpis nieczytelny osoby dokonującej tego zapisu oraz skasowane znaki opłaty skarbowej. Wszystkich tych okoliczności, a więc rejestracji sprawy /raz, bądź dwukrotnie/, zapisków na zawiadomieniach o dokonaniu zmiany rodzaju pojazdu z osobowego na ciężarowy, pobrania opłat skarbowych od jednej, bądź dwóch czynności, wydania dowodu rejestracyjnego na samochód osobowy, bądź tylko na samochód ciężarowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie przeanalizowało i nie oceniło pod kątem podjęcia przez organ administracji decyzji o przerejestrowaniu.
Nawiązując zatem do spornej między stronami kwestii, tj. decyzji o przerejestrowaniu pojazdu podkreślić należy, że decyzja mogła mieć formę pisemną, ewentualnie potwierdzeniem jej podjęcia może być adnotacja. Przy jej braku dowodem potwierdzającym wydanie decyzji może być na przykład stosowny wpis w rejestrze spraw Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego o załatwionym wniosku w sprawie przerejestrowania, bądź wydruk komputerowy o przerejestrowaniu pojazdu. Pośrednim dowodem podjęcia decyzji o przerejestrowaniu może być też "nowy" dowód rejestracyjny, przy czym w tych wszystkich sprawach fakt wydania dowodów rejestracyjnych na samochody ciężarowe zdaje się być bezsporny.
Podsumowując, należy stwierdzić, że brak rozważań organu i oceny przez niego materiału dotychczas zebranego, a również ze względu na konieczność jego poszerzenia prowadzi do wniosku, iż organ nie wywiązał się należycie z obowiązków wynikających z art. 7 i 77 § 1 k.p.a.
W związku z powyższym celem wyjaśnienia spornej między stronami kwestii niezbędnym będzie – w ponownie prowadzonym postępowaniu - przeprowadzenie dowodu z rejestru spraw "[...]" Urzędu Miejskiego [...] dotyczącego zapisów co do wniosków o rejestrację i przerejestrowanie poszczególnych samochodów, sposobie załatwienia tych wniosków, dowodu z wydruków komputerowych dokumentujących rejestrację, jak i przerejestrowanie samochodów /o ile takie były prowadzone/, a ponadto wyjaśnienie czy nastąpiło uprzednie wydanie dowodu rejestracyjnego na samochody osobowe /w sprawach, w których aktach tych dowodów brak/. Niewątpliwie pomocnym przy tym może być porównanie treści części "C" decyzji Prezydenta Miasta [...] odnośnie serii i numerów wydanych dowodów rejestracyjnych z serią i numerami dowodów rejestracyjnych samochodów ciężarowych, które wskazał w swoim wniosku Prokurator. Tak uzupełniony materiał dowodowy podlegał będzie ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stosownie do przepisu art. 80 k.p.a., przy czym zebrane dowody powinny zostać rozpatrzone we wzajemnej łączności – z odniesieniem się do istotnych różnic, a nie tylko poszczególne dowody z osobna.
Dlatego zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w pkt I wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, zostały uchylone.
O umorzeniu postępowania /pkt II wyroku/ Sąd orzekł na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w związku z art. 60 tej ustawy, a to z uwagi na cofnięcie przez Prokuratora Okręgowego skarg w części dotyczącej decyzji Prezydenta Miasta [...].