SA/Bd 3027/03

SA/Bd 3027/03 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2004-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-10-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Anna Klotz /sprawozdawca/
Elżbieta Piechowiak /przewodniczący/
Grażyna Malinowska-Wasik
Symbol z opisem
601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 106 poz 1126
art. 40
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Asesor WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. i M. R. na decyzję K.-P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...], 2. zasądza od K.-P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżących J. i M. R. kwotę 10 zł (dziesięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
SA/Bd 3027/03
UZASADNIENIE
Państwo J. i M. R. złożyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję K.-P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. nr [...] z dnia [...], utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego – domu jednorodzinnego zlokalizowanego przy ul. [...] w W.
Skarżący w/wym. budynek mieszkalny nabyli w dniu 24 marca 2003 r. od P. M. Umowa zawarta została w formie aktu notarialnego. Realizacja powyższego obiektu odbyła się na podstawie decyzji będącej pozwoleniem na budowę nr [...] wydanej na P. M.
Skarżący już jako nowi właściciele, w dniu 18 kwietnia 2003 r. zwrócili się do Urzędu Miejskiego o zatwierdzenie projektu zamiennego w zakresie rozbudowy i nadbudowy budynku oraz o zarejestrowanie dziennika budowy. Do wniosku załączyli kopię aktu notarialnego i projekt techniczny.
W związku z tym, że udzielone pozwolenie na budowę nakładało na poprzedniego właściciela obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, J. i M. R. zawiadomili stosownie do art. 56 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. Nr 106 z 2000 r., poz. 1126 z późn. zm.) Państwową Inspekcję Pracy, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska, Państwową Inspekcję Sanitarną, Komendę Miejską Państwowej Straży Pożarnej o zamiarze przystąpienia do użytkowania wybudowanego domu przy ul. [...] w W.
Wyżej wymienione organy nie wniosły sprzeciwu w wymaganym terminie.
Następnie w dniu 4 lipca 2003 r. skarżący powołując się na art. 49 wyżej cyt. ustawy zwrócili się do Urzędu Miasta, Wydział Urbanistyki i Architektury o wydanie pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego. Do wniosku załączyli m.in. oświadczenie poprzedniego właściciela – P. M., że sporny budynek wybudowany został przez niego pod koniec 1996 r. i od zakończenia budowy upłynęło 5 lat.
W dniu 28 lipca 2003 r. właściwy organ przeprowadził oględziny obiektu budowlanego i stwierdził w protokole odstępstwa ze strony inwestora od wcześniej udzielonego pozwolenia.
W związku z czym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. decyzją nr [...] z dnia [...] odmówił Państwu J. i M. R. wydania pozwolenia na użytkowanie budynku.
W uzasadnieniu decyzji organ wyszedł z założenia, że z wnioskiem o użytkowanie budynku stosownie do art. 57 ust. 1 ustawy Prawo budowlane może wystąpić tylko inwestor.
Skarżący w świetle prawa nie są inwestorami, pozwolenie na budowę spornego obiektu nie zostało przeniesione na podstawie art. 40 cyt. ustawy na nowy podmiot. Ponadto organ uznał, że w aktach sprawy brak jest oryginału dziennika budowy oraz oświadczenia kierownika budowy o zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym, warunkami pozwolenia na budowę oraz przepisami.
W odwołaniu od decyzji I instancji J. i M. R. wnieśli o jej uchylenie w całości z uwagi na to, że budynek mieszkalny kupili już ukończony i nie zdawali sobie sprawy, że nie posiada on pozwolenia na użytkowanie. Uważają, że nie powinni ponosić odpowiedzialności za błędy inwestora.
Ich zdaniem, organ błędnie oparł się przy orzekaniu na znowelizowanych przepisach Prawa budowlanego, które weszły w życie w dniu 11 lipca 2003 r., ponieważ budynek został wzniesiony pod rządami poprzedniego stanu prawnego.
Organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutów skarżących i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podtrzymał stanowisko zawarte w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
W skardze do Sądu J. i M. R. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, przytaczając argumenty zawarte we wcześniejszym odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie zmienił stanowiska i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych względów niż zostały podniesione przez skarżących.
Na wstępie w ocenie Sadu należy rozważyć, czy organy wydały rozstrzygnięcia oparciu o właściwy stan prawny. W dniu 10 maja 2003r. została opublikowana ustawa z dnia 27 marca 2003r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U Nr 80, poz. 718 ), na mocy której zmienione zostały przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126).
W art. 1 pkt 21,34,49 ustawy zmieniającej, wprowadzona została odpowiednio nowelizacja art.28, art. 40, art. 59 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Powyższe przepisy w nowym brzmieniu nie mogły stanowić podstawę do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, ponieważ w art. 7 ust. 1 ustawy zmieniającej, ustawodawca zawarł przepisy przejściowe odnośnie rozstrzygania w sprawie spraw wszczętych i nie zakończonych .
Zgodnie z wyżej wymienionym przepisem do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Przepisy znowelizowanego Prawa budowlanego zostały ogłoszone w dnia 10 maja 2003r. W związku z tym, że ustawa weszła w życie po upływie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia (art. 9 ustawy zmieniającej), zaczęły obowiązywać od dnia 11 lipca 2003r.
W ocenie Sądu organ odwoławczy niezgodnie prawem ocenił stan prawny opierając się na przepisach ustawy zmieniającej.
Powyższe Sąd uzasadnia tym, że wszczęte wnioskiem skarżących w dniu 4 lipca 2003r. postępowanie w sprawie pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego nie było zakończone decyzją ostateczną do dnia [...] (data wejścia w życie ustawy zmieniającej). Dlatego postępowanie powinno zostać rozpatrzone na podstawie starych przepisów, gdyż sprawa była wszczęta i nie zakończona decyzją ostateczną do dnia [...], w którym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wydał decyzję.
Odbiegając od powyższego na tle całości sprawy istota sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w świetle obowiązujących przepisów skarżący jako nowi właściciele nieruchomości są stroną postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie budynku w sytuacji, gdy pozwolenie na budowę zostało udzielone na poprzedniego właściciela i w dacie orzekania przez organy nie zostało dokonane przeniesienie tej decyzji na rzecz skarżących na podstawie art. 40 ust 1 ustawy Prawo budowlane ?
Z akt sprawy wynika, że skarżący nabyli budynek mieszkalny – dom jednorodzinny, zlokalizowany przy ul [...] w W. w dniu 24 marca 2003r. i w dniu 4 lipca 2003r. złożyli w Urzędzie Miasta w W. wniosek o wydanie pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego jako nowi właściciele nieruchomości. Zdaniem Sądu, w sprawie należy rozważyć w oparciu o przepisy Prawa budowlanego o statusie nowych właścicieli wybudowanego domu przy ul. [...] w W. Mianowicie chodzi o ustalenie, czy obecni właściciele poprzez nabycie nieruchomości weszli w pełnię praw i obowiązków poprzedniego właściciela P. M., który w rozumieniu wyżej cytowanej ustawy jest inwestorem.
Inwestycja domu przy ul. [...] w W. była realizowana w oparciu o pozwolenie na rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego nr [...] z dnia [...], w którym organ nałożył na inwestora warunek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu. W związku z tym w rozpatrywanej sprawie uzyskanie takiego pozwolenia było konieczne ponieważ ustawodawca w art. 55 ust 1 pkt 1wyżej cyt. ustawy Prawo budowlane nałożył obowiązek na inwestora uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, jeżeli właściwy organ nałożył taki obowiązek w wydanym pozwoleniu na budowę. Organ I instancji rozstrzygnięcie wydał na podstawie art. 59 ust 5 Prawa budowlanego, zgodnie z którym właściwy organ, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, odmawia wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego w przypadku niespełnienia wymagań określonych w ust. 1 i w art. 57 ust. 1-4. Przepisy art. 51 stosuje się odpowiednio (przepis ten nie zmienił brzmienia w skutek nowelizacji). Ponadto organ powołał się na art.40 tej samej ustawy wywodząc, że przeszkodą do rozstrzygnięcia sprawy jest brak przeniesienia pozwolenia na budowę na skarżących. W ocenie organu w dalszym ciągu, pomimo zmiany właściciela nieruchomości, inwestorem obiektu budowlanego pozostaje P. M. i z tego względu organ odmówił skarżącym udzielenia pozwolenia na użytkowanie budynku. Stanowisko powyższe podzielił również organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, który to w uzasadnieniu powołał się na to, że stroną postępowania o użytkowanie obiektu budowlanego może być wyłącznie inwestor, zgodnie z art.59 ust.7 ustawy Prawo budowlane.
Zważywszy na powyższe, w ocenie Sądu zgodne z prawem jest twierdzenie organu, że wyłącznie inwestor może być stroną postępowania o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Skarżący jako nowi właściciele nieruchomości nie weszli w prawa i obowiązki inwestora, ponieważ nie dopełnili razem z P. M. formalności wynikających z art. 40 ust. 1 ustawy.
Skoro nie są inwestorem, to nie są również stroną postępowania o udzielenie pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego. Nie ma tu znaczenia to, że znowelizowany art. 59 ust. 7 cyt. ustawy nie miał w sprawie zastosowania, z uwagi na stosowanie do spraw wszczętych i nie zakończonych dotychczasowych przepisów. To, że skarżący nie są inwestorami Sąd wywodzi chociażby z art. 40, zgodnie z którym organ, który wydał decyzję o pozwoleniu na budowę, jest obowiązany, za zgodą strony, na rzecz której decyzja została wydana, do przeniesienia tej decyzji na rzecz innej osoby, jeżeli przyjmuje ona wszystkie warunki zawarte w tej decyzji oraz wykaże się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Również opierając się na art. 55. 1 ( Uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest wymagane, jeżeli właściwy organ, nałożył taki obowiązek w wydanym pozwoleniu na budowę lub stwierdził, że zgłoszony przez inwestora obiekt budowlany został wykonany z naruszeniem warunków, określonych w pozwoleniu na budowę lub wydał, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 lub art. 71 ust. 3, decyzję nakazującą dokonanie określonych czynności, zmian lub przeróbek.).
Ponadto również analizując dalsze przepisy, aż do art.59 ustawy Prawo budowlane (oczywiście w wersji obowiązującej przed dniem 11 lipca 2003r) nie można mieć wątpliwości, że tylko ten na kogo zostało wydane pozwolenie na budowę jest inwestorem i ciążą na nim określone prawa i obowiązki. Dopiero wypełnienie dyspozycji art. 40 umożliwia wejście nowym właścicielom w rolę inwestora, a więc stronę postępowania. W świetle powyższego Sąd podziela pogląd wyrażony przez organy, że skarżący nie są stroną postępowania o udzielenie pozwolenia na użytkowanie. Natomiast Sąd nie może pogodzić się z samym rozstrzygnięciem o odmowie udzielenia pozwolenia. Zgodnie z przepisami prawa, skoro skarżący nie byli stroną postępowania, w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art.105 k.p.a. "gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania ".
Odbiegając od powyższego, zdaniem Sądu, gdyby nawet skarżący mieli przeniesione na siebie pozwolenie na budowę, organ nadzoru budowlanego uwzględniając stan faktyczny na dzień orzekania nie mógł pozytywnie rozpatrzyć wniosku skarżących, ponieważ inwestor realizował obiekt budowlany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Przeprowadzona kontrola wykazała, że inwestor w istotny sposób odstąpił od zatwierdzonego projektu i decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ nie mógł zatwierdzić samowoli budowlanej. Przy takich okolicznościach właściwe zastosowanie powinien znaleźć dopiero art.59 ust 5 Prawa budowlanego przywołany w podstawie prawnej organu I instancji.
Przepis ten stanowi, że właściwy organ, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, odmawia wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego w przypadku niespełnienia wymagań określonych w ust. 1 i w art. 57 ust. 1-4. Przepisy art. 51 stosuje się odpowiednio. Wymogi określone w wyżej cytowanym art. 57 oznaczają dla inwestora obowiązek zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia wraz z załączonym oryginałem dziennika budowy, oświadczeniem kierownika budowy o zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę .
Przez odpowiednie stosowanie art.51 należy rozumieć obowiązek, dla właściwego organu nadzoru budowlanego, wydania decyzji określającej czynności, jakie należy wykonać w celu doprowadzenia wykonanego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na jego użytkowanie oraz określającej termin wykonania tych czynności.
Ze względu na to, że sporny budynek mieszkalny posiadał wcześniej wydane pozwolenie na budowę, przy której realizacji nastąpiły odstępstwa od projektu budowlanego jak i od samego pozwolenia, właściwe zastosowanie będzie miał właśnie art.59 ust 5 z odpowiednim stosowaniem art.51 ustawy Prawo budowlane, a nie tak jak podnoszą w skardze J. i M. R. art. 49 tejże ustawy. Dlatego w tym zakresie podniesiony zarzut nie znajduje na uwzględnienie podstaw.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne, art.3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz 1270 z póżn. zm.).
Z treści art.134 § 1 w/cyt. ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Brak związania zarzutami i wnioskami oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem rozstrzygnięcia podjętego przez organ odwoławczy.
Oceniając wyżej przytoczony stan faktyczny i prawny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał, że organy obydwu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego oraz proceduralnego poprzez merytoryczne rozpatrzenie sprawy, zamiast jej umorzenia w sytuacji, gdy skarżący nie byli stroną postępowania o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego.
Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz 1270 z póżn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję organu oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. nr [...] z dnia [...] z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.