S 2/26

45/A/2026
POSTANOWIENIE
z dnia 22 kwietnia 2026 r.
Sygn. akt S 2/26
Trybunał  Konstytucyjny w składzie:
Bogdan Święczkowski - przewodniczący
Stanisław Piotrowicz
Justyn Piskorski
Bartłomiej Sochański
Andrzej Zielonacki - sprawozdawca,
w związku z wyrokiem z 22 kwietnia 2026 r. (sygn. SK 61/25),
postanawia:
na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2393)
zwrócić Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej uwagę na konieczność zmiany art. 398
22
§ 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
(Dz. U. z 2026 r. poz. 468)
poprzez wykreślenie sformułowania „w przypadkach, w których na postanowienie sądu służyłoby zażalenie”.
Orzeczenie zapadło jednogłośnie.
Uzasadnienie
1
1.
W wyroku z 22 kwietnia 2026 r. (sygn. SK 61/25) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 398
22
§ 1 w związku z art. 767
4
§ 1 w związku z art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468;
                     dalej: k.p.c.) w zakresie, w jakim nie przewiduje wniesienia skargi na orzeczenie referendarza sądowego wydane w sprawie ze
                     skargi na czynność komornika sądowego polegającą na zajęciu nieruchomości, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej
                     Polskiej.
2
2.
Wydając orzeczenie o sygn. SK 61/25, Trybunał był związany granicami skargi, stąd zakres rozstrzygnięcia został ograniczony
                     wyłącznie do postanowień referendarzy sądowych dotyczących skarg na czynności komorników sadowych. Niemniej jednak Trybunał
                     dostrzega systemowe uchybienie w art. 398
22
§ 1 k.p.c. polegające na wyłączeniu kontroli realizowanej przez niezawisły i niezależny sąd wobec orzeczeń referendarzy sądowych
                     w sytuacji, gdy na postanowienie sądu w analogicznej sprawie nie przysługiwałoby zażalenie. O ile bowiem konstytucyjnie dopuszczalne
                     jest w części kwestii wpadkowych poprzestanie na jednoinstancyjnej kontroli sądowej odnośnych decyzji lub czynności procesowych,
                     o tyle umożliwienie przez ustawodawcę wydawania w procedurze cywilnej orzeczeń kończących postępowanie przez organy niebędące
                     sądem pozostaje w sprzeczności z regułami konstytucyjnymi wynikającymi z art. 45 ust. 1 Konstytucji (ujmowanego samodzielnie,
                     jak i w kontekście art. 78 ustawy zasadniczej), ponieważ ostateczna weryfikacja rozstrzygnięcia organu niesądowego powinna
                     należeć do sądów.
3
3.
Mając powyższe na uwadze, Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji
                     i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) – zwraca Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej
                     uwagę na konieczność zmiany art. 398
22
§ 1 k.p.c. poprzez wykreślenie sformułowania „w przypadkach, w których na postanowienie sądu służyłoby zażalenie”.
4
Z przedstawionych powodów postanowiono jak w sentencji.