S 2/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 22 kwietnia 2026 r. (sygn. akt S 2/26) odnosi się do wyroku z tej samej daty (sygn. SK 61/25), w którym stwierdzono niezgodność art. 398^22 § 1 w związku z art. 767^4 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Niezgodność dotyczyła braku możliwości wniesienia skargi na orzeczenie referendarza sądowego wydane w sprawie ze skargi na czynność komornika sądowego polegającą na zajęciu nieruchomości. Trybunał, związany granicami skargi konstytucyjnej, ograniczył swoje rozstrzygnięcie do tej konkretnej sytuacji. Niemniej jednak, dostrzegł systemowe uchybienie w art. 398^22 § 1 k.p.c., polegające na wyłączeniu kontroli sądowej nad orzeczeniami referendarzy w przypadkach, gdy na postanowienie sądu w analogicznej sprawie nie przysługuje zażalenie. Trybunał podkreślił, że choć dopuszczalna jest jednoinstancyjna kontrola w kwestiach wpadkowych, to orzeczenia kończące postępowanie wydawane przez organy niebędące sądami muszą podlegać ostatecznej weryfikacji sądowej, zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym, Trybunał Konstytucyjny, na podstawie ustawy o organizacji i trybie postępowania przed TK, zwraca Sejmowi uwagę na konieczność zmiany wskazanego przepisu poprzez wykreślenie sformułowania „w przypadkach, w których na postanowienie sądu służyłoby zażalenie”.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja prawa do sądu w kontekście orzeczeń referendarzy sądowych i kontroli sądowej nad czynnościami komorników.
Dotyczy specyficznej sytuacji skargi na czynność komornika i orzeczenia referendarza w tym zakresie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepis Kodeksu postępowania cywilnego, który nie przewiduje możliwości wniesienia skargi na orzeczenie referendarza sądowego wydane w sprawie ze skargi na czynność komornika sądowego, jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim nie przewiduje takiej możliwości.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że brak możliwości wniesienia skargi na orzeczenie referendarza sądowego w sytuacji, gdy na postanowienie sądu w analogicznej sprawie nie przysługuje zażalenie, narusza konstytucyjne prawo do sądu. Ostateczna weryfikacja rozstrzygnięć organów niebędących sądami powinna należeć do sądów.
Czy systemowe uchybienie w art. 398^22 § 1 k.p.c. polegające na wyłączeniu kontroli sądowej wobec orzeczeń referendarzy sądowych w sytuacji braku zażalenia na postanowienie sądu, jest zgodne z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umożliwienie wydawania orzeczeń kończących postępowanie przez organy niebędące sądem, bez możliwości ostatecznej weryfikacji sądowej, pozostaje w sprzeczności z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Trybunał dostrzega systemowe uchybienie w przepisie, które ogranicza kontrolę sądową nad orzeczeniami referendarzy. Podkreśla, że choć dopuszczalna jest jednoinstancyjna kontrola w sprawach wpadkowych, to orzeczenia kończące postępowanie wydawane przez organy niebędące sądami muszą podlegać ostatecznej weryfikacji sądowej.
Przepisy (6)
Główne
u.o.t.p.TK art. 35 § 1
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
k.p.c. art. 398^22 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis w zakresie, w jakim nie przewiduje wniesienia skargi na orzeczenie referendarza sądowego wydane w sprawie ze skargi na czynność komornika sądowego polegającą na zajęciu nieruchomości, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu, w tym prawo do ostatecznej weryfikacji sądowej rozstrzygnięć organów niebędących sądami.
Pomocnicze
k.p.c. art. 767^4 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak możliwości wniesienia skargi na orzeczenie referendarza sądowego w sprawie dotyczącej skargi na czynność komornika narusza prawo do sądu. • Ostateczna weryfikacja rozstrzygnięć organów niebędących sądami powinna należeć do sądów.
Godne uwagi sformułowania
systemowe uchybienie w art. 398^22 § 1 k.p.c. polegające na wyłączeniu kontroli realizowanej przez niezawisły i niezależny sąd wobec orzeczeń referendarzy sądowych • umożliwienie przez ustawodawcę wydawania w procedurze cywilnej orzeczeń kończących postępowanie przez organy niebędące sądem pozostaje w sprzeczności z regułami konstytucyjnymi
Skład orzekający
Bogdan Święczkowski
przewodniczący
Stanisław Piotrowicz
członek
Justyn Piskorski
członek
Bartłomiej Sochański
członek
Andrzej Zielonacki
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja prawa do sądu w kontekście orzeczeń referendarzy sądowych i kontroli sądowej nad czynnościami komorników."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skargi na czynność komornika i orzeczenia referendarza w tym zakresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do sądu i potencjalnych luk w systemie prawnym, które mogą wpływać na obywateli w kontaktach z komornikami i referendarzami.
“Czy orzeczenia referendarzy sądowych są poza kontrolą? Trybunał Konstytucyjny wskazuje na pilną potrzebę zmian w Kodeksie postępowania cywilnego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.