P 21/19Umorzenie postępowania TK niedopuszczalnosc wyroku
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Sądu Rejonowego dla Krakowa-Podgórza w Krakowie dotyczące zgodności art. 945 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (k.c.) z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Sąd pytał, czy przepis ten, w zakresie w jakim wyłącza możliwość powołania się na nieważność testamentu po upływie 10 lat od otwarcia spadku, gdy testament został otwarty i ogłoszony po tym terminie, jest zgodny z Konstytucją. Sąd pytający argumentował, że przepis ten narusza prawo własności i prawo dziedziczenia. Rzecznik Praw Obywatelskich poparł stanowisko sądu, wskazując na pozbawienie ochrony prawnej spadkobierców ustawowych. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej natomiast argumentował, że sąd pytający nie wykazał sprzeczności przepisu z Konstytucją i nie rozważył wszystkich dostępnych mechanizmów prawnych. Prokurator Generalny wniósł o umorzenie postępowania, wskazując na niespełnienie przesłanki funkcjonalnej pytania prawnego. Trybunał Konstytucyjny, analizując przesłanki dopuszczalności merytorycznego rozpoznania pytania prawnego, stwierdził, że sąd pytający nie wykazał w wystarczający sposób, że rozstrzygnięcie sprawy nie zależy wyłącznie od wyroku Trybunału. Wskazał, że możliwe jest zastosowanie prokonstytucyjnej wykładni art. 945 § 2 k.c. lub instytucji nadużycia prawa (art. 5 k.c.), co potwierdza orzecznictwo Sądu Najwyższego. W związku z tym, Trybunał umorzył postępowanie na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym z powodu niedopuszczalności wydania wyroku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaDopuszczalność kontroli konstytucyjności w trybie pytania prawnego, przesłanki funkcjonalne, możliwość stosowania art. 5 k.c. do terminów zawitych w prawie spadkowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów prawa spadkowego w kontekście konstytucyjnym.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 945 § 2 Kodeksu cywilnego, w zakresie w jakim wyłącza możliwość powołania się w postępowaniu w przedmiocie zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku na nieważność testamentu po upływie 10 lat od otwarcia spadku, gdy testament został otwarty i ogłoszony po upływie tego 10-letniego okresu, jest zgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 Konstytucji RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Postępowanie podlega umorzeniu z powodu niedopuszczalności wydania wyroku, gdyż rozstrzygnięcie sprawy nie zależy wyłącznie od wyroku Trybunału.
Uzasadnienie
Sąd pytający nie wykazał przesłanki funkcjonalnej pytania prawnego, ponieważ nie udowodnił, że w rozpoznawanej sprawie nie ma możliwości dokonania prokonstytucyjnej wykładni art. 945 § 2 k.c. ani zastosowania instytucji nadużycia prawa (art. 5 k.c.), co pozwala na elastyczne podejście do upływu terminu zawitego.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza w Krakowie | organ_państwowy | sąd pytający |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Sejm Rzeczypospolitej Polskiej | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 945 § § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Przepis wyłącza możliwość powołania się na nieważność testamentu po upływie 10 lat od otwarcia spadku, nawet jeśli testament został otwarty i ogłoszony po tym terminie.
Konstytucja art. 64 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy prawa własności i prawa dziedziczenia.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Pomocnicze
u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Podstawa do umorzenia postępowania z powodu niedopuszczalności wydania wyroku.
u.o.t.p.TK art. 33 § ust. 3
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Określa zakres orzekania Trybunału w sprawach zgodności z Konstytucją.
u.o.t.p.TK art. 56 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Wszczęcie postępowania przed Trybunałem następuje na podstawie pytania prawnego.
u.o.t.p.TK art. 46
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
W związku z art. 52 ust. 1 i 2 u.o.t.p.TK, określa wymogi formalne pytania prawnego.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Instytucja nadużycia prawa, która może być stosowana w celu ochrony interesów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pytający nie wykazał przesłanki funkcjonalnej pytania prawnego. • Rozstrzygnięcie sprawy nie zależy wyłącznie od wyroku Trybunału. • Istnieje możliwość zastosowania prokonstytucyjnej wykładni art. 945 § 2 k.c. • Istnieje możliwość zastosowania instytucji nadużycia prawa (art. 5 k.c.).
Odrzucone argumenty
Argumentacja sądu pytającego o sprzeczności art. 945 § 2 k.c. z Konstytucją. • Argumentacja Rzecznika Praw Obywatelskich o pozbawieniu ochrony prawnej spadkobierców ustawowych.
Godne uwagi sformułowania
nie ma możliwości dokonania prokonstytucyjnej wykładni • nie ma możliwości zastosowania instytucji nadużycia prawa • rozstrzygnięcie sprawy nie zależy wyłącznie od wyroku w przedmiocie zgodności przepisu kwestionowanego w pytaniu prawnym z Konstytucją • w orzecznictwie Sądu Najwyższego aprobuje się bowiem nieuwzględnianie upływu terminu zawitego w oparciu o konstrukcję art. 5 k.c.
Skład orzekający
Stanisław Piotrowicz
przewodniczący
Justyn Piskorski
członek
Bartłomiej Sochański
członek
Rafał Wojciechowski
członek
Jarosław Wyrembak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dopuszczalność kontroli konstytucyjności w trybie pytania prawnego, przesłanki funkcjonalne, możliwość stosowania art. 5 k.c. do terminów zawitych w prawie spadkowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów prawa spadkowego w kontekście konstytucyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kolizji terminów procesowych z prawami konstytucyjnymi, a jej rozstrzygnięcie pokazuje, jak sądy mogą wykorzystywać ogólne klauzule prawne do zapewnienia sprawiedliwości.
“Czy prawo spadkowe może być niesprawiedliwe po 10 latach? Trybunał Konstytucyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.