K 2/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego dotyczący zgodności z Konstytucją przepisów, które w praktyce stosowania wymagały kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów dla ważności aktów urzędowych Prezydenta RP. Dotyczyło to czynności związanych z obsadą stanowisk w Sądzie Najwyższym (wyznaczanie przewodniczących zgromadzeń wyborczych, powierzanie tymczasowego kierowania Sądem Najwyższym lub jego izbami, wyznaczanie sędziów do Izby Odpowiedzialności Zawodowej) oraz mianowaniem asesorów sądowych. Wnioskodawca argumentował, że wymóg kontrasygnaty dla tych czynności, które są funkcjonalnie niezbędne do wykonania konstytucyjnych prerogatyw Prezydenta RP, narusza zasadę niezależności sądownictwa i zasadę ciągłości działania instytucji publicznych. Trybunał, opierając się na koncepcji prerogatyw pochodnych, uznał, że kompetencje te, choć nie wymienione wprost w art. 144 ust. 3 Konstytucji, powinny być traktowane jako wolne od wymogu kontrasygnaty. Stwierdzono, że uzależnienie ich od podpisu Prezesa Rady Ministrów narusza zasadę odrębności i niezależności władzy sądowniczej (art. 173 Konstytucji) oraz zasadę ciągłości i sprawności działania instytucji publicznych (art. 2 Konstytucji i preambuła). W konsekwencji, Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisów w zakresie, w jakim wymagały one kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów dla ważności aktów urzędowych Prezydenta RP. Wyrok ten ma na celu przywrócenie konstytucyjnie właściwego stanu rzeczy, w którym kluczowe czynności Prezydenta RP dotyczące obsady sądownictwa nie podlegają wpływowi władzy wykonawczej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu prerogatyw Prezydenta RP niewymagających kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów, zwłaszcza w kontekście obsady stanowisk w sądownictwie i mianowania asesorów.
Orzeczenie dotyczy konkretnych przepisów i ich interpretacji w praktyce, a jego zastosowanie do innych sytuacji wymaga analizy analogii.
Zagadnienia prawne (5)
Czy przepisy wymagające kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów dla ważności aktów urzędowych Prezydenta RP dotyczących obsady stanowisk w Sądzie Najwyższym i mianowania asesorów sądowych są zgodne z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z Konstytucją w zakresie, w jakim wymagają kontrasygnaty.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że kompetencje Prezydenta RP związane z obsadą stanowisk w Sądzie Najwyższym i mianowaniem asesorów sądowych, które w praktyce wymagały kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów, stanowią prerogatywy pochodne lub analogiczne do prerogatyw zasadniczych. Uzależnienie ich od kontrasygnaty narusza zasadę niezależności sądownictwa i zasadę ciągłości działania instytucji publicznych.
Czy kompetencja Prezydenta RP do wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów Sądu Najwyższego, dokonującego wyboru kandydatów na stanowisko Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, wymaga kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie wymaga kontrasygnaty.
Uzasadnienie
Czynność ta jest niezbędna do wykonania prerogatywy zasadniczej powołania Pierwszego Prezesa SN i stanowi prerogatywę pochodną, której uzależnienie od kontrasygnaty narusza niezależność sądownictwa.
Czy powierzenie kierowania Sądem Najwyższym lub jego izbą wskazanemu sędziemu w razie zwolnienia stanowiska wymaga kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie wymaga kontrasygnaty.
Uzasadnienie
Jest to czynność przejściowa i organizacyjna, niezbędna do zapewnienia ciągłości funkcjonowania Sądu Najwyższego, stanowiąca prerogatywę pochodną, której uzależnienie od kontrasygnaty narusza niezależność sądownictwa.
Czy wyznaczenie sędziów do Izby Odpowiedzialności Zawodowej przez Prezydenta RP wymaga kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie wymaga kontrasygnaty.
Uzasadnienie
Jest to czynność kształtująca skład organu o szczególnym znaczeniu ustrojowym, stanowiąca prerogatywę pochodną, której uzależnienie od kontrasygnaty narusza niezależność sądownictwa i może prowadzić do paraliżu Izby.
Czy mianowanie asesorów sądowych przez Prezydenta RP wymaga kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie wymaga kontrasygnaty.
Uzasadnienie
Mianowanie asesorów, jako etap przygotowawczy do powołania sędziego lub jako czynność jurysdykcyjna, stanowi prerogatywę pochodną lub funkcjonalnie zbliżoną do powoływania sędziów, a jej uzależnienie od kontrasygnaty narusza niezależność sądownictwa i zasadę sprawności działania instytucji publicznych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (18)
Główne
u.SN art. 13 § 3
Ustawa o Sądzie Najwyższym
W zakresie, w jakim wyznaczenie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej sędziego Sądu Najwyższego na przewodniczącego Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego, dokonującego wyboru kandydatów na stanowisko Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów.
u.SN art. 111 § 4
Ustawa o Sądzie Najwyższym
W zakresie, w jakim powierzenie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej kierowania Sądem Najwyższym wskazanemu sędziemu Sądu Najwyższego, w razie zwolnienia stanowiska Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów.
u.SN art. 15 § 3
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Zdanie pierwsze w związku z art. 13 § 3 w zakresie, w jakim wyznaczenie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej sędziego Sądu Najwyższego na przewodniczącego zgromadzenia sędziów izby Sądu Najwyższego, dokonującego wyboru kandydatów na stanowisko Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą danej izby, wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów.
u.SN art. 15a § 3
Ustawa o Sądzie Najwyższym
W zakresie, w jakim wyznaczenie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej sędziego Sądu Najwyższego na przewodniczącego zgromadzenia sędziów orzekających w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, dokonującego wyboru kandydatów na stanowisko Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą tej Izby, wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów.
u.SN art. 111 § 4
Ustawa o Sądzie Najwyższym
W zakresie, w jakim powierzenie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej kierowania izbą Sądu Najwyższego wskazanemu sędziemu Sądu Najwyższego, w razie zwolnienia stanowiska Prezesa Sądu Najwyższego, wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów.
u.SN art. 22a § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
W zakresie, w jakim wyznaczenie sędziów Sądu Najwyższego do orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów.
p.u.s.p. art. 106i § 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych
W zakresie, w jakim mianowanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej asesorów sądowych wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów.
p.u.s.a. art. 5 § 3
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
W zakresie, w jakim powoływanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej asesorów sądowych w wojewódzkich sądach administracyjnych wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów.
Pomocnicze
Konstytucja art. 144 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
pkt 17, 20, 23 - enumeratywnie wymienione prerogatywy Prezydenta RP.
Konstytucja art. 10
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ust. 1 - zasada podziału i równoważenia się władzy.
Konstytucja art. 173
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
zasada odrębności i niezależności władzy sądowniczej.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja art. 183 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
dotyczy powoływania Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego.
Konstytucja art. 144 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
zasada kontrasygnaty aktów urzędowych Prezydenta RP.
Konstytucja art. 144 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
pkt 17 - prerogatywa powoływania sędziów.
Konstytucja art. 144 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
pkt 20 - prerogatywa powoływania Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego.
Konstytucja art. 144 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
pkt 23 - prerogatywa powoływania prezesów Sądu Najwyższego.
Konstytucja
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Preambuła - zasada ciągłości i sprawności działania instytucji publicznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wymóg kontrasygnaty dla aktów Prezydenta RP dotyczących obsady stanowisk w Sądzie Najwyższym i mianowania asesorów sądowych narusza zasadę niezależności sądownictwa. • Uzależnienie ważności aktów Prezydenta RP od kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów narusza zasadę ciągłości i sprawności działania instytucji publicznych. • Kompetencje Prezydenta RP w tym zakresie stanowią prerogatywy pochodne lub analogiczne do prerogatyw zasadniczych i nie powinny podlegać kontrasygnacie. • Wykładnia funkcjonalna pojęcia 'sędziego' obejmuje również asesorów sądowych w kontekście prerogatyw Prezydenta RP. • Argument a maiori ad minus potwierdza, że czynności pochodne nie powinny podlegać surowszym wymogom niż czynności podstawowe.
Godne uwagi sformułowania
prerogatywy pochodne • ratio legis wyłączenia kontrasygnaty • bezpośredni i konieczny związek funkcjonalny • nie można domniemywać kompetencji organu władzy publicznej • nie wolno przełamywać jasnego rezultatu wykładni językowej • nie wolno stosować analogii dla uzasadnienia rozszerzenia kompetencji
Skład orzekający
Bartłomiej Sochański
przewodniczący
Stanisław Piotrowicz
członek
Wojciech Sych
sprawozdawca
Bogdan Święczkowski
członek
Andrzej Zielonacki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu prerogatyw Prezydenta RP niewymagających kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów, zwłaszcza w kontekście obsady stanowisk w sądownictwie i mianowania asesorów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnych przepisów i ich interpretacji w praktyce, a jego zastosowanie do innych sytuacji wymaga analizy analogii.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie dotyczy kluczowych kwestii ustrojowych związanych z podziałem władz, niezależnością sądownictwa i rolą Prezydenta RP oraz Prezesa Rady Ministrów w procesie obsady stanowisk w sądownictwie, co jest tematem o dużym znaczeniu dla prawników i opinii publicznej.
“Trybunał Konstytucyjny: Prezydent może mianować asesorów i obsadzać stanowiska w Sądzie Najwyższym bez zgody premiera!”
Zdanie odrębne
Andrzej Zielonacki
Sędzia Zielonacki zgłosił zdanie odrębne, argumentując, że Trybunał nie miał kompetencji do orzekania o niezgodności z Konstytucją przepisów ustawowych w zakresie, w jakim wymagały one kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów, ponieważ wymóg kontrasygnaty wynika bezpośrednio z art. 144 ust. 2 Konstytucji, a nie z przepisów ustawowych. Wskazał, że Trybunał nie powinien rozszerzać katalogu prerogatyw Prezydenta RP o tzw. prerogatywy pochodne, co narusza zasadę legalizmu i ścisłej wykładni kompetencji organów władzy publicznej.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.