K 12/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek Rady Miejskiej Leszna dotyczył zgodności art. 40 ust. 3 i 4 ustawy o samorządzie gminnym (u.s.g.) z Konstytucją, w zakresie, w jakim przepisy te uniemożliwiają wydawanie przepisów porządkowych zagrożonych karą grzywny, gdy dana kwestia jest już uregulowana w innych ustawach, nawet jeśli nie mają one charakteru prawnokarnego. Wnioskodawca argumentował, że ogranicza to możliwość gminy w skutecznym zapewnianiu porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli, które są jej zadaniami własnymi. Trybunał Konstytucyjny przypomniał, że przepisy porządkowe są aktami prawa miejscowego i muszą być zgodne z ustawami, a ustawa może określać warunki ich wydawania. Analizując zgodność z art. 16 ust. 2 (zasada samodzielności samorządu) i art. 166 ust. 1 (zadania własne gminy) Konstytucji, Trybunał stwierdził, że ograniczenie to mieści się w kompetencji ustawodawcy do określenia podstaw stanowienia aktów prawa miejscowego (art. 94 Konstytucji). Wskazano, że ustawa może powierzyć organom samorządu ogólną kompetencję do stanowienia regulacji przeciwdziałających zagrożeniom, pod warunkiem zgodności z zasadą proporcjonalności i braku możliwości skutecznego przeciwdziałania na gruncie istniejących przepisów. W kontekście sprawy, Trybunał odniósł się do uchwały Rady Miejskiej Leszna dotyczącej zakazu udzielania środków zastępczych (dopalaczy), która została uznana za nieważną przez Wojewodę Wielkopolskiego z powodu uregulowania tej materii w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii. Trybunał uznał, że kwestionowana regulacja jest zgodna z Konstytucją, a postępowanie w pozostałym zakresie umorzono.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja konstytucyjnych ram stanowienia przepisów porządkowych przez samorządy oraz relacji między prawem miejscowym a ustawami.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy ustawa już reguluje daną materię, ale nie przewiduje sankcji prawnokarnej.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 40 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, ograniczający możliwość wydawania przepisów porządkowych do spraw nieuregulowanych w odrębnych ustawach, jest zgodny z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 40 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym w zakresie, w jakim dopuszcza wydawanie przepisów porządkowych tylko w zakresie nieuregulowanym w odrębnych ustawach, jest zgodny z art. 16 ust. 2 i art. 166 ust. 1 Konstytucji.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że ustawa może określać warunki wydawania aktów prawa miejscowego, w tym przepisy porządkowe, zgodnie z art. 94 Konstytucji. Ograniczenie to mieści się w kompetencji ustawodawcy i nie narusza zasady samodzielności samorządu ani jego zadań własnych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Rada Miejska Leszna | instytucja | wnioskodawca |
| Marszałek Sejmu | organ_państwowy | stanowisko w sprawie |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wniosek o umorzenie |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | poinformował o braku udziału |
Przepisy (11)
Główne
u.s.g. art. 40 § 3
Ustawa o samorządzie gminnym
Dopuszcza wydawanie przepisów porządkowych tylko w zakresie nieuregulowanym w odrębnych ustawach lub innych przepisach powszechnie obowiązujących, jeżeli jest to niezbędne dla ochrony życia lub zdrowia obywateli oraz dla zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego.
Konstytucja art. 16 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej, wykonując istotną część zadań publicznych w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.
Konstytucja art. 166 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zadania publiczne służące zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej są wykonywane przez jednostkę samorządu terytorialnego jako zadania własne.
Konstytucja art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Akty prawa miejscowego są wydawane na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie; zasady i tryb wydawania określa ustawa.
Pomocnicze
u.s.g. art. 40 § 4
Ustawa o samorządzie gminnym
Przepisy porządkowe mogą przewidywać za ich naruszanie karę grzywny wymierzaną w trybie i na zasadach określonych w prawie o wykroczeniach.
u.s.g. art. 7 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Zadania własne gminy obejmują m.in. sprawy porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli.
Konstytucja art. 166 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa może zlecić jednostkom samorządu terytorialnego wykonywanie innych zadań publicznych.
u.o.t.p.TK art. 92 § 1
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Dopuszcza możliwość rozpoznania wniosku na posiedzeniu niejawnym.
u.o.t.p.TK art. 59 § 1
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Określa podstawę umorzenia postępowania ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku.
u.p.n. art. 52a
Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii
Przewidywał karę pieniężną za wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu środka zastępczego.
u.p.n. art. 56
Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii
Zagrożenie karą za wprowadzanie do obrotu nowych substancji psychoaktywnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ograniczenie możliwości wydawania przepisów porządkowych do spraw nieuregulowanych w ustawach jest zgodne z art. 94 Konstytucji, który pozwala ustawodawcy na określenie zasad stanowienia aktów prawa miejscowego. • Ustawa może powierzyć organom samorządu ogólną kompetencję do stanowienia regulacji przeciwdziałających zagrożeniom, pod warunkiem zgodności z zasadą proporcjonalności i braku możliwości skutecznego przeciwdziałania na gruncie istniejących przepisów.
Odrzucone argumenty
Ograniczenie możliwości wydawania przepisów porządkowych uniemożliwia skuteczną realizację zadań własnych gminy w zakresie porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli, naruszając zasadę samodzielności samorządu.
Godne uwagi sformułowania
„uniemożliwiają wydanie przepisów porządkowych zagrożonych karą grzywny wymierzaną w trybie i na zasadach określonych w prawie o wykroczeniach, ze względu na okoliczność, iż kwestia ta jest uregulowana w odrębnej ustawie w przepisach niemających jednak charakteru prawnokarnego, pomimo że wydanie przepisów porządkowych jest niezbędne dla ochrony życia lub zdrowia obywateli oraz dla zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego, a wydanie przepisów o charakterze prawnokarnym jest uzasadnione” • „przepisy porządkowe, o których mowa w ust. 3, mogą przewidywać za ich naruszanie karę grzywny wymierzaną w trybie i na zasadach określonych w prawie o wykroczeniach” • „Samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych samorząd wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność” • „Zadania publiczne służące zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej są wykonywane przez jednostkę samorządu terytorialnego jako zadania własne” • „Akty prawa miejscowego są wydawane na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie” • „ustrojodawca nie stoi jednak na przeszkodzie, by ustawodawca powierzył organom samorządu terytorialnego ogólną kompetencję do stanowienia regulacji prawnych mających na celu przeciwdziałanie zagrożeniom życia, zdrowia lub mienia, a także spokoju publicznego na obszarze ich działania, pod warunkiem, że regulacje te są zgodne z zasadą proporcjonalności i nie jest możliwe…
Skład orzekający
Piotr Pszczółkowski
przewodniczący
Justyn Piskorski
członek
Julia Przyłębska
członek
Wojciech Sych
członek
Andrzej Zielonacki
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja konstytucyjnych ram stanowienia przepisów porządkowych przez samorządy oraz relacji między prawem miejscowym a ustawami."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy ustawa już reguluje daną materię, ale nie przewiduje sankcji prawnokarnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii kompetencji samorządów w zakresie porządku publicznego i bezpieczeństwa, co ma znaczenie praktyczne dla funkcjonowania gmin i obywateli.
“Czy samorządy mogą karać za 'dopalacze'? Trybunał Konstytucyjny wyjaśnia granice przepisów porządkowych.”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.