IX P 449/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka B. S., była funkcjonariuszka służby celnej, dochodziła zasądzenia odprawy za zwolnienie ze służby w związku z reorganizacją jednostki i przekształceniem stosunku służbowego w umowę o pracę na podstawie ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (KAS). Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia. Sąd, analizując stan faktyczny i prawny, odwołał się do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2024 r. (III PZP 2/23), która potwierdziła prawo funkcjonariuszy służby celnej, którzy stali się pracownikami KAS, do odprawy pieniężnej w związku z zakończeniem służby. Sąd uznał, że powódce faktycznie przysługuje prawo do odprawy, wskazując na niekorzystną zmianę jej sytuacji prawnej po przekształceniu stosunku służbowego w stosunek pracy, mimo braku wyraźnego wyłączenia prawa do odprawy w przepisach. Jednakże, mimo zasadności roszczenia co do zasady, Sąd uwzględnił zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwanego. Zgodnie z art. 252 ustawy o KAS, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń przedawniają się z upływem 3 lat, a bieg przedawnienia przerywa jedynie czynność podjęta przed kierownikiem jednostki organizacyjnej w celu dochodzenia lub ustalenia roszczenia, bądź jego uznanie. Sąd uznał, że jedynie pierwsze wezwanie powódki do zapłaty z dnia 22 czerwca 2017 r. przerwało bieg przedawnienia, a kolejne pisma i pozew złożony w marcu 2024 r. nastąpiły po upływie terminu. Sąd nie znalazł podstaw do uznania wyjątkowych okoliczności usprawiedliwiających opóźnienie w dochodzeniu roszczenia, ani do stosowania przepisów Kodeksu cywilnego o przedawnieniu ze względu na specyficzny charakter regulacji ustawy o KAS. W konsekwencji, powództwo zostało oddalone z powodu przedawnienia. Sąd umorzył postępowanie w części, w której powódka cofnęła pozew, i orzekł o kosztach postępowania na zasadzie słuszności (art. 102 k.p.c.), nie obciążając powódki kosztami procesu z uwagi na zasadność roszczenia co do zasady.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odpraw dla funkcjonariuszy służby celnej w wyniku reformy KAS oraz zasady przedawnienia roszczeń w służbach mundurowych.
Orzeczenie oddala powództwo z powodu przedawnienia, mimo potwierdzenia prawa do odprawy. Specyfika przepisów o przedawnieniu w ustawie o KAS.
Zagadnienia prawne (3)
Czy funkcjonariuszowi służby celnej, który w wyniku reformy KAS przyjął propozycję zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, przysługuje odprawa pieniężna w związku z zakończeniem służby?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, funkcjonariuszowi służby celnej, który zgodnie z przepisami stał się pracownikiem KAS na podstawie umowy o pracę, przysługuje prawo do odprawy pieniężnej w związku z zakończeniem służby.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy skutkuje wygaśnięciem służby, co powinno być traktowane jako zwolnienie ze służby, nawet jeśli funkcjonariusz przyjął propozycję zatrudnienia. Prawo do odprawy wynika z przepisów o Służbie Celnej i przepisów wprowadzających ustawę o KAS, a sytuacja takiego funkcjonariusza nie może być gorsza od sytuacji funkcjonariusza, który nie przyjął propozycji. Luka legislacyjna powinna być wypełniona wykładnią systemową i celowościową.
Jakie zdarzenia prawne przerywają bieg przedawnienia roszczeń z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń funkcjonariuszy KAS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bieg przedawnienia roszczeń z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych funkcjonariuszy KAS przerywa każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia bądź uznanie roszczenia.
Uzasadnienie
Ustawa o KAS (art. 252) stanowi lex specialis wobec ogólnych zasad przedawnienia z Kodeksu cywilnego. Przepis ten kompleksowo reguluje kwestię przedawnienia i przerwania jego biegu, nie przewidując odesłania do innych ustaw. Czynności przed sądem nie przerywają biegu przedawnienia w rozumieniu tej ustawy. Wielokrotne wzywania do zapłaty, jeśli nie spełniają przesłanek bezpośredniości i nie wynikają z dalszych pertraktacji lub uznania roszczenia przez dłużnika, nie przerywają biegu przedawnienia.
Czy niejednolite orzecznictwo sądów lub niejasności prawne wynikające z reformy KAS mogą stanowić wyjątkowe okoliczności usprawiedliwiające opóźnienie w dochodzeniu roszczenia i uzasadniać nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, niejednolite orzecznictwo sądów ani niejasności prawne nie stanowią wyjątkowych okoliczności usprawiedliwiających opóźnienie w dochodzeniu roszczenia w rozumieniu art. 252 ust. 2 ustawy o KAS.
Uzasadnienie
Wynik procesu sądowego jest zawsze w pewnym stopniu niepewny. Niejednolitość orzecznictwa nie może stanowić usprawiedliwienia do odstąpienia od poszukiwania ochrony prawnej na drodze sądowej. Rolą sądu jest rozstrzyganie sporów, a orzeczenia sądowe, choć wskazują kierunek interpretacji, nie mają mocy prawotwórczej. Pewność co do wyniku mogłaby przynieść jedynie zmiana legislacyjna.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. S. | osoba_fizyczna | powódka |
| Skarb Państwa – I. (...) w S. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
p.w. KAS art. 165 § ust. 3, 7
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Funkcjonariusze celni stali się funkcjonariuszami KAS, mogli otrzymać propozycję zatrudnienia na podstawie umowy o pracę.
p.w. KAS art. 170 § ust. 1, 3, 4
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza traktowane jest jak zwolnienie ze służby.
p.w. KAS art. 171 § ust. 1
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Przyjęcie propozycji zatrudnienia skutkowało przekształceniem stosunku służbowego w stosunek pracy.
u. Służbie Celnej art. 163 § ust. 1, 4
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej
Funkcjonariuszowi zwolnionemu w związku z reorganizacją przysługuje odprawa.
u. KAS art. 252
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
Roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń przedawniają się z upływem 3 lat; bieg przedawnienia przerywa czynność przed kierownikiem jednostki lub uznanie roszczenia.
Pomocnicze
u. KAS art. 250 § ust. 4
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
Funkcjonariuszowi zwolnionemu w związku ze zniesieniem lub reorganizacją jednostki KAS przysługuje odprawa.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Wymagalność roszczenia następuje po dniu doręczenia pozwu.
k.p. art. 11
Kodeks pracy
Zasada swobody nawiązania stosunku pracy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzut przedawnienia roszczenia z uwagi na specyficzny tryb przerwania biegu przedawnienia określony w ustawie o KAS. • Brak wyjątkowych okoliczności usprawiedliwiających opóźnienie w dochodzeniu roszczenia.
Odrzucone argumenty
Prawo powódki do odprawy pieniężnej w związku z zakończeniem służby w wyniku reformy KAS. • Argumentacja powódki oparta na uchwale Sądu Najwyższego III PZP 2/23.
Godne uwagi sformułowania
Powództwo podlegało oddaleniu. • Zarzut ten zasługuje na uwzględnienie. • Spornym w sprawie pozostawało, czy przewidziane przepisami przekształcenie stosunku służby w stosunek pracy pozostaje tożsame z wygaśnięciem służby, a dalej czy rodzi konieczność wypłacenia ucywilnionemu funkcjonariuszowi odprawy. • Wątpliwości pojawiające się w praktyce orzeczniczej rozwiał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 6 lutego 2024 r. w sprawie III PZP 2/23. • Ustawodawca niestety nie dostrzegł wskazanych powyżej skutków zaproponowania i przyjęcia przez funkcjonariusza zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na tyle wyraźnie, by przewidzieć expressis verbis prawo do odprawy w tego rodzaju sytuacjach, nie oznacza to jednak, że prawo takie nie przysługuje. • Za odmówieniem powódce prawa do odprawy nie może przemawiać to, że kontynuowała ona aktywność zawodową w Krajowej Administracji Skarbowej, choć na innej niż wcześniej podstawie. • Zapadłe na gruncie podobnych stanów faktycznych rozstrzygnięcia, istotnie mogą wskazywać na kierunek interpretacji przepisów, jednak w żadnym wypadku nie zapewnią pewności co do losów procesu, o którą jak się wydaje zabiegała powódka. • Powództwo podlegało oddaleniu jedynie z uwagi przedawnienie roszczenia nim objętego. • Co do zasady, żądanie powoda miało usprawiedliwione podstawy prawne i faktyczne.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpraw dla funkcjonariuszy służby celnej w wyniku reformy KAS oraz zasady przedawnienia roszczeń w służbach mundurowych."
Ograniczenia: Orzeczenie oddala powództwo z powodu przedawnienia, mimo potwierdzenia prawa do odprawy. Specyfika przepisów o przedawnieniu w ustawie o KAS.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii odpraw po reformie KAS, która dotknęła wielu funkcjonariuszy. Choć Sąd Najwyższy potwierdził prawo do odprawy, oddalenie roszczenia z powodu przedawnienia pokazuje pułapki proceduralne i potrzebę szybkiego działania.
“Reforma KAS: Prawo do odprawy potwierdzone, ale czy nie za późno? Sąd Najwyższy o przedawnieniu roszczeń funkcjonariuszy.”
Dane finansowe
WPS: 39 372 PLN
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.