IX KA 642/22

Sygn. akt IX Ka 642/22 UZASADNIENIE H. M. (1) został obwiniony o to, że w dniu 28 października 2021 r. w T. na ul. (...) w Straży Miejskiej będąc właścicielem pojazdu marki P. o nr rej. (...) nie udzielił informacji komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie i miejscu, tj. w dniu 19.09.2021 r. ok. godz. 00:25 w T. na ul. (...) , tj. o czyn z art. 96 § 3 kw w zw. z art. 78 ust. 4 ustawy prawo o ruchu drogowym . Wyrokiem zaocznym z dnia 25 sierpnia 2022 r. Sąd Rejonowy w Toruniu uznał obwinionego winnym popełnienia zarzucanego mu czynu stanowiącego wykroczenie z art. 96 § 3 kw w zw. z art. 78 ust. 4 ustawy prawo o ruchu drogowym i za to na podstawie art. 96 § 3 kk wymierzył mu karę 200 zł grzywny. Zasądził od obwinionego na rzecz Gminy M. T. kwotę 20 zł tytułem zryczałtowanych wydatków ponoszonych w toku czynności wyjaśniających – Urząd Miasta T. Wydział Księgowości, ul. (...) , (...)-(...) T. , Bank (...) S.A. nr konta (...) 0000 0001 1862 (...) . Nadto, Sąd Rejonowy zasądził od obwinionego na rzecz Skarbu Państwa 30 złotych tytułem opłaty sądowej i obciążył go wydatkami w kwocie 100 złotych. Apelację od powyższego wyroku wywiódł obrońca obwinionego , podnosząc następujące zarzuty: 1) 
        Obraza przepisów postępowania mająca wpływ na treść wyroku, tj.: a) Art. 7 kpk poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego bez uwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, przejawiającą się w sprzeczności ustaleń faktycznych treścią przeprowadzonych w sprawie dowodów i w sprzeczności wniosków poczynionych przez Sąd z dokonanymi ustaleniami faktycznymi na podstawie przeprowadzonych dowodów poprzez - przyjęcie, iż obwiniony wypełnił znamiona wykroczenia opisanego w art. 96 § 3 kw, tj. nie wskazał kierującego pojazdem, którego jest właścicielem, na żądanie uprawnionego organu, podczas gdy obwiniony nie może być ukarany za powyższe wykroczenie w sytuacji, gdy nie zostało udowodnione, iż obwiniony posiadał wiedzę na temat osoby kierującej pojazdem i celowo odmówił jej przekazania uprawnionemu organowi, - uwzględnienie faktu, że nie można wymagać od właściciela przedsiębiorstwa aby wiedział kto konkretnie i o której godzinie korzystał z firmowych pojazdów, bowiem żaden z przepisów Ustawy prawo o ruchu drogowym , jak również z żadnej innej ustawy nie nakłada na właściciela ani posiadacza samochodu obowiązku w postaci prowadzenia ewidencji osób korzystających z danego pojazdu, - nieuwzględnienie faktu, że pomimo braku posiadania wiedzy, kto konkretnie korzystał z pojazdu w dniu popełnienia wykroczenia, oczywistym jest, iż dostęp do jego pojazdu mogli mieć jego pracownicy, natomiast Straż Miejska nie poczyniła żadnych czynności wyjaśniających bądź sprawdzających, kto ze wskazanej grupy osób mógł być użytkownikiem pojazdu w momencie wykroczenia, próbując przerzucić wszelkie czynności zmierzające do ustalenia sprawcy wykroczenia na obwinionego, zasłaniając się treścią przepisu art. 96 § 3 kw, b) art. 74 § 1 kpk w zw. z art. 20 § 3 kpw poprzez uznanie obwinionego za winnego pomimo tego, że obwiniony nie ma obowiązku dowodzenia swej niewinności ani obowiązku dostarczania dowodów na swoją niekorzyść; c) art. 366 § 2 kpk w zw. z art. 70 § 5 kpsw oraz art. 175 kpk w zw. z art. 20 § 3 kpw poprzez brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy pomimo tego, że jak wskazano w postanowieniu z dnia 21 czerwca 2022 r. Sądu Okręgowego w Toruniu IX Wydziału Karnego Odwoławczego sygn. akt IX KZ 278/22 w sprawie istotnie istniały okoliczności konieczne do wyjaśnienia a mimo to nie zostało obwinionemu umożliwione złożenie wyjaśnień w niniejszej sprawie; 2) 
        Obraza przepisów prawa materialnego, tj. art. 96 § 3 kw w zw. z art. 78 ust. 4 Ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez nieuprawnione przyjęcie jako podstawy skazania, że każde nieudzielenie odpowiedzi uprawnionemu organowi, komu powierzono do kierowania lub użytkowania pojazd w oznaczonym czasie, stanowi popełnienie czynu zabronionego. W konkluzji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie obwinionego H. M. (1) od zarzucanego mu czynu, a ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do Sądu Rejonowego w Toruniu do ponownego rozpatrzenia. Obrońca wniósł także o zasądzenie na rzecz obwinionego od Skarbu Państwa kosztów postępowania odwoławczego. Sąd Odwoławczy zważył, co następuje: Apelacja obrońcy obwinionego jako niezasadna nie zasługiwała na uwzględnienie. Postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób kompleksowy i adekwatny do tego, by rozstrzygnąć o przedmiocie niniejszego procesu. Przeprowadzone w sprawie dowody – wbrew wywodom apelacji – pozwoliły na stwierdzenie winy i sprawstwa oskarżonego. Zakres postępowania determinowany był rodzajem sprawy. W wyniku kontroli odwoławczej Sąd II instancji uchybień w tym zakresie nie dostrzegł. Należy się zgodzić ze skarżącym, że przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie nakładają ani na właściciela pojazdu, ani też na jego posiadacza obowiązku prowadzenia ewidencji osób korzystających z danego pojazdu. W tej sprawie nie było jednak ze strony właściwych organów formułowanych wymagań dostarczenia wyciągów z ewidencji. Zostało to niejednokrotnie obwinionemu wskazane, iż mógł to być rejestr, odręczne zapiski, a nawet nie forma pisemna, ale wskazanie kręgu osób, które pracują u niego i mogłyby w e wskazanym czasie dopuścić się wykroczenia z art. 92 kw. H. M. mógł i powinien – jeżeli nie prowadził formalnej ewidencji – wskazać osoby pracujące u niego, i ograniczyć ich krąg do osób, które potencjalnie mogły korzystać z tego samochodu. Ustalenie zaś konkretnej osoby sprawcy wykroczenia stanowiłoby domenę organu prowadzącego postępowanie. Ze strony obwinionego zabrakło jednak woli i działania, które z mocy przepisów prawa był zobowiązany przedsięwziąć. Zasady logiki i doświadczenia życiowego wykluczają możliwość wystąpienia sytuacji, by był on – jako właściciel firmy - całkowicie pozbawiony możności wskazania kręgu potencjalnych użytkowników rzeczonego pojazdu w omawianym dniu. Ja słusznie wskazała Straż Miejska zabrakło tu nie możliwości, ale dobrej woli H. M. (1) . Zresztą w toku postępowania apelacyjnego został przez obrońcę obwinionego przekazane zestawienie kierowców zatrudnionych w firmie oraz pojazdów stanowiących własność firmy. To potwierdza, iż obwiniony miał możność współpracy z organami państwa, ale tego nie uczynił i tym samym wypełnił znamiona wykroczenia z art. 96 § 3 kw. Stanowisko obrońcy z rozprawy apelacyjnej sprowadzające się do twierdzenia „organ prowadzący postępowanie nie dołożył żadnej staranności by te informacje uzyskać” (k. 94) ważąc na całokształt podjętych w tym kierunku przez Straż Miejską czynności, ale przede wszystkim konsekwentną postawę H. M. w toku postępowania, nie pozostawia cienia wątpliwości, iż jest ono zadziwiające. H. M. został zobowiązany do wskazania użytkownika pojazdu niezwłocznie po wykryciu przez Straż Miejską wykroczenia z art. 92 kw. Wobec tego by pozostać w zgodzie z prawem, winien był wskazać bądź konkretną osobę lub przedstawić krąg osób, które w tamtym czasie mogłyby być użytkownikami pojazdu. Skarżący mnoży tezy, a w nich upatruje okoliczności ekskulpujących dla obwinionego. Tymczasem kwestia jest prosta miał on możność uczynić zadość temu, o co zwróciła się do niego – zgodnie z obowiązującymi przepisami – Straż Miejska, a tegoż nie uczynił i poprzez to wypełnił znamiona wykroczenia z art. 96 § 3 kw. Obwiniony nie udzielił informacji, jakie były mu znane, a przynajmniej dostępne i to wykazało postępowanie w sprawie. Nie sposób przyjąć by obwiniony był w stanie je przedstawić pełniej i dokładniej podczas postępowania przed Sądem II instancji, aniżeli wcześniej Straży Miejskiej. Wbrew wywodom apelacji uznanie sprawstwa i winy H. M. (1) w przedmiotowej sprawie nie stanowiło uznania, iż w przypadku wykroczenia z art. 96 § 3 kw niewskazanie osoby prowadzącej pojazd zawsze bez wyjątku rodzi odpowiedzialność prawną i konsekwencje przewidziane we wskazanym przepisie. W realiach przedmiotowej sprawy obwiniony miał możliwość przedstawienia choćby ogólnych informacji, które dla Straży Miejskiej miały stanowić bazę do poszukiwania sprawcy przestępstwa z art. 92 kw. Nie poczynił on żadnych czynności w tym zakresie i zanegował możność ustalenia choćby przybliżonego kręgu osób, które mogłyby być użytkownikami przedmiotowego pojazdu w inkryminowanym czasie. Jego postawa przy analizie jego możności - jako właściciela przedsiębiorstw- w sposób nie budzący zastrzeżeń sądu odwoławczego, słusznie została uznana za wyczerpującą znamiona zarzucanego mu wykroczenia. Tutaj absolutnie nie było niemożności wykonania obowiązku, jaką w apelacji próbuje forsować obrońca, zwłaszcza zważywszy na przedstawione przez obrońcę w toku postępowania odwoławczego dokumenty. Obwiniony nie chciał i nie udzielił Staży Miejskiej informacji, które były mu dostępne, a takie czynności przedsięwziął dopiero przed Sądem II instancji. Skarżący błędnie wywodził, iż doszło do naruszenia art. 74 § 1 kpk w zw. z art. 20 § 3 kpw poprzez uznanie obwinionego za winnego pomimo tego, że obwiniony nie ma obowiązku dowodzenia swej niewinności ani obowiązku dostarczania dowodów na swoją niekorzyść. Obrońca przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego, którego treść nie tyczy przedmiotowej sprawy, albowiem w piśmie z dnia 19 listopada 2021 r. (k. 8) zostało przywołane oświadczenie H. M. (1) , iż to nie on w dniu popełnienia wykroczenia prowadził pojazd. Obrońca nietrafnie podnosi, że zobowiązane podmioty nie powzięły czynności niezbędnych w celu wykazania tego, kto faktycznie kierował pojazdem (ustalenie sprawcy wykroczenia pierwotnego). Podmioty te podjęły możliwe działania, ale obwiniony wbrew obowiązkowi spoczywającemu nań z mocy przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym , nie wskazał na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie i tym samym wyczerpał znamiona wykroczenia z art. 96 § 3 kw. Jeżeli chodzi o umożliwienie złożenia wyjaśnień obwinionemu, to wskazać należy co następuje. Zarządzeniem z dnia 29.06.2022 r. został wyznaczony termin rozprawy głównej na dzień 25.08.2022 r. O terminie obwiniony został zawiadomiony (w tym poinformowano go o przysługujących uprawnieniach i obowiązkach). Zawiadomienie zostało mu doręczone do rąk własnych w dniu 19.07.2022 r. Na rozprawę w dniu 25.08.2022 r. obwiniony – zawiadomiony prawidłowo – nie stawił się, nie składał wniosku o odroczenie rozprawy, nie usprawiedliwił swojej nieobecności. Stawił się natomiast jego obrońca. W tej sytuacji Sąd postanowił prowadzić rozprawę zaocznie. Obrońca nie złożył wniosków dowodowych, ale z uwagi na to, że nie stawił się obwiniony wniósł o odroczenie rozprawy. Przewodniczący stwierdził brak podstaw do odroczenia rozprawy i przeprowadził postępowanie dowodowe. Procedowanie Sądu meriti nie budzi zastrzeżeń Sądu Okręgowego. Wyrok zaoczny został wydany przy zachowaniu przepisów postępowania w sprawach o wykroczenia. Samo niestawiennictwo obwinionego bez usprawiedliwionych przyczyn nie mogło być podstawą do odroczenia rozprawy. Wymierzona obwinionemu kara była zgodna z dyrektywami wymienionymi w art. 33 kw oraz uwzględniała dyspozycje art. 24 § 1 i 2 kw. Kara 200 złotych grzywny nie mogła być uznana za nadmiernie surową, a jej wysokość uwzględniała możliwości płatnicze obwinionego. W ocenie Sądu Okręgowego jest sytuacja finansowa nie daje podstaw do stwierdzenia, by wymierzona przez Sąd Rejonowy kara grzywny była wysoce wygórowana. Wzgląd na powyższe oraz z uwagi na fakt, że w sprawie nie wystąpiły uchybienia, które skutkować musiałyby uchyleniem zaskarżonego orzeczenia (z art. 104 kpw i art. 440 kpk w zw. z art. 109 § 2 kpw ), Sąd Okręgowy zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Konsekwencją nieuwzględnienia apelacji obrońcy było obciążenie obwinionego kosztami postępowania za II instancję, zgodnie z dyspozycją art. 119 § 1 kpw w zw. z art. 636 § 1 kpk w zw. z art. 121 § 1 kpw . Na podstawie art. 3 ust. 1 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych (t.j. Dz. U. z 1983 r. Nr 49, poz. 223 z późn. zm.) Sąd zasądził od obwinionego opłatę w kwocie 30 złotych, a nadto obciążył go zryczałtowanymi wydatkami postępowania odwoławczego w kwocie 50 złotych, których wysokość określa przepis § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie wysokości zryczałtowanych wydatków postępowania oraz wysokości opłaty sądowej od wniosku o wznowienie postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2017 r., poz. 2467).