IV U 245/22

Sygn. akt IV U 245/22 UZASADNIENIE wyroku z dnia 27 lutego 2026 roku (sporządzone na podstawie art. 328 § 3 k.p.c. w zakresie punktu I i II wyroku) S. D. odwołała się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w N. z dnia 4 sierpnia 2022 roku znak: (...) zmieniającej decyzję znak: (...) - (...) z dnia 14 grudnia 2018 roku, wnosząc o zmianę decyzji i przyznanie jej prawa do złożenia odpowiednich dokumentów rozliczeniowych za 3,10/2018r., z prawidłową podstawą wymiaru składek oraz o możliwość złożenia wniosku o wyrażenie zgody na opłacenie składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe po terminie. (odwołanie – k. 3-3v.) W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. , reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego (pełnomocnictwo – k. 10), wniósł o jego oddalenie, przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach organu rentowego oraz o zasądzenie od wnioskodawczyni na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. (odpowiedź na odwołanie – k. 5-8) W piśmie z dnia 3 kwietnia 2023 roku pełnomocnik Zakładu Ubezpieczeń (...) w N. zmodyfikował stanowisko wyrażone w odpowiedzi na odwołanie. Wniósł o oddalenie odwołania S. D. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w N. z dnia 4 sierpnia 2022 r., znak: (...) w zakresie, w jakim nie zostało uwzględnione na skutek wydanej decyzji organu rentowego z dnia 21 października 2022 r. (...) . Wniósł nadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów: decyzji (...) Oddział w N. z dnia 21 października 2022 r. znak: (...) , decyzji (...) Oddział w N. Inspektorat w H. z dnia 27 marca 2023 r. nr 192 (...) KK , decyzji (...) Oddział w N. z dnia 14 marca 2023 r. nr 24/EM, decyzji (...) Oddział w N. z dnia 14 grudnia 2018 r., znak: (...) , decyzji (...) Oddział w N. z dnia 26 listopada 2018 r., znak: (...) oraz o zasądzenie od S. D. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w N. kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. (pismo pełn. ZUS – k. 25-26v.) Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: S. D. prowadziła jednoosobową działalność gospodarczą – firmę sprzątającą (...) od 2014 roku do 2020 roku. Z tego tytułu podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu oraz obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Rozliczeń księgowych dokonywała korzystając z pomocy biura księgowego. S. D. samodzielnie opłacała składki, ale wyliczała je księgowa. ( dowód : zeznania S. D. , k. 103-104; poświadczenie ubezpieczenia – akta organu rentowego dot. decyzji z dnia 4 sierpnia 2022 roku, znak: (...) ., k. 15-17) Decyzją z dnia 26 listopada 2018 roku, znak: (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. odmówił S. D. prawa do zasiłku chorobowego za okres od 17 października 2018 roku do 12 listopada 2018 roku. ( dowód: decyzja z dnia 26 listopada 2018 roku – k. 41-42) Decyzją z dnia 14 grudnia 2018 roku, znak: (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. uchylił decyzję z dnia 26 listopada 2018 roku, znak: (...) i przyznał S. D. prawo do zasiłku chorobowego za okres od 17 października 2018 roku do 12 listopada 2018 roku. ( dowód: decyzja z dnia 14 grudnia 2018 roku - k. 39-40) Decyzją z dnia 11 marca 2020 roku znak: (...) - (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. :  zmienił decyzję z dnia 14 grudnia 2018 roku, znak: (...) w części dotyczącej okresu, na który został przyznany zasiłek chorobowy;  odmówił S. D. prawa do zasiłku chorobowego za okres od 15 marca 2018 roku do 20 marca 2018 roku, od 17 października 2018 roku do 23 października 2018 roku;  zobowiązał S. D. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego z funduszu chorobowego za okres od 15 marca 2018 roku do 20 marca 2018 roku, od 17 października 2018 roku do 23 października 2018 roku w kwocie 2692,30 złotych brutto. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako podstawę decyzji wskazał art. 17 ust. 1, art. 66 ust. 1 i 3, art. 68 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 645, z późn. zm.) oraz art. 83a ust. 1, art. 84 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300, z późn. zm.). Decyzja zapadła wskutek ustalenia, że S. D. w czasie niezdolności do pracy z powodu choroby orzeczonej zaświadczeniami lekarskimi:  (...) seria BS numer (...) na okres od 15 marca 2018 roku do 20 marca 2018 roku w dniach: 19 marca 2018 roku do 31 marca 2018 roku wykonywała pracę zarobkową tj. usługę sprzątającą. W podatkowej księdze przychodów i rozchodów za miesiąc marzec 2018 roku w pozycji „opis zdarzenia gospodarczego” został dokonany wpis „usługa sprzątająca 19.03.2018 – 31.03.2018”;  (...) seria BT numer (...) na okres od 17 października 2018 roku do 23 października 2018 roku w dniu 17 października 2018 roku dokonała zakupu środków czystości, co wynikało z faktury (...) wystawionej na firmę (...) S. D. . ( okoliczności bezsporne, a nadto dowód : decyzja z dnia 11 marca 2020 roku, akta organu rentowego dot. decyzji z dnia 4 sierpnia 2022 roku, znak: (...) , k. 1-2v; podatkowa księga przychodów i rozchodów, akta organu rentowego dot. decyzji z dnia 11 marca 2020 r., k. 6; faktura VAT (...) kopia, akta organu rentowego dot. decyzji z dnia 11 marca 2020 r., k. 7) S. D. odwołała się od decyzji z dnia 11 marca 2020 roku, znak: (...) . Sprawa z odwołania ubezpieczonej toczyła się przed Sądem Rejonowym w Radomiu IV Wydziałem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych pod sygn. akt IV U 152/20. W wyniku cofnięcia odwołania przez S. D. postanowieniem z dnia 10 czerwca 2021 roku Sąd Rejonowy w Radomiu umorzył postępowanie w sprawie. ( okoliczności bezsporne: postanowienie z dnia 10 czerwca 2021 roku, k. 46 akt sprawy IV U 152/20). W wyniku uprawomocnienia się decyzji z dnia 11 marca 2020 roku (...) - (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że S. D. nie miała prawa do zasiłków za okresy wymienione w decyzji, nie opłacając za nie składek. Z dniem 14 marca 2018 roku ustało jej ubezpieczenie chorobowe. S. D. była informowana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. w piśmie z dnia 2 maja 2022 roku, iż powinna złożyć poprawne dokumenty rozliczeniowe, opłacić składki oraz złożyć wniosek US-9 dotyczący wyrażenia zgody na opłacenie składek po terminie. Gdyby S. D. złożyła wniosek, jego pozytywne rozpatrzenie byłoby równoznaczne z przywróceniem ciągłości ubezpieczenia chorobowego. Pismo z dnia 2 maja 2022 roku zostało odebrane w dniu 9 maja 2022 roku przez matkę S. D. z uwagi na jej pobyt w szpitalu w związku z porodem. W wyniku braku złożenia przez S. D. wymaganych dokumentów rozliczeniowych Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. sporządził z urzędu korekty tych dokumentów. W efekcie na koncie ubezpieczonej powstało zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za miesiące marzec 2018 roku i październik 2018 roku. ( dowód: akta organu rentowego dot. decyzji z dnia 4 sierpnia 2022 roku, znak: (...) : odpowiedź na wniosek o poświadczenie ubezpieczenia chorobowego, k. 17; pismo datowane na dzień 18 maja 2022 roku k. 4; zeznania S. D. k. 103v.) Decyzją z dnia 4 sierpnia 2022 roku, znak: (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. :  w punkcie pierwszym zmienił decyzję znak: (...) z dnia 14 grudnia 2018 roku w części dotyczącej okresu;  w punkcie drugim odmówił S. D. prawa do zasiłku chorobowego za okres od 24 października 2018 roku do 12 listopada 2018 roku  w punkcie trzecim odmówił S. D. prawa do: ⚫ zasiłku opiekuńczego za okresy: od 21-04-2018 do 20-05-2018 ⚫ zasiłku chorobowego za okresy: od 21-05-2018 do 26-09-2018; od 13-11-2018 do 8-12-2018; od 12-03-2019 do 1-10-2019 ⚫ zasiłku macierzyńskiego za okresy: od 02-10-2019 do 29-09-2020  w punkcie czwartym zobowiązał S. D. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku opiekuńczego, zasiłku chorobowego oraz zasiłku macierzyńskiego za okresy: od 21-04-2018 do 20-05-2018; od 21-05-2018 do 26-09-2018; od 24-10-2018 do 8-12-2018; od 12-03-2019 do 1-10-2019; od 2-10-2019 do 29-09-2020 wraz z odsetkami w łącznej kwocie 205.192,06 zł, na którą złożyły się: należność główna 170.649,38 zł z funduszu chorobowego, odsetki od nieterminowej wypłaty zasiłku 0,80 zł z funduszu chorobowego i odsetki 34.541,88 zł z funduszu chorobowego. ( dowód :  decyzja z 4 sierpnia 2022 r. - akta organu rentowego dot. tejże decyzji - k. 19-20) Decyzją nr (...) z dnia 14 marca 2023 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. odmówił rozpatrzenia wniosku S. D. o wyrażenie zgody na opłacenie po terminie składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe za marzec, październik 2018 roku. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że w związku ze zmianą ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 24 czerwca 2021 roku (Dz.U. z 2021r., poz. 1621) i nowym brzmieniem art. 14 wnioski o wyrażenie zgody na opłacenie składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe mogły być składane nie później niż do 30 czerwca 2022 r. Wniosek S. D. wpłynął po ustawowym terminie. ( dowód: decyzja nr. 24 (...) , akta organu rentowego dot. tejże decyzji, brak numeracji kart) Decyzją nr (...) z dnia 27 marca 2023 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. Inspektorat w H. stwierdził, iż S. D. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą:  od 1 marca 2018 r. do 14 marca 2018 r. podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu;  od 15 marca 2018 r. do 31 marca 2018 r. nie podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu;  od 1 października 2018 r. do 31 października 2018 r. nie podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. ( dowód : decyzja nr (...) , akta organu rentowego dot. tejże decyzji, k. 25) S. D. odwołała się od decyzji nr (...) z dnia 14 marca 2023 roku Zakładu Ubezpieczeń (...) Oddziału w N. i od decyzji z dnia nr (...) z dnia 27 marca 2023 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. Inspektoratu w H. . Sprawy z odwołań rozpoznawane były przez Sąd Okręgowy w Radomiu VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych pod sygn. VI U 440/23. Sąd Okręgowy w Radomiu wyrokiem z dnia 13 czerwca 2024 roku oddalił odwołania S. D. . ( dowód: wyrok z dnia 13 czerwca 2024 roku Sądu Okręgowego w Radomiu VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, akta sprawy VI U 440/23, k. 55) Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał wobec S. D. w dniu 21 października 2022 roku decyzję znak: (...) , w której: w punkcie pierwszym zmienił decyzję znak: (...) - (...) z dnia 4 sierpnia 2022 roku w części dotyczącej okresu:  przyznał prawo do zasiłku opiekuńczego za okres od 21 kwietnia 2018 roku do 20 maja 2018 roku od podstawy wymiaru wynoszącej 2300,32 zł;  przyznał prawo do zasiłku chorobowego za okres od 21 maja 2018 roku do 26 września 2018 roku od podstawy wymiaru wynoszącej 2300,32 zł; w punkcie drugim zmienił kwotę zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z przyczyn podanych w uzasadnieniu  zobowiązał S. D. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w łącznej kwocie brutto 192.736,06 zł. Na ustaloną kwotę składały się:  należność główna 160.896,32 zł z funduszu chorobowego;  odsetki 31.838,94 zł z funduszu chorobowego;  wypłacone odsetki od nieterminowej wypłaty zasiłku 0,80 zł z funduszu chorobowego. w punkcie trzecim wskazał, iż w pozostałej części decyzja z dnia 4 sierpnia 2022 roku zostaje bez zmian. ( dowód: decyzja z dnia 21 października 2022 r., k. 27) Z uwagi na zmianę okresów podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu zmienił się również okres, z którego przychód należało uwzględniać w podstawie wymiaru świadczeń. Świadczenia za okresy od 21 kwietnia 2018 roku do 26 września 2018 roku były wypłacone od podstawy wymiaru wynoszącej 7.766,10 zł. Zgodnie z ustalonym okresem podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu świadczenia za ww. okres przysługiwały S. D. od podstawy wymiaru wynoszącej 2.300,32 zł, stawka dzienna 80% - 61,34 zł. Niezdolność do pracy powstała przed upływem kalendarzowego miesiąca ubezpieczenia, a więc podstawę wymiaru zasiłku stanowiła podstawa wymiaru składki za miesiąc kwiecień 2018 roku, tj. 2.300,32 złotych. ( dowód: informacja udzielona przez ZUS – pismo z dnia 30 kwietnia 2025 r., k. 89) Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w szczególności dokumentów zgromadzonych w aktach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, aktach sprawy VI U 440/23 i aktach sprawy IV U 152/20 oraz zeznań wnioskodawczyni. Żadna ze stron nie kwestionowała dokumentów zawartych w aktach sprawy, wobec czego jako w pełni wiarygodne posłużyły one do odzwierciedlenia stanu faktycznego w sprawie. Jako wiarygodne Sąd uznał również zeznania S. D. . Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie w części. W pierwszej kolejności wskazać należy, że stan faktyczny w niniejszej sprawie był co do zasady bezsporny. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było to, czy S. D. miała prawo do zasiłku opiekuńczego, zasiłku chorobowego i zasiłku macierzyńskiego za okresy wskazane w zaskarżonej decyzji oraz to czy pobrane przez wnioskodawczynię zasiłki za okresy wskazane w zaskarżonej decyzji stanowiły świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu przepisu art. 84 ustawy systemowej. Przechodząc do analizy powyższych zagadnień należy w pierwszej kolejności przytoczyć art. 84 ust. 1 zd. pierwsze ustawy systemowej, z którego wynika, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego. Za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania (ust. 2 pkt 1); świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia (ust. 2 pkt 2); świadczenia z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, co do których stwierdzono, że w okresie ich pobierania świadczeniobiorca wykonywał w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia (ust. 2 pkt 3). W prawie ubezpieczeń społecznych „świadczenie nienależnie pobrane” w rozumieniu art. 84 ust. 2 ustawy systemowej, to nie tylko "świadczenie nienależne" (obiektywnie, np. wypłacane bez podstawy prawnej), ale także „nienależnie pobrane”, a więc pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Za Sądem Najwyższym należy wskazać, iż podstawowym warunkiem uznania, że wypłacone świadczenie podlega zwrotowi w myśl art. 84 ust. 2 pkt 1 ustawy systemowej, jest po pierwsze, brak prawa do świadczenia oraz po drugie, świadomość tego osoby przyjmującej to świadczenie, płynąca ze stosownego pouczenia. Obie te przesłanki wystąpić muszą w trakcie pobierania świadczenia, a nie po zaprzestaniu jego wypłaty. Organ rentowy może domagać się zwrotu nienależnie pobranego świadczenia tylko wówczas, gdy ubezpieczonemu można przypisać złą wolę. Obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze wiedząc, że mu się nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenia na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów, albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji ubezpieczeniowej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2023 r., III USKP 18/22, OSNP 2024, nr 10, poz. 100, LEX/el). Sąd Najwyższy wskazał, iż obowiązek zwrotu świadczenia wynikający z art. 84 ustawy systemowej przez osobę, która pobrała nienależne świadczenie, wskazuje istotną cechę nienależnie pobranego świadczenia w ujęciu ustawy systemowej, określaną jako differentia specifica , to jest świadomość (zła wiara) osoby pobierającej świadczenie co do nieprzysługiwania tego świadczenia w całości lub w części od początku, albo w następstwie później zaszłych zdarzeń. Obowiązek zwrotu świadczenia obciąża więc tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, mając świadomość jego nienależności. Dotyczy to zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach dotyczących braku prawa do pobierania świadczenia (art. 84 ust. 2 pkt 1 ustawy systemowej), jak i osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd organu wypłacającego świadczenie (art. 84 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej). Świadomość nienależności świadczenia może mieć źródło w pouczeniu udzielonym przez organ rentowy, co do okoliczności powodujących konieczność zwrotu świadczenia, bądź też może wynikać z zawinionego działania osoby, która spowodowała wypłatę świadczeń (por. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2025 r., III USK 138/24, LEX nr 3953074). Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia z dnia 28 kwietnia 2022 r. (II USKP 156/21, LEX nr 3434029) w każdym przypadku, w którym przyjmuje się, że świadczenie ubezpieczeniowe zostało nienależnie pobrane w rozumieniu art. 84 ust. 2 u.s.u.s. i w związku z tym podlega zwrotowi na podstawie art. 84 ust. 1 u.s.u.s., taka konkluzja musi zostać poprzedzona dokonaniem wyczerpujących ustaleń faktycznych dotyczących stanu świadomości osoby pobierającej świadczenie, przy czym oceny, czy świadczenie zostało nienależnie pobrane, należy dokonywać w odniesieniu do chwili wypłaty tego świadczenia, a nie z perspektywy okoliczności, które wystąpiły po zakończeniu jego wypłacania przez organ rentowy. Ocena świadomości pobierania nienależnego świadczenia wymaga pewnej indywidualizacji. Pojęcie nienależnego świadczenia w prawie ubezpieczenia społecznego definiowane jest „z punktu widzenia osoby, która je pobrała”. Dlatego w celu ustalenia obowiązku zwrotu wymagane są świadomość i premedytacja ubezpieczonego co do tego, że pobrał świadczenie bezprawnie. Obowiązek zwrotu świadczenia wypłaconego i pobranego bez podstawy prawnej obciąża więc tego, kto przyjął je „w złej wierze, wiedząc, że mu się nie należy” (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2004 r., I UK 3/04, OSNP 2005, nr 8, poz. 116) . Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w ocenie Sądu nie zaszły okoliczności dające organowi rentowemu podstawę do uznania, iż pobrane przez ubezpieczoną zasiłki chorobowe, opiekuńczy i macierzyński – w okresach wskazanych w spornej decyzji – był świadczeniem nienależnym. Wskazać należy, iż informację o tym, że ubezpieczona nie podlegała w spornych okresach dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, a także, iż wskutek tego zmianie ulegała podstawa wymiaru zasiłku za pozostałe okresy podlegania temu ubezpieczeniu mogła powziąć najwcześniej dopiero po otrzymaniu pisma organu rentowego z dnia 18 maja 2022 roku. Z samej decyzji organu rentowego z dnia 11 marca 2020 roku nie wynikało bowiem, iż organ rentowy kwestionuje fakt podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w okresach (od 2018 do 2020 roku) innych, niż te, które były przedmiotem decyzji. Z ustalonego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że w czasie objętym odwołaniem S. D. pobierała zasiłki chorobowe, opiekuńcze i macierzyński nie mając świadomości, że nie podlegała ubezpieczeniu chorobowemu. Na dzień składania wniosków o przyznanie tych świadczeń okoliczność ta nie była kwestionowana przez organ rentowy. Dopiero ponownie ustalając okresy podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, a wskutek tego – ustalając niższą podstawę wymiaru składek – organ rentowy zakwestionował zasadność ich przyznania i wypłaty. Okoliczność ta, zdaniem Sądu nie może obecnie skutkować żądaniem zwrotu zasiłków za sporne okresy. Nie można bowiem uznać, że wnioskodawczyni w okresach, w których pobierała świadczenia dochodzone w zaskarżonej decyzji działała celowo i świadomie oraz że miała obowiązek przewidzieć taką sytuację, tj., że wskutek zakwestionowania przez organ rentowy jednego z okresów pobierania zasiłków (nawet za kilka lat wstecz) dojdzie do ponownego przeliczenia konta ubezpieczeniowego i obowiązku zwrotu świadczeń wypłacanych w późniejszym okresie (nawet kilka lat później). W ocenie Sądu Rejonowego Annie Łukomskiej można przypisać świadome wprowadzenie w błąd organu rentowego, ale dotyczyć to może wyłącznie okresów niezdolności do pracy objętych decyzją z dnia 11 marca 2020 roku, które wnioskodawczyni nieprawidłowo wykorzystała, czego wnioskodawczyni nie kwestionowała, a nie kolejnych okresów, w stosunku do których dopiero następczo organ rentowy ustalił, że nie są objęte okresem dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, w związku z ponownym rozliczeniem konta ubezpieczonego. W odniesieniu do spornych okresów nie sposób uznać, aby działanie wnioskodawczyni było zawinione w stosunku, czego wymaga art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa , zgodnie z którym przesłanką żądania zwrotu wypłaconych świadczeń jest wina ubezpieczonego. Orzeczenie rozstrzygające kwestię zwrotu świadczeń z ubezpieczenia społecznego na podstawie art. 66 ust. 2 ustawy zawierające rozstrzygnięcie o utracie prawa do tych świadczeń musi także wykazać, że na skutek działań bądź zaniechań ubezpieczonego doszło do nieuprawnionego przyznania świadczenia z ubezpieczenia społecznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2012 r., I UK 199/12, LEX nr 1619619). W ocenie Sądu przesłanka winy po stronie ubezpieczonej także nie została wykazana. Wypłacany zasiłek był należny w dniu jego wypłaty, a przesłanki świadczenia nienależnego winny być spełnione w chwili pobierania tego świadczenia. Powyższe uzasadnia zatem stwierdzenie, że działanie wnioskodawczyni było niezawinione oraz, że nie miała ona na celu świadomego wprowadzenia w błąd organu rentowego w celu uzyskania świadczeń, do których nie miała prawa. Wnioskodawczyni nigdy nie została pouczona i nie miała wiedzy, że zakwestionowanie jednego bądź kilku okresów pobierania zasiłków spowoduje ponowne przeliczenie konta ubezpieczeniowego, czego konsekwencją może być zakwestionowanie całego systemu dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, pozbawiające ją po wielu latach zasiłków z ubezpieczenia chorobowego oraz zobowiązanie do zwrotu znacznych kwot pieniężnych. Co prawda, od wnioskodawczyni jako przedsiębiorcy wymagać należy dochowania należytej staranności, niemniej jednak zwrócić należy uwagę na to, iż wnioskodawczyni jest z zawodu sprzedawcą, świadcząc usługi sprzątające, zaś przepisy prawa ubezpieczeń społecznych charakteryzuje wysoki stopień skomplikowania (wnioskodawczyni rozliczała się korzystając z pomocy biura rachunkowego). Z powyższych przyczyn nie sposób także uznać, aby wnioskodawczyni – nawet w zamiarze ewentualnym – miała na celu świadome wprowadzenie organu rentowego w błąd co do wypłaty wszystkich świadczeń za sporne okresy (od 2018 do 2020 roku). Należy również zauważyć, że organ rentowy – zarówno w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i odpowiedzi na odwołanie ograniczył się jedynie do wskazania, że nadpłata wypłaconego zasiłku chorobowego powstała w wyniku zmiany przebiegu dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Tymczasem dowód istnienia przesłanek żądania zwrotu świadczenia nienależnego obciąża organ wypłacający świadczenia. Uznać zatem należało, że organ rentowy nie wykazał, iż wnioskodawczyni pobierała świadczenie nienależne w myśl przytoczonych powyżej przepisów. W przedmiotowej sprawie nie zaszły zatem okoliczności dające organowi rentowemu podstawę do uznania, iż pobrane przez ubezpieczoną zasiłki – w okresach wskazanych w spornej decyzji – był świadczeniem nienależnym. W związku z powyższym w ocenie Sądu nie doszło do spełnienia przesłanek z art. 84 ust. 2 ustawy systemowej – ubezpieczona w czasie pobierania świadczenia nie miała wiedzy o tym, iż świadczenie to jest nienależne. Dlatego też, w ocenie Sądu nie zaistniały podstawy do uznania, iż kwota wypłacona tytułem zasiłku chorobowego podlega zwrotowi. Reasumując, należy stwierdzić, że wnioskodawczyni nie jest obowiązana do zwrotu wypłaconych świadczeń, gdyż świadczeniem nienależnym może być tylko świadczenie, wypłacone osobie, która w dniu wydania decyzji spełniała warunki pobierania świadczenia, ale później utraciła uprawnienie do jego pobierania i mimo prawidłowego pouczenia nie powiadomiła o okolicznościach pozbawiających prawa do wypłaty świadczeń; bądź też osobie, która nie miała w dniu wydania decyzji prawa do świadczenia i uzyskała wypłatę świadczenia na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów, albo innego świadomego wprowadzenia organu rentowego w błąd. W konsekwencji, nie ulega wątpliwości, iż powyższe przesłanki nie zostały spełnione w chwili pobierania świadczenia przez wnioskodawczynię, a zatem nie jest ona obowiązana do ich zwrotu – o czym Sąd orzekł w pkt I wyroku. W pkt II wyroku Sąd – na podstawie art. 477 13 § 1 k.p.c. – umorzył postępowanie w zakresie odwołania od zaskarżonej decyzji w części dotyczącej: 1) 
        odmowy prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 21 kwietnia 2018 roku do 20 maja 2018 roku od podstawy wymiaru wynoszącej 2300,32 złotych; 2) 
        odmowy prawa do zasiłku chorobowego za okres od 21 maja 2018 roku do 26 września 2018 roku od podstawy wymiaru wynoszącej 2300,32 złotych; 3) 
        zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń ponad łączną kwotę brutto 192.736,06 złotych; Stosownie do art. 477 13 § 1 k.p.c. zmiana przez organ rentowy zaskarżonej decyzji przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd - przez wydanie decyzji uwzględniającej w całości lub w części żądanie strony - powoduje umorzenie postępowania w całości lub w części. Poza tym zmiana lub wykonanie decyzji lub orzeczenia nie ma wpływu na bieg sprawy. W toku postępowania zaskarżona decyzja uległa zmianie wobec wydania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dnia 21 października 2022 roku decyzji znak: (...) , w której zmieniono zaskarżoną decyzję w zakresie przyznania ubezpieczonej prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 21 kwietnia 2018 roku do 20 maja 2018 roku od podstawy wymiaru wynoszącej 2300,32 zł oraz przyznania prawa do zasiłku chorobowego za okres od 21 maja 2018 roku do 26 września 2018 roku od podstawy wymiaru wynoszącej 2300,32 zł. Na mocy tejże decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych zmienił również kwotę, której żądał od S. D. tytułem nienależnie pobranych świadczeń z kwoty 205.192,06 zł na 192.736,06 złotych. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. asesor sądowy R. T. ZARZĄDZENIE Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełn. organu rentowego. asesor sądowy R. T.