IV SAB/Wr 98/25

IV SAB/Wr 98/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ewa Kamieniecka
Gabriel Węgrzyn /przewodniczący/
Marta Pająkiewicz-Kremis /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 337
art. 100d
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 17 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. T. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zmiany zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
W dniu 29 sierpnia 2022 r. do Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) wpłynął wniosek D. T. (obywatel R., dalej również: strona, skarżący) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji.
Wojewoda, rozpoznając ten wniosek, w dniu 28 września 2023 r. wydał stronie decyzję (nr SOC-PCIII.6151.1.5072.2022.MS) o zezwoleniu na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji dla Fundacji R. "[...]" na stanowisku [...].
W dniu 12 lutego 2024 r. do organu wpłynął wniosek skarżącego, działającego poprzez profesjonalnego pełnomocnika, o zmianę udzielonego zezwolenia w części dotyczącej podmiotu powierzającego pracę skarżącemu, wysokości wynagrodzenia za pracę i stanowiska na jakim skarżący ma być zatrudniony. W treści wniosku podano, że od dnia 1 stycznia 2024 r. strona wykonuje pracę na rzecz podmiotu I. sp. z o.o. z siedzibą w K.
Z pisma pełnomocnika strony z dnia 17 lutego 2025 r., zatytułowanego "odpowiedź na wezwanie - pismo przewodnie", wynika, że organ pismem z dnia 20 stycznia 2025 r. wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zmianę udzielonego zezwolenia na pobyt czasowy. Fakt skierowania do strony w/w wezwania potwierdza organ w odpowiedzi na skargę.
Pismem z dnia 26 listopada 2024 r. pełnomocnik skarżącego wniósł ponaglenie na niezałatwienie w terminie sprawy z wniosku skarżącego o zmianę zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji.
W dniu 19 grudnia 2024 r., do Wojewody wpłynęła skarga strony, działającej przez profesjonalnego pełnomocnika, na bezczynność Wojewody w przedmiocie złożonego przez stronę wniosku o zmianę zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji.
Zarzucając naruszenie art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) oraz art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2023 r. ustawy o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 769) strona wniosła o:
1) zobowiązanie Wojewody do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od dnia rozpoznania skargi
2) stwierdzenie, że Wojewoda dopuścił się bezczynności;
3) ustalenie, czy bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
4) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 5 000 zł stosownie do art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.);
5) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm prawem przepisanych.
Uzasadniając skargę pełnomocnik skarżącego, argumentując okoliczność naruszenia przez organ art. 112a ustawy o cudzoziemcach, wskazał, że termin na załatwienie wniosku skarżącego o zmianę udzielonego zezwolenia na pobyt czasowy upłynął w dniu 8 kwietnia 2024 r., a do dnia wniesienia skargi organ nie wykonał żadnych czynności w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odwołał się do zapisów ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830) oraz ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 185). Mocą tych ustaw do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 337, dalej: ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy) zostały wprowadzone odpowiednio art. 100c i art. 100d wstrzymujące, od dnia 15 kwietnia 2022 r. do dnia 24 sierpnia 2024 r., rozpoczęcie biegu terminów i zawieszające bieg, we wskazanym okresie, rozpoczętych terminów dotyczących załatwiania spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców. Organ wyjaśnił, że w oparciu o powyższe przepisy w w/w nie stosuje się przepisów o bezczynności organu, w tym czasie organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się do niego sum pieniężnych za niewydanie rozstrzygnięć w terminach. Zaniechania organu w tym okresie nie mogą być podstawą wywodzenia środków prawnych w zakresie bezczynności czy przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Przywołane okoliczności prawne uchylają zasadność zarzutów i wniosków skargi. Jak wskazuje organ, ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 854, dalej: ustawa zmieniająca z dnia 15 maja 2024 r.) wydłużyła omawiany termin do dnia 30 czerwca 2025 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (...) (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W tym przypadku przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działania w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Dokonując zatem oceny postępowania organu, w kontekście sprawności procedowania w sprawie wszczętej wnioskiem skarżącego o zmianę zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, trzeba wskazać, że terminy załatwiania spraw regulują przepisy k.p.a. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, winny być załatwione niezwłocznie. Przy czym niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. W art. 35 k.p.a. ustawodawca wskazał m.in., że sprawy winny być załatwiane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od wszczęcia postępowania, a sprawy szczególnie skomplikowane - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy. Z tego okresu ustawodawca wyłączył terminy przewidziane w przepisach dla dokonania określonych czynności, okresy zawieszenia postępowania, trwania mediacji, opóźnień leżących po stronie wnioskodawcy lub niezależne od organu administracji. Jednocześnie w § 4 ww. normy wskazał, że przepisy szczególne mogą określać inne terminy załatwienia spraw.
W świetle przedstawionych zasad ocena sprawności działania organu musi być dokonywana z uwzględnieniem regulacji obowiązujących w dacie złożenia wniosku i terminów zastrzeżonych na jego rozpoznanie.
Jak już wyżej wspomniano, wniosek skarżącego o zmianę zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu w dniu 12 lutego 2024 r. W tym czasie obowiązywał art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w brzmieniu nadanym przez art. 12 pkt 15 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1088, dalej: ustawa zmieniająca z dnia 14 kwietnia 2023 r.), który wszedł w życie w dniu 27 czerwca 2023 r. Na mocy tego przepisu bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres (ust. 1). Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne (ust. 2). W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (ust. 3). Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (ust. 4). Wydłużenie przez ustawodawcę, na podstawie powołanego przepisu, okresu braku biegu i wstrzymania terminu rozpoznania spraw m.in. w zakresie zmiany zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji następowało do dnia 4 marca 2024 r.
Kolejne zmiany ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy:
1) ustawa z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 232, dalej: ustawa zmieniająca z dnia 9 lutego 2024 r.) w art. 1 pkt 1 – z dniem 22 lutego 2024 r.;
2) ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 854, dalej: ustawa zmieniająca z dnia 15 maja 2024 r.) w art. 1 pkt 3 - z dniem 1 lipca 2024 r.
- wydłużyły okres braku biegu i wstrzymania terminu rozpoznania spraw m.in. w zakresie zmiany udzielonego cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji odpowiednio do dnia 30 czerwca 2024 r. i 30 września 2025 r.
Zgodnie z powyższym, w stosunku do wniosku strony, który wpłynął do organu w dniu 12 lutego 2024 r. zastosowanie znalazły przepisy wstrzymujące terminy rozpoznania spraw.
Skarżący jest objęty regulacjami w/w ustawy ze wszystkimi tego konsekwencjami. Dostrzegając, że wnioskodawca jest obywatelem B. należy wskazać, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono stanowisko, że art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy ma zastosowanie nie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy, w tym zwłaszcza opuszczającymi terytorium tego państwa w związku wojną, ale także do wszystkich innych cudzoziemców. W powołanych przepisach mówi się bowiem o "cudzoziemcu", a nie "obywatelu Ukrainy". Lege non distinguente, przepisy te dotyczą każdego cudzoziemca, czyli osoby, która nie posiada obywatelstwa polskiego. Trzeba też wskazać na szeroki zakres spraw, których dotyczą przepisy zawarte m.in. w art. 100d ustawy pomocowej. Znaczna część tych spraw nie ma jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną (np. zezwolenia na pobyt stały, nie wspominając już o postępowaniach dotyczących cofnięcia lub zmiany posiadanych już zezwoleń). Ponadto należy wskazać, że powołane przepisy zawierają szereg rozwiązań w sposób istotny ograniczających prawa cudzoziemców, w tym ich prawa do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Na gruncie interpretacji tych przepisów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd wskazujący na brak powodów do racjonalnego uzasadnienia tezy, że ustawa pomocowa wprowadza rozwiązania pogarszające sytuację prawną wyłącznie tej grupy cudzoziemców, tj. obywateli Ukrainy opuszczających terytorium tego państwa w związku wojną (wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22).
W wyroku z dnia 13 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 2362/23, NSA stwierdził m.in., że zawarcie w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy rozwiązań mających na celu usprawnienie postępowań dotyczących generalnej kategorii legalizacji pobytu cudzoziemców niejako "przy okazji" nowelizacji tej ustawy, prowadzi do wniosku, że przy wykładni przepisów m.in. art. 100d tej ustawy nie należy kierować się jej wewnętrzną systematyką oraz samym celem tej szczególnej ustawy, w obrębie której zamieszczono omawiane przepisy. Zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy unormowany w art. 1 ust. 1 tej ustawy nie jest zbieżny z zakresem m.in. art. 100d, którego celem dodania do omawianego aktu w drodze ustaw nowelizujących nie było bezpośrednio uregulowanie sytuacji prawnej obywateli Ukrainy przybywającymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Wyżej wskazany przepis stanowi regulację o charakterze szczególnym i może być stosowany samodzielnie. Przepisy zawarte m.in. w art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców - niezależnie od ich narodowości, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy.
Objęcie zakresem unormowań art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy cudzoziemców, którzy z natury rzeczy nie mogą być osobami, o których mowa w art. 2 ust. 1 i 2 tej ustawy, świadczy o jasnym zamiarze ustawodawcy objęcia zakresem także art. 100d ust. 1 pkt 2 lit. b tej ustawy nie tylko osób przybyłych na terytorium RP w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie, a wszystkich cudzoziemców ubiegających się o zmianę udzielonego zezwolenia na pobyt, zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu.
W świetle opisanych okoliczności Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.
Oczywiście, okoliczność zawieszenia i wstrzymania biegu terminów nie zwalnia organu od załatwiania sprawy. Sąd zwraca przy tym organowi uwagę, że mimo utraty z dniem 1 czerwca 2025 r. mocy obowiązującej art. 135 ustawy o cudzoziemcach, dotyczącego zmiany przez wojewodę udzielonego wcześniej zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, na mocy art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 24 kwietnia 2025 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2025 r. poz. 619) w przypadku gdy cudzoziemcowi udzielono zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji na podstawie decyzji wydanej przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, do cudzoziemca tego stosuje się przepisy art. 134 i art. 135 ustawy o cudzoziemcach w brzmieniu dotychczasowym.
Jednakże brzmienie art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy oznacza, że strona nie może z ewentualnych opóźnień organu w tym przedmiocie wywodzić konsekwencji prawnych wobec organu.
Końcowo Sąd stwierdza, że był uprawniony do merytorycznego rozpoznania skargi, pomimo zapisów wskazanych w art. 100c ust. 4 oraz 100d ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Podstawę takiego uprawnienia Sąd wywodzi z art. 45 Konstytucji RP w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP zawierającego zakaz zamykania drogi sądowej do dochodzenia naruszonych praw. Oznacza to konieczność zagwarantowania dostępu do sądu w sprawach, których przedmiotem jest ochrona konstytucyjnych wolności lub praw. W sprawach, które nie dotyczą bezpośrednio ochrony praw konstytucyjnych, prawo do sądu może zostać ograniczone, o ile dopuszczają to klauzule limitacyjne z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z ww. zapisem ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
W opinii Sądu żadna z tych okoliczności stanowiącej podstawę wyłączenia ochrony prawnej nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie.
Przytoczone powyżej okoliczności uzasadniają oddalenie skargi, co nastąpiło na podstawie art. 151 p.p.s.a.