IV SAB/Wr 389/25

IV SAB/Wr 389/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-11-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Makowska-Hrycyk
Daria Gawlak-Nowakowska
Gabriel Węgrzyn /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 1 ust. 2 oraz art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 37
art. 156 par. 5 i 5b
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2025 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w Zgorzelcu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 23 grudnia 2024 r. oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Skargą z 17 III 2025 r. J. K. (dalej jako "skarżący") zakwestionował bezczynność Prokuratora Rejonowego w Zgorzelcu (dalej jako "prokurator") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 23 XII 2024 r.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący wnioskiem z 23 XII 2024 r. zwrócił się do prokuratora o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej czynności procesowych w postępowaniu przygotowawczym o sygn. akt PR 1.Ds.2/15 w zakresie daty wszczęcia postępowania oraz daty pierwszej czynności procesowej zmierzającej do ustalenia, czy urzędnicy Starostwa Powiatowego w Zgorzelcu dopuścili się czynu zabronionego z art. 231 § 1 KK. W odpowiedzi na wniosek skarżący otrzymał pismo prokuratora z 27 XII 2024 r., w którym stwierdzono, że udostępnianie informacji w zakresie dotyczącym akt postępowania przygotowawczego podlega przepisom szczególnym z art. 156 KPK i nie mają tu zastosowania przepisy ogólne o dostępie do informacji publicznej. W ocenie skarżącego takie stanowisko prokuratora jest nieprawidłowe i równoznaczne z bezczynnością w zakresie udostępniania żądanych informacji. Informacje zgromadzone w aktach postępowania przygotowawczego mają bowiem walor informacji publicznej i – po ewentualnym zanonimizowaniu - podlegają udostępnieniu na zasadach ogólnych jako informacja publiczna. Na poparcie powołanej tezy skarżący powołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący zwrócił uwagę, że prokurator odmówił mu statusu strony postępowania przygotowawczego, co wyklucza możliwość otrzymania informacji w trybie KPK, a nadto wyklucza teraz prawo skarżącego do uzyskania informacji w trybie przepisów ustawy z dnia 6 IX 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), dalej: "UoDIP".
W odpowiedzi na skargę prokurator wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu obszernie umotywował swoje stanowisko powtarzając, że w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy UoDIP.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej "ppsa", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Zakresem sądowej kontroli objęte jest zatem także postępowanie organu w zakresie realizacji prawa dostępu do informacji, w tym informacji publicznej.
Jak wynika z art. 1 ust. 1 UoDIP, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.
Stosownie jednak do art. 1 ust. 2 UoDIP, przepisy UoDIP nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.
UoDIP normuje więc ogólne zasady postępowania w sprawach, które dotyczą informacji publicznej, a co za tym idzie - przepisy tej ustawy powinny być w tym zakresie stosowane, niemniej jednak nie znajdą one zastosowania w przypadku, gdy nie da się ich pogodzić z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny normują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej.
Jeśli informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw - które odmiennie niż UoDIP regulują zasady jej udostępniania – organ informuje o tym wnioskodawcę w formie zwykłego pisma. Zastosowanie przepisów szczególnych oznacza bowiem, że wniosek, ze względu na charakter konkretnej informacji publicznej, nie może być rozpatrywany w trybie UoDIP, w tym nie może być wydana decyzja z art. 16 ust. 1 UoDIP. Wnioskodawca zaś, nie zgadzając się ze stanowiskiem organu, może je zakwestionować jedynie poprzez złożenie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłość podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej (zob. wyrok NSA z 31 I 2025 r., III OSK 3137/23; wyrok WSA we Wrocławiu z 14 I 2025 r., IV SAB/Wr 815/24 – publ. CBOSA).
W okolicznościach niniejszej sprawy zgodzić się należy ze stanowiskiem prokuratora, że skoro pytania zawarte we wniosku dotyczą materiałów z postępowania przygotowawczego, to udostępnienie informacji w tym zakresie podlega reżimowi z art. 156 § 5 i 5b kpk.
Zgodnie z art. 156 § 5 kpk, jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie. W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy poinformować go o możliwości udostępnienia mu akt w późniejszym terminie. Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomocnikowi lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania odpisów lub kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej.
Stosownie zaś do art. 156 § 5b kpk, przepis § 5 stosuje się odpowiednio do udostępniania akt zakończonego postępowania przygotowawczego.
Jak trafnie podnosi się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepisy art. 156 § 1, 5 i 5b kpk stosuje się do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania przygotowawczego, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego. Są to przepisy szczególne, o których mowa w art. 1 ust. 2 UoDIP, więc nie ma do nich zastosowania regulacja z UoDIP. Przyjęcie, że strona postępowania, której żywotnych interesów dotyczy sprawa, uzyskuje dostęp do akt na innych zasadach, bardziej sformalizowanych, niż osoby działające w oparciu o art. 10 UoDIP byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (wyrok NSA z 17 XII 2024 r., III OSK 1510/23 – publ. CBOSA). Przepisy UoDIP nie stanowią alternatywnego i konkurencyjnego wobec przepisów kpk sposobu pozyskiwania odpisów dokumentów czy informacji znajdujących się w aktach postępowania przygotowawczego. Dokumenty zgromadzone przez organ w aktach, podlegają "udostępnieniu" wyłącznie na podstawie przepisów kpk (wyrok NSA z 29 XI 2023 r., III OSK 486/23 – publ. CBOSA).
Sąd zwraca uwagę, że zakresem zastosowania art. 156 § 5 i 5b kpk objęte są w istocie nie tyle "akta" jako takie, ale znajdujące się w nich informacje. Będzie więc on miał zastosowanie niezależnie od tego, czy wnioskodawca domaga się wglądu w całość akt, dostępu do poszczególnych dokumentów znajdujących się w aktach, czy też udostępnienia informacji wynikających ze znajdujących się tam dokumentów. Tak samo niezależnie od tego, czy konkretna informacja ma charakter publiczny, czy prywatny, jeśli znajduje się w aktach postępowania przygotowawczego, jej udostępnienie następuje wyłącznie w trybie art. 156 § 5 i 5b kpk. Przeciwne założenie prowadziłoby w rzeczywistości do obejścia powołanych przepisów umożliwiając ich udostępnianie poza rygorami określonymi w art. 156 kpk. Podkreślić należy, że powołany tryb udostępniania informacji podlegał nowelizacji i od 22 VI 2021 r. znajduje on zastosowanie także w przypadku akt zakończonego postępowania przygotowawczego, jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy. Z tych też względów należy z ostrożnością podchodzić do tez orzecznictwa sądowego dotyczącego odmiennego stanu prawnego, tj. sprzed wejścia w życie art. 156 § 5b kpk, kiedy to istniały uzasadnione wątpliwości, czy przewidziany w art. 156 § 5 kpk tryb może mieć zastosowanie do akt zakończonych już postępowań przygotowawczych.
Wnioskowane przez skarżącego informacje dotyczące dat czynności podjętych w toku postępowania przygotowawczego podlegają udostępnieniu w trybie określonym w art. 156 § 5 i 5b kpk, a nie w trybie przepisów UoDIP. Skoro informacje te wynikają z akt postępowania przygotowawczego, to mogą podlegać udostępnieniu wyłącznie w trybie określonym w art. 156 § 5 i 5b kpk. W konsekwencji za prawidłowe należało uznać stanowisko prokuratora z dnia 27 XII 2024 r. wskazujące na brak podstaw do udostępnienia informacji w trybie przepisów UoDIP.
Wobec powyższego skarga podlegała oddaleniu na zasadzie art. 151 ppsa.