Lexedit
Wróć do analizy orzeczenia
Pełny tekst orzeczenia

IV SAB/Wr 278/26

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

IV SAB/Wr 278/26 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2026-06-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-03-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska
Katarzyna Radom
Marta Pająkiewicz-Kremis /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Zobowiązano organ do wydania aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 35 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2025 poz 337
art. 112a ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Katarzyna Radom, , Protokolant: referent Aleksandra Bartczak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 30 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi L. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z wniosku strony skarżącej z 23 sierpnia 2024 r., a przewlekłość ta nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa; II. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do wydania aktu lub czynności w terminie 60 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; III. oddala dalej idącą skargę; IV. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 23 sierpnia 2024 r. L. S. (dalej: wnioskodawczyni, strona, skarżąca) zwróciła się do Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP.
Pismem z dnia 22 maja 2025 r. (z odnotowanym wpływem do organu w dniu 23 maja 2025 r.) strona wniosła ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W treści ponaglenia podniosła, ze od złożenia wniosku, a więc od ponad 9 miesięcy wnioskodawczyni nie została poinformowana o przyczynach zwłoki organu, a także, o końcowym terminie załatwienia jej wniosku.
Pismem z dnia 20 czerwca 2025 r. strona zwróciła się do wojewody o podanie informacji na jakim etapie jest sprawa oraz o ewentualne wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku.
W kolejnym piśmie, z dnia 15 lipca 2025 r., strona zwróciła się do Wojewody o wyznaczenie terminu do – osobistego stawiennictwa w siedzibie organu; przedstawienia ważnego dokumentu podroży oraz do złożenia odcisków linii papilarnych.
Przy piśmie przewodnim z dnia 29 lipca 2025 r. strona nadesłała:
- załącznik nr 1 do wniosku;
- powiadomienie o powierzeniu wykonywania pracy;
- informację miesięczną dla osoby ubezpieczonej oraz ZUS P ZUA;
- umowę o pracę.
W piśmie z dnia 17 mara 2026 r. Wojewoda wezwał stronę, na podstawie art. 105 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1079), do osobistego stawiennictwa w siedzibie Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego w wyznaczonym dniu i godzinie, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Nadto również:
- na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 106 ustawy o cudzoziemcach do przedstawienia ważnego dokumentu podroży, w terminie 30 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania;
- na podstawie art. 106 ust. 5 w zw. z art. 99 ust. 1a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, do złożenia odcisków linii papilarnych, w terminie 30 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy wszczęcia postępowania.
W piśmie tym Wojewoda pouczył także stronę o treści art. 112a ustawy o cudzoziemcach (Dz. U. .z 2025 r. poz. 1079) oraz o tym, że na podstawie art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 167), w okresie do dnia 4 marca 2027 r. bieg terminu na załatwienie sprawy nie rozpoczyna się a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Jednocześnie, na podstawie art. 106 ust. 2a i ust. 2b ustawy o cudzoziemcach Wojewoda wezwał stronę do przedłożenia, w terminie 30 dni, wymienionych w wezwaniu dokumentów na potwierdzenie danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia.
W skardze z dnia 3 marca 2026 r. (data wpływu do organu), wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona zarzuciła Wojewodzie przewlekłe prowadzenie postępowania oraz naruszenie art. 12 § 1 w zw. z art. 35 § 3 k.p.a. i art. 9 w zw. z art. 36 § 1 i 2 k.p.a.
Skarżąca wniosła o:
- zobowiązanie Wojewody do wydania decyzji w określonym terminie;
- stwierdzenie, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie a przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- przyznanie od Wojewody na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 15.000 zł;
- zasądzenie od Wojewody na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa;
- rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy zaznaczyć, że Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania w sprawie art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (dalej: ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy). Jakkolwiek z art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w brzmieniu obowiązującym na dzień wniesienia skargi (Dz. U. z 2025 r. poz. 337) wynika, że w okresie do dnia 4 marca 2026 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy nie rozpoczyna się a rozpoczęty ulega zawieszeniu, to jednak aktualnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego odmawia się jego zastosowania. Wskazuje się, że mając na względzie zakończenie procesu masowego napływu do Polski kolejnych obywateli Ukrainy w związku z wojną rosyjsko-ukraińską rozpoczętą 24 lutego 2022 r. (co potwierdzają m.in. dane statystyczne udostępnione przez Urząd do Spraw Cudzoziemców za rok 2023 oraz rok 2024), a także wystarczający okres ponad dwóch lat, w jakim władze publiczne winny dostosować potencjał kadrowy oraz organizacyjny służb migracyjnych celem realizacji zasady szybkości postępowania w sprawach dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Polski, uznano, że przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy na okres po dniu 30 czerwca 2024 r., nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania (zob. np. wyrok NSA z 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2921/24, publ. - CBOSA). Innymi słowy, kolejne przedłużenie okresu, w którym ograniczono możliwość kwestionowania bezczynności (przewlekłości) organu nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym z oczywistym naruszeniem m.in. art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 Karty Praw Podstawowych. Tym samym, oceny bezczynności albo przewlekłości w sprawach udzielenia zezwolenia na pobyt i pracę należy dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca 2024 r., wyłączając tym samym stosowanie art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia - 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 3096/24; 13 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2940/24; 5 sierpnia 2025 r., sygn. akt II OSK 2719/24 – publ. CBOSA).
Pojęcie przewlekłości postępowania zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. jako stan, w którym "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy".
Istotę przewlekłości trafnie ujął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 września 2025 r., sygn. akt III OSK 2704/24 (opublikowany na stronie - https://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazując, że przewlekłe prowadzenie postępowania stwierdza się w przypadku, gdy organ mając kompetencje do wydania konkretnego aktu bądź podjęcia określonej czynności nie realizuje tych kompetencji w zgodzie z prawnymi standardami szybkości i efektywności postępowania określonymi w konkretnych przepisach prawa.
Zgodnie z art. 112a ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 769) decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni.
Zgodnie z ustępem 2 w/w przepisu, termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:
1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub
2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub
3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.
W orzecznictwie sądowym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 maja 2026 r., sygn. akt IV SAB/Wr 138/26) wyrażane jest trafne stanowisko, że treść art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach nie oznacza, że do czasu wystąpienia jednego ze zdarzeń wymienionych w tym przepisie, organ zwolniony jest z obowiązku procedowania w przedmiocie wniosku i nie wiążą go jakiekolwiek terminy załatwienia sprawy. Podkreślić należy, że w myśl art. 12 § 1 i 2 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Powołane przepisy wyznaczają zasadę ogólną szybkości postępowania i znajdują zastosowanie, ilekroć sprawa rozpatrywana jest przez organ w indywidualnym postępowaniu administracyjnym. Trzeba więc przyjąć, że do czasu wystąpienia zdarzenia wymienionego w art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach organ zobligowany jest do niezwłocznego procedowania na zasadach ogólnych, określonych w art. 12 § 1 i 2 w zw. z art. 35 k.p.a.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w dniu 23 sierpnia 2024 r. do Wojewody wpłynął wniosek strony o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP. O czym już była mowa, w sprawie należało przyjąć moc obowiązującą art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy tylko do 30 czerwca 2024 r. Powyższe oznacza, że w dniu wpływu wniosku Wojewodę obowiązywał termin załatwienia sprawy z art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. O czym także była już mowa, treść art. 112a ust. 1 w/w ustawy nie zwalniała organu od podjęcia (na zasadach z art. 12 § 1 i 2 w zw. z art. 35 k.p.a.) czynności procesowych ukierunkowanych na rozpoczęcie biegu terminu w rozumieniu tego przepisu.
W sprawie, Wojewoda dopiero po upływie kilkunastu miesięcy od daty wpływu wniosku, a przy tym, zapewne zmobilizowany skargą strony wniesioną na przewlekłość postępowania, podjął pierwsze czynności w sprawie. Pismem z dnia 17 marca 2026 r. Wojewoda zobowiązał stronę do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu w wyznaczonym dniu celem pobrania odcisków linii papilarnych , a nadto, wezwał ją również do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Mając na uwadze datę otrzymania wniosku strony, podjęte po tylu miesiącach od jego wpływu pierwsze czynności w sprawie niewątpliwie uzasadniają zasadność zarzutu skargi co do przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wojewodę.
Stwierdzając naruszenie art. 12 § 1 i 2 w zw. z art. 35 k.p.a. i art. 112a ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania (punkt I wyroku).
Zgodnie z normą z art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd zobowiązany był orzec, czy stwierdzona przewlekłość Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu, orzeczona w sprawie przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym Sąd orzekł w tym samym punkcie wyroku. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie, co - w ocenie Sądu - w sprawie nie miało miejsca. Tym bardziej, iż postawa (brak aktywności) organu znajdowała przed długi czas po części usprawiedliwienie w orzecznictwie sądów, w tym tutejszego Sądu.
W punkcie II wyroku, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Wojewodę do rozpoznania wniosku w terminie 60 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy.
Zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd nie znalazł podstaw do przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej, dlatego też w punkcie III wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił dalej idącą skargę. Sąd kierował się tu charakterem stwierdzonej opieszałości organu (która nie miała cech rażącego naruszenia prawa) a nadto uwzględnił, że organ zobowiązany jest zasadą legalizmu (art. 6 k.p.a.), przepis art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy na dzień wniesienia skargi przewidywał wstrzymanie bądź zawieszenie terminów administracyjnych w sprawach wniosków cudzoziemców, m.in. o udzielenie zezwolenia na byt czasowy i pracę (jak w sprawie) do dnia 4 marca 2026 r.
O kosztach postępowania (punkt IV wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę kosztów składa się wpis sądowy od skargi (100 zł), jaki uiściła strona skarżąca inicjując postępowanie sądowe w sprawie.