IV SAB/Wa 731/25

IV SAB/Wa 731/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2026-05-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-12-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Dąbrowska /przewodniczący/
Aneta Żak.
Anna Sękowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6337 Zatrudnianie cudzoziemców
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Stwierdzono, iż bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 1691
art. 35, art 36
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks  postępowania administracyjnego
Dz.U. 2026 poz 143
art. 149 § 1a, art 149 § 1 pkt 3, art 200  w zw art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska (sprawozdawca), asesor WSA Aneta Żak, , po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.A. na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w sprawie rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda Mazowiecki dopuścił się bezczynności w postępowaniu dotyczącym rozpatrzenia wniosku A.A. z dnia 16 sierpnia 2024 r.; II. stwierdza, że bezczynność, o której mowa w punkcie I wyroku, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałym zakresie; IV. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącego A.A. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
A.A., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność Wojewody M. w przedmiocie udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 35 § 1, 2 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572. - dalej k.p.a.) poprzez brak jakiejkolwiek aktywności organu w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego w postępowaniu o sygnaturze akt [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i niezałatwienie sprawy w terminach określonych w niniejszym przepisie;
- art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2024 r. poz. 769- dalej ustawa o cudzoziemcach) poprzez niewydanie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 60 dni;
- art. 36 § 1 i 2 k.p.a. poprzez niepoinformowanie skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie, powodach takiego stanu rzeczy oraz niewskazaniu nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczeniu o prawie wniesienia ponaglenia;
- art. 6 w zw. z art. 8 w zw. z art. 12 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z przepisami prawa, skutkujący utratą zaufania obywateli do władzy publicznej;
Pełnomocnik skarżącego wniósł o;
1. stwierdzenie, że Wojewoda M. dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku w sprawie o sygn. akt. [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
2. zobowiązanie Wojewody M. do rozpoznania wniosku oraz wydania decyzji w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wy roku wraz z aktami sprawy;
3. stwierdzenie, że przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
4. przyznanie od Wojewody M. na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 35 000 zł;
5. rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym;
6. zasądzenie od Wojewody M. na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dniu 16 sierpnia 2024 r. cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy do Wojewody M., który zarejestrował wniosek pod sygn. akt [...]. W dniu 30 października 2025 r., za pośrednictwem systemów teleinformatycznych pełnomocnik wniosła, w imieniu mocodawcy, ponaglenie. Ponaglenie pozostało bez odpowiedzi. Do czasu wniesienia skargi organ, nie podjął żadnej czynności w sprawie. Wojewoda nie wystosował również wezwania do przedłożenia jakichkolwiek dowodów celem załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem skarżącego.
Wskazano dalej, że powoływanie się przez organ na treść art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom U. jest całkowicie chybione. Zgodnie z utartą linią orzeczniczą, artykuł ten ma zastosowanie jedynie do obywateli U., którzy przybyli na terytorium Polski w związku z konfliktem zbrojnym. Skarżący jest obywatelem Turkmenistanu, co oznacza, że pozostawiając ponaglenie bez rozpoznania, organ ponownie rażąco naruszył przepisy prawa. Podkreślono, że organ nie podjął żadnych działań mających na celu załatwienie sprawy. Nie wezwał cudzoziemca do przedłożenia jakichkolwiek dokumentów, nie podjął się wyjaśniania sprawy ani też nie przesłuchał skarżącego.
W pełni uzasadnione jest wniesienie wniosku o przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w kwocie 35 000 zł, w uwagi na jego bezczynność. Podniesiono, że przy orzekaniu o przyznaniu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej chodzi przede wszystkim o zrekompensowanie, w pewnej mierze, uszczerbku (krzywdy, straty, itd.) jakiego doznała strona na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji.
W niniejszej sprawie taka szkoda i krzywda niewątpliwie wystąpiły. Cudzoziemiec nie ma możliwości powrotu do T., a tym samym spotkania z rodziną. Jeśli wróciłby do kraju nie jest pewne, kiedy i czy w ogóle mógłby wrócić do Polski. A to właśnie w Polsce tworzy swój ośrodek życia i to tu czuje się bezpiecznie. Tutaj założył własną rodzinę. Brak możliwości odwiedzenia rodziny wywołuje stres oraz zmartwienia, a widmo przyszłości bez możliwości ich odwiedzenia powodują u niego silne reakcje psychiczne, stany lękowe oraz nerwowość.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie skargi oraz zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
Organ przedstawił stan sprawy i wyjaśnił, że w dniu 16 sierpnia 2024 r. A.A. , ob. T., wystąpił do Wojewody M. z wnioskiem udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek zawierał braki formalne, tym samym pismem z 7 marca 2025r. cudzoziemiec został wezwany w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do jego uzupełnienia. Skarżący został również wezwany w trybie art. 105 ust.2 ustawy o cudzoziemcach do osobistego stawiennictwa w Urzędzie i złożenia odcisków linii papilarnych. Organ podkreślił, że braki zostały uzupełnione 11 marca 2025 r.
Pismem z dnia 11 marca 2025 r. cudzoziemiec został wezwany do uzupełnienia dokumentów niezbędnych do wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony. Wezwanie zawierało informację o terminie wydania decyzji w sprawie do dnia 9 czerwca 2025 r.
W dniu 11 kwietnia 2025 r. Wojewoda M., na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach wystąpił doj Komendanta N. Oddziału Straży Granicznej, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Komendanta S. Policji z wnioskiem o przekazanie informacji czy wjazd i wyjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowią zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Termin uzyskania odpowiedzi upływał 11 maja 2025 r.
W dniu 25 czerwca 2025 r. wpłynęło ponaglenie w sprawie skierowane do organu II instancji, które w dniu 18 listopada 2025 r. zostało pozostawione bez rozpoznania. W dniu 30 października 2025r wpłynęło kolejne ponaglenie, które również 18 listopada 2025r. zostało pozostawione bez rozpoznania. 18 listopada 2025 r. Wojewoda wydał decyzję z wniosku cudzoziemca. 6 listopada 2025 r. do tutejszego Urzędu wpłynęła skarga skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Organ zwrócił uwagę na art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom U. w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 167, ze zm.) – (dalej: ustawa specjalna), zgodnie z którym - w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 30 września 2025 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Organ wskazał, że mając powyższe na uwadze termin na załatwienie sprawy w sprawie skarżącego do dnia sporządzenia odpowiedzi na skargę nie rozpoczął się. Oprócz zasadniczego spowodowania spoczywania terminów na załatwianie spraw do 30 września 2025 r. art. 100d zawiera również dalszą regulację, która się z tym zawieszeniem wiąże. Art. 100d ust. 3 ustanawia m. in. wyłączenie wynikającego z art. 36 k.p.a. obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie (art. 100d ust. 3 pkt 1). Przepisy art. 100c i art. 100d ustawy specjalnej swoim zakresem obejmują wymienione w nich postępowania prowadzone wobec wszystkich cudzoziemców, nie tylko wobec obywateli U., którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium U..
Dodatkowo organ podniósł, że wprowadzenie art. 100d w ustawie specjalnej wynikało z prognozowanego wzrostu liczby wniosków składanych do wojewodów dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców wynikającej z sytuacji geopolitycznej za wschodnią granicą Rzeczypospolitej Polskiej. Na zwiększenie liczby składanych wniosków dotyczących legalizacji pobytu miało wpływ również procedowanie, a następnie podpisanie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej z dniem 1 lipca 2023 r. stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1118). Aby zobrazować choć w części skalę zjawiska Wojewoda powołał się na statystyki w zakresie ilości składanych wniosków, podkreślając ich znaczną ilość i wskazując na liczne czynności z tym związane. Organ wskazał też, że braki kadrowe zostały wykazane w wynikach kontroli przeprowadzonych jeszcze w 2018 r. przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej MSWiA) i Najwyższą Izbę Kontroli (dalej NIK). MSWiA w wystąpieniu pokontrolnym znak [...] z dnia 25 lipca 2018 r. wskazał m.in. jako powód długiego czasu trwania postępowań. Zwiększona liczba składanych wniosków o legalizację pobytu, jak również wszystkie nowe zadania nakładane na wojewodów są realizowane przez nich bez dodatkowego wsparcia finansowego na nowe etaty oraz doposażenia stanowisk pracy i obsługi cudzoziemców w dodatkowy sprzęt.
Mając zatem na uwadze czasową niedopuszczalnością wywodzenia środków prawnych zwalczających bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, a zatem również skarg, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Wojewoda wniósł o odrzucenie skargi. Jednocześnie z ostrożności procesowej, w przypadku uznania, że ww. skarga zasługuje na uwzględnienie wniesiono o jej o oddalenie w związku z czasowym spoczywaniem terminów i ogólnym wyłączeniem w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 30 września 2025 r. stosowania przepisów o bezczynności.
Zdaniem organu, bezzasadny jest wniosek skarżącego o przyznanie na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a od organu sumy pieniężnej. Cudzoziemiec nie wykazał żadnej szkody ani uszczerbku.
Organ wniósł również o odstąpienie od zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że brak było podstaw do odrzucenia skargi. W rozpoznanej sprawie skarga na bezczynność została wniesiona przed wydaniem rozstrzygnięcia przez organ, a zatem przed ustaniem stanu bezczynności. Skarga została bowiem złożona w dniu 6 listopada 2025 r. (k. 9 akt sądowych), zaś rozstrzygnięcie organ wydał w dniu 18 listopada 2025 r.
Wskazać także trzeba, że wniesiona skarga jest dopuszczalna, gdyż Skarżący dopełnił wymogu formalnego wyczerpania środków zaskarżenia przed jej złożeniem, składając ponaglenie w trybie art. 37 k.p.a. (k. 121 akt administracyjnych).
Przechodząc do merytorycznego rozstrzygnięcia skargi przypomnieć w pierwszej kolejności należy, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów określonych w punktach 1-4a.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze treść art. 149 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a. k.p.a. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (§ 1 zd. 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., jak i przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną (§ 2 cyt. ustawy).
Wyjaśnić należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie, organ mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył postępowania wydaniem stosownego aktu. Natomiast pojęcie "przewlekłości" – stosownie do art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. oznacza prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Należy przez to rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. np. wyrok NSA z 24 maja 2018 r., II OSK 349/18) oraz z 1 lutego 2019 r., II OSK 2931/18 - CBOSA; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 6 wyd., Warszawa 2019, s. 91). Podkreślić przy tym trzeba, że o przewlekłym prowadzeniu postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić tylko wówczas, gdy jeszcze nie upłynął termin do wydania decyzji określony według przepisów wskazanych w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a organ przy dołożeniu należytej staranności mógłby sprawę załatwić przed upływem tych terminów. Po ich upływie ocenie może podlegać jedynie stan bezczynności organu (postanowienie NSA z 4 grudnia 2019 r., II OSK 2317/19).
W dniu wniesienia skargi organ przekroczył ustawowy termin przewidziany na załatwienie sprawy, tak więc doszło do bezczynności organu.
W przedmiotowej sprawie termin wydania decyzji określał art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1079 ze zm., dalej "u.c."), zgodnie z którym decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Jak wynika z akt sprawy terminem początkowym jej rozpoznania był dzień 16 sierpnia 2024 r. (dzień złożenia wniosku). Jak natomiast stanowi art. 112a ust. 2 u.c., termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie ze zdarzeń wymienionych w tym przepisie. W rozpoznanej sprawie istotne znaczenie ma zaś regulacja zawarta w art. 112a ust. 2 pkt 2, w myśl którego termin 60-dniowy na wydanie decyzji o zezwoleniu cudzoziemcowi na pobyt czasowy, biegnie od chwili gdy cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione. Jak wynika bowiem z akt sprawy pismem z 7 marca 2025 r. Wojewoda wezwał stronę w trybie art. 64 § 2 k.p.a do osobistego stawiennictwa w Urzędzie i złożenia odcisków linii papilarnych. Braki zostały uzupełnione 11 marca 2025 r. Od tego dnia rozpoczął zatem bieg 60 dniowy termin do załatwienia sprawy. W trakcie zaś tego terminu organ – pismem z 11 marca 2025 r. – wezwał Stronę do nadesłania dokumentów oraz poinformował Stronę m.in. o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy, wyznaczając ten termin na dzień 9 czerwca 2025 r. Okres bezczynności liczony winien być zatem od dnia uzupełnienia braków, tj. od 11 marca 2025 r. Tak liczona bezczynność organu wynosi zatem (do dnia wydania decyzji, tj. do dnia 18 listopada 2025 r.) około 8 miesięcy.
W związku z wydaniem przez organ 18 listopada 2025 r. rozstrzygnięcia w sprawie, bezprzedmiotowe stało się zastosowanie przez Sąd instrumentu przewidzianego w art.149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. zobowiązania organu do wydania w określonym terminie dochodzonego skargą aktu (por. np. wyroki NSA z 4 listopada 2016 r., I OSK 1621/16; z 21 kwietnia 2017 r., I OSK 2242/16; 19 maja 2017 r., I OSK 2689/16; wyrok NSA z 24 stycznia 2019 r., I GSK 3149/18). Dlatego też Sąd nie umarzał postępowania w przedmiocie zobowiązania Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców do wydania rozstrzygnięcia i ograniczył się do stwierdzenia, na podstawie art.149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bezczynności postępowania w rozpoznaniu wniosku skarżącego (pkt I wyroku).
Jednocześnie zdaniem Sądu okoliczności sprawy przemawiają za stwierdzeniem, że bezczynność w rozpoznaniu wniosku, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. W rozpoznanej sprawie bezczynność trwała około 8 miesięcy. Przy tym, jak wyjaśnił organ, spowodowana była m. in. dużym obciążeniem organu pracą, brakami kadrowymi i organizacyjnymi. Nie jest to co prawda okoliczność wyłączająca możliwość stwierdzenia bezczynności, ale niewątpliwie powinna być uwzględniona przy ocenianiu czy owa bezczynność ma charakter rażący czy też nie.
Dodatkowo Sąd wyjaśnia, że stwierdzenie tej rażącej bezczynności, określanej jako kwalifikowana postać zwłoki organu w załatwieniu sprawy, wymaga zaistnienia szczególnych okoliczności, które należy rozpatrywać indywidualnie w kontekście stanu faktycznego danej sprawy. Przyjmowana w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnia art. 149 § 1a p.p.s.a., rażące naruszenie prawa w odniesieniu do bezczynności organu łączy z bezczynnością o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającą miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (zob. też np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 5 sierpnia 2021 r. sygn. akt Il OSK 151/21, z 27 maja 2021 r. sygn. akt I FSK 644/21, z 23 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 2439/20 – dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Rażącym naruszeniem prawa jest zatem stan, w którym bez żadnej wątpliwości, wahań, czy potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, można stwierdzić, że w sposób oczywisty naruszono prawo. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie to musi być nie tylko niezaprzeczalne, ale i znaczne. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa.
W okolicznościach rozpoznanej sprawy, zdaniem Sądu, nie doszło do takiej sytuacji. Pomimo obowiązywania przepisów art. 100d ustawy o udzielaniu pomocy obywatelom U., Wojewoda M. po otrzymaniu wniosku Skarżącego, podjął czynności zmierzające do załatwienia sprawy, wzywając pierwotnie do uzupełnienia braków formalnych, a następnie – dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia oraz wskazując termin wydania decyzji (9 czerwca 2025 r.). Zważywszy, że organ miał ze względu na treść art. 109 u.c. obowiązek wystąpić do właściwych organów o stanowisko dotyczące oceny dotyczącej zagrożenia dla obronności i bezpieczeństwa państwa, to w ww. okresie zwłoki należy uznać za usprawiedliwiony jedynie okres miesiąca. Tym samym zwłoka w wydaniu decyzji wynosiła 7 miesięcy. Organ nie zakończył wprawdzie postępowania w wyznaczonym terminie, niemniej po wniesieniu skargi na bezczynność podjął czynności zmierzające do załatwienia sprawy, a zakończył ją przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd.
Uwzględniając powyższe, Sąd na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł w pkt II wyroku, że stwierdzona bezczynność nie miała rażącego charakteru
Poza tym Sąd uznał, że nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek Skarżącego o przyznanie od organu sumy pieniężnej. Należy zauważyć, że orzeczenie o zasądzeniu zarówno sumy pieniężnej podobnie jak i grzywny, jest fakultatywne, stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści adekwatnych przepisów czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając grzywnę bądź sumę pieniężną. W tym względzie należy zatem uznać, że oceniając zasadność przyznania sumy pieniężnej (lub grzywny), Sąd winien poddać ocenie okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu mobilizującego charakteru tegoż środka. Zasądzona bowiem suma ma przede wszystkim służyć zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej. Nadto zastosowanie ww. dodatkowego środka jest szczególnie uzasadnione wówczas, gdy analiza akt wskazuje na celowe przewlekanie postępowania przez organ przed wydaniem decyzji (por. np. wyrok NSA z 17 listopada 2017 r., II OSK 2197/17). W realiach niniejszej sprawy brak dowodów na tego rodzaju okoliczności. Na dzień wydania wyroku organ wydał już rozstrzygnięcie. Zatem zamierzony efekt mobilizacyjny został osiągnięty.
Niezależnie Sąd wyjaśnia, że środek prawny, jakim jest przyznanie sumy pieniężnej od organu, jakkolwiek ma charakter kompensacyjny, to jednak nie pełni funkcji naprawienia szkody. Jak trafnie dostrzeżono w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OSK 1959/22 (dostępny: https://orzeczenia.nsa.gov.pl), ustawodawca w ogóle nie wskazał, że suma pieniężna z art. 149 § 2 p.p.s.a. ma być przyznawana celem naprawienia poniesionej przez stronę szkody majątkowej, bądź niemajątkowej, wprowadzając instytucję "sumy pieniężnej", jako całkowicie odrębną od występujących w Kodeksie cywilnym "odszkodowania" i "zadośćuczynienia". W związku z tym przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. nie wyklucza możliwości dochodzenia przez stronę w postępowaniu cywilnym naprawienia szkody wynikłej z bezczynności organu lub przewlekłości prowadzonego postępowania.
Uwzględniając z kolei powyższe, należy stwierdzić, że chociaż Wojewoda dopuścił się bezczynności, to pomimo obowiązywania przepisów wstrzymujących bieg terminu na załatwianie sprawy, podjął czynności zmierzające do rozpatrzenia sprawy, a wskutek ponagleń i skargi do Sądu zakończył postępowanie przez wydanie decyzji uwzględniającej żądanie strony. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił też przyczyny opóźnień w rozpatrywaniu spraw, wskazując na występujące problemy kadrowe i organizacyjne.
W świetle powyższego Sąd nie znalazł podstaw ani do przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, ani do orzeczenia o zastosowaniu środka dyscyplinująco-represyjnego w postaci grzywny.
Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę w pozostałej części – jak w pkt III wyroku.
Końcowo Sąd odniesie się do kwestii rozpoczęcia biegu terminu do rozpoznania sprawy w związku z regulacją zawartą w art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom U. w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 167, ze zm.) – (dalej: u.o.p.u.), w kontekście tego czy, a jeżeli tak, to w jakim zakresie dopuszczalne jest czasowe ograniczenie prawa do sądu wobec osób skarżących bezczynność bądź przewlekłość w sprawach dotyczących zezwoleń pobytowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (zob. art. 100d ust. 4 u.o.p.u.).
Otóż zagadnienie to zostało w sposób wyczerpujący omówione przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 19 maja 2025 r. o sygn. akt: II OSK 2737/24, II OSK 2845/24, II OSK 2645/24, II OSK 2659/24, II OSK 2817/24, II OSK 2658/24, II OSK 2498/24, II OSK 2653/24, II OSK 2740/24, II OSK 2926/24, II OSK 2930/24, II OSK 2921/24, II OSK 2587/24, II OSK 2927/24, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 9 lipca 2025 r., sygn. akt IV SAB/Wa 227/25.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielił ustalenia wskazane przez Naczelny Sąd Administracyjny i WSA w Warszawie i przyjął za własne. Skrótowo należy jedynie wyjaśnić, że zdaniem NSA ponad dwuletni okres (od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r.) zawieszenia biegu terminów załatwiania spraw, należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. Rozwiązanie tej kwestii nie powinno polegać na wielokrotnym prolongowaniu obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne (art. 100d u.o.p.u.). Tym bardziej, że chodzi o regulację szczególną, która w swoim założeniu miała mieć jedynie epizodyczny charakter. Zdaniem NSA, wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych może prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko "szczególne", a więc dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu. Takie rozwiązanie, zdaniem NSA, należy zaś ocenić krytycznie nie tylko przez pryzmat art. 45 ust. 1 Konstytucji, lecz również z punktu widzenia konstytucyjnej zasady pewności prawa wywodzonej z art. 2 Konstytucji. Treścią tej zasady jest bowiem gwarancja ochrony nie tylko praw nabytych, lecz również ekspektatyw.
W konsekwencji NSA doszedł do przekonania, że brak jest obecnie podstawy do kolejnego przedłużenia obowiązywania art. 100d u.o.p.u. po dniu 30 czerwca 2024 r. W związku z tym w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw, zdaniem NSA, należało odmówić zastosowania przepisów stanowiących o przedłużeniu, po 30 września 2024 r., obowiązywania zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o pomocy, jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Do tego stanowiska zastosował się Sąd w niniejszej sprawie.
Sąd dodatkowo wskazuje, że i ta okoliczność, tj. fakt obowiązywania ww. regulacji oraz pozostawanie organu w przekonaniu, że bieg terminów załatwienia sprawy został zawieszony, stanowi o zasadności uznania, że stwierdzona bezczynność nie miała charakteru rażącego.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie IV wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od Wojewody na rzecz Skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które oprócz wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł, składa się również wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego, w wysokości 480 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935), oraz opłata od pełnomocnictwa. Sąd nie znalazł jednocześnie podstaw ani do odstąpienia od zasądzenia kosztów, ani ich miarkowania.
.