IV SAB/Wa 68/10

IV SAB/Wa 68/10 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2010-05-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-04-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Alina Balicka /przewodniczący/
Aneta Dąbrowska /sprawozdawca/
Tomasz Wykowski
Symbol z opisem
6292 Przymusowy zarząd państwowy
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ
Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 3 § 2 pkt 8, art. 149, art. 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 6, art. 7, art. 8, art. 35, art. 36
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 28 maja 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2010 roku sprawy ze skargi U. B., I. W., T. B., J. S., K. S. i A. S. na bezczynność Ministra Gospodarki w przedmiocie rozpoznania wniosku I. zobowiązać Ministra Gospodarki do rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2008 r. w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; II. zasądza od Ministra Gospodarki solidarnie na rzecz U. B., I. W., T. B., J. S., K. S. i A. S. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 14 lipca 2008 r. U. B., działając w imieniu własnym i pozostałych wnioskodawców, tj. I. W., T. B., J. S., K. S. i A. S., wniosła do Ministra Gospodarki o stwierdzenie nieważności:
1) zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z [...] grudnia 1952 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem P. wł. B. L., K., ul. [...];
2) orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z [...] września 1961 r. w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa: P. wł. B. L., K., ul. [...];
3) orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Przemysłu z [...] grudnia 1952 r. w sprawie uznania przedsiębiorstwa pod firmą: B. w K., ul. [...] za przemysł fabryczny.
W uzasadnieniu ww. wniosku strony, powołując się na wcześniejszy wniosek z 17 października 1991 r., wskazały iż występują jako następcy prawni właściciela znacjonalizowanego na mocy ww. rozstrzygnięć przedsiębiorstwa L. B., któremu odebrano je z rażącym naruszeniem prawa.
Minister Gospodarki pismami z [...] sierpnia 2008 r., z [...] listopada 2008 r. oraz z [...] marca 2009 r. wezwał wnioskodawców do uzupełnienia braków formalnych wniosku przez przedłożenie brakujących dokumentów, tj. postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłych poprzednikach prawnych oraz dokumentów potwierdzających tytuł własności poprzednika prawnego do znacjonalizowanego przedsiębiorstwa.
Wnioskodawcy uzupełnili wszystkie braki formalne wniosku przy piśmie z 7 maja 2009 r.
Następnie w celu uzupełnienia akt administracyjnych Minister - pismem z [...] września 2009 r. - zwrócił się do Archiwum Akt Nowych w Wa. o kwerendę zasobów archiwalnych w celu odnalezienia i pozyskania do akt niezbędnych dokumentów. Uwzględniając czas niezbędny na powyższe czynności Minister
Sygn. akt IV SAB/Wa 68/10
Gospodarki zawiadomieniem z 25 września 2009 r. wskazał dzień 31 grudnia 2009 r. jako nowy termin załatwienia sprawy.
Z kolei w celu odnalezienia akt z postępowania zakończonego orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Przemysłu z [...] grudnia 1952 r. Minister Gospodarki - pismem z 15 stycznia 2010 r. - zwrócił się do Archiwum Państwowego w K. o kwerendę jego zasobów archiwalnych w celu odszukania i nadesłania do akt postępowania dokumentacji z postępowania toczącego się przed Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K., a zakończonego ww. orzeczeniem.
Z uwagi na czas niezbędny na powyższą kwerendę oraz analizę pozyskanych do akt postępowania dokumentów, Minister Gospodarki zawiadomieniem z 19 stycznia 2010 r., wskazał nowy termin rozpatrzenia wniosku na dzień 28 maja 2010 r.
Z nowym terminem rozpatrzenia sprawy nie zgodzili się wnioskodawcy i pismem z 16 lutego 2010 r. wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa przez przyśpieszenie terminu załatwienia sprawy.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie Minister Gospodarki pismem z 1 marca 2010 r. poinformował wnioskodawców, iż podejmuje na bieżąco wszelkie niezbędne działania mające na celu jak najszybsze załatwienie przedmiotowej sprawy. Wskazane przy tym zostało, iż bez pozyskania do akt postępowania dokumentacji dowodowej, o którą wystąpił Minister Gospodarki pismem z 15 stycznia 2010 r., wydanie decyzji kończącej przedmiotową sprawę obarczone byłoby naruszeniem art. 77 § 1 K.p.a., przez niezebranie i nierozpatrzenie całości niezbędnego materiału dowodowego.
U. B., działając w imieniu własnych oraz jako pełnomocnik pozostałych spadkobierców L. B., pismem z 8 marca 2010 r., złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Gospodarki w przedmiocie rozpoznania wniosku z 14 lipca 2008 r. Zażądała zobowiązania Ministra Gospodarki do wydania aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Skarżący przedstawili zwięźle stan sprawy, a nadto podniośli, iż przedłużenie postępowania do 28 maja 2010 r. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż o konieczności prowadzenia poszerzonej kwerendy organ wiedział od lipca 2008 r.
Sygn. akt IV SAB/Wa 68/10
Takie zachowanie Ministra prowadzi, w ocenie skarżących, tylko do przewlekłości postępowania i narusza przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego określające maksymalny termin załatwienia spraw przez organ administracji publicznej.
Minister Gospodarki - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie. Podniósł, iż od momentu wykazania przez skarżących interesu prawnego w sprawie, podejmował czynności mające na celu zgromadzenie niezbędnego w sprawie materiału dowodowego, który pozwoliłby na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy. Nadto pomimo licznych działań organu prowadzącego postępowanie, nie udało się do dnia dzisiejszego pozyskać do akt postępowania dokumentacji z postępowania zakończonego wydaniem orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Przemysłu z [...] grudnia 1952 r., tym samym na obecnym etapie postępowania nie jest możliwym wydanie decyzji kończącej przedmiotową sprawę.
Dalej organ wskazał, iż postępowania administracyjne prowadzone w trybie art. 156 § 1 K.p.a. w stosunku do decyzji administracyjnych wydanych ponad 50 lat temu z natury swej rzeczy mają charakter bardzo skomplikowany i muszą opierać się na dokładnej kwerendzie licznych zasobów archiwalnych, w celu ustalenia stanu prawnego i faktycznego sprawy. Nie jest zatem możliwe z uwagi na powyższe załatwienie sprawy we wskazanym w art. 35 § 3 K.p.a. terminie dwóch miesięcy. Ustawodawca przewidując również taką sytuację, wskazał w art. 36 § 1 K.p.a. na możliwość przedłużenia czasu załatwienia sprawy, z zastrzeżeniem, iż każdorazowo powinny być o tym informowane wszystkie strony postępowania, co nastąpiło w niniejszym przypadku zawiadomieniem z 19 stycznia 2010 r. Nie jest zatem słuszne zarzucenie organowi złamania art. 35 § 3 K.p.a., przez niedotrzymanie terminu załatwienia sprawy, o którym mowa w tym przepisie.
Za niewłaściwe należy również uznać, zdaniem organu, czynienie mu zarzutu naruszenia prawa przez nieuzasadnione przewlekanie postępowania. Postępowanie administracyjne określone w przedmiotowym wniosku z uwagi na śmierć wnioskodawcy, toczy się faktycznie dopiero od lipca 2008 roku, a i w tym okresie wniosek ten nie mógł być rozpatrzony z uwagi na braki w dokumentacji wykazującej legitymację prawną strony, do uzupełnienia których organ musiał wielokrotnie wzywać stronę wnoszącą podanie.
Sygn. akt IV SAB/Wa 68/10
Niezależnie od powyższego, Minister podniósł, iż podejmuje bieżące czynności mające na celu, jak najszybsze zakończenie postępowania, jednakże jego skomplikowany charakter, nie pozwala w chwili obecnej na rozpatrzenie wniosku z 18 lipca 2008 r. co do istotny sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W sprawach ze skargi na bezczynność organów administracji publicznej sąd administracyjny orzeka według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w chwili orzekania. Innymi słowy przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie kwestia czy organ w dacie orzekania pozostaje w bezczynności.
Z bezczynnością organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a., mamy do czynienia wówczas, gdy w ustawowym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie, inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r., str. 86).
Przede wszystkim należy podkreślić, iż zasada sformułowana w art. 6 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwienia spraw określonych w art. 35 i art. 36 K.p.a. Obowiązek załatwienia spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z zasadami wyrażonymi w art. 7 i art. 8 K.p.a., zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa.
Sygn. akt IV SAB/Wa 68/10
W myśl art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić - nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest, zgodnie z treścią art. 36 K.p.a., zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Jak wynika z akt sprawy skarżący wnioskiem z 14 lipca 2008 r. wnieśli o stwierdzenie nieważności opisanych w stanie sprawy orzeczeń i zarządzenia. Po upływie blisko dwóch lat organ nie wydał żadnego rozstrzygnięcia. W dniu 28 maja 2010 r. upłynął już kolejny termin, jaki organ wyznaczył na rozpoznanie sprawy i o którym poinformował skarżących w piśmie z 19 stycznia 201 Or. Oczywiście nie można nie zauważyć, iż Minister:
- prowadził czynności wyjaśniające mające na celu wykazanie legitymacji prawnej stron (pisma do skarżących z 6 sierpnia 2008 r,z5 listopada 2008 r. oraz z 2 marca 2009 r. i ostateczna odpowiedź na to pismo skarżących udzielona w piśmie z 7 maja 2009r.),
gromadził materiał dowodowy (zwracając się do Archiwum Akt Nowych w Warszawie i Archiwum Państwowego w K.) i do dnia 2 kwietnia 2010 r., tj. udzielenia odpowiedzi na skargę, nie pozyskał - jak twierdzi - do akt postępowania dokumentacji dotyczącej orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] września 1961 r. Pełnomocnik organu na rozprawie, która odbyła się 28 maja 2010 r. potwierdziła fakt niewydania decyzji, podkreślając iż nadal trwają poszukiwania w Archiwum Państwowym w K. i Archiwum Akt Nowych w W. mające na celu uzyskanie pełnej dokumentacji sprawy. Również w odpowiedzi na skargę organ wskazał, iż podejmuje bieżące czynności mające na celu jak najszybsze zakończenie postępowania, jednakże skomplikowany charakter sprawy nie pozwala w chwili obecnej na rozpatrzenie wniosku skarżących z 18 lipca 2008r. co do istoty sprawy.
Kwestionując stanowisko organu o niepozostawaniu w bezczynności, wskazać należy iż skomplikowany charakter sprawy nie może usprawiedliwić pozostawania organu w zwłoce, o czym jednoznacznie świadczy treść akt. 35 § 3 K.p.a., który przewiduje dwumiesięczny termin dla rozpoznania sprawy szczególnie skomplikowanej. Nadto twierdzenia pełnomocnika organu, iż w Archiwum
Sygn. akt IV SAB/Wa 68/10
Państwowym w K. i Archiwum Akt Nowych w W. nadal trwają poszukiwania dokumentów niezbędnych do rozpoznania sprawy są gołosłowne. Zaś w ocenie Sądu wątpliwym jest, iż czynności poszukiwawcze w ww Archiwach jeszcze są prowadzone. Z pisma Archiwum Państwowego w K. z 18 lutego 2010 r. bowiem wynika, że "w niekompletnie zachowanych aktach Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z lat 1950 - 1975 nie odnaleziono żadnych dokumentów dotyczących P., należącej do L. B.". Z kolei z zachowanymi aktami zapoznał się pracownik organu i wskazał dokumenty, które Archiwum Państwowe w K. za pismem z 18 marca 2010 r. przesłało Ministrowi. Również z dokumentacji Komitetu Drobnej Wytwórczości dotyczącej P. wł. L. B., przechowywanej w Archiwum Akt Nowych w W., wybrano stosowną dokumentację i przesłano organowi za pismem z 17 grudnia 2009r. W kontekście twierdzeń organu podkreślić także wypada, iż braki formalne wniosku skarżący ostatecznie uzupełnili przy piśmie z 7 maja 2009r., tymczasem gromadzenie stosownej dokumentacji sprawy Minister rozpoczął po upływie czterech miesięcy, zwracając się w tej kwestii do Archiwum Akt Nowych w W. dopiero pismem z 23 września 2009r.
Dalej podnieść należy, iż rację ma organ wskazując, iż ustawodawca przewidział - w art. 36 § 1 K.p.a. - możliwość przedłużenia czasu załatwienia sprawy, z zastrzeżeniem iż każdorazowo powinny być o tym informowane wszystkie strony postępowania. Powołany przepis nie może jednak być interpretowany w taki sposób, jak przedstawia to organ. Powołany przepis jest wyrazem zrozumienia ustawodawcy dla specyfiki postępowania administracyjnego, które rzeczywiście w wyjątkowych przypadkach może trwać ponad terminy określone w art. 35 K.p.a. Zastosowanie art. 36 K.p.a. winno jednak być wyjątkiem, a nie regułą w procedowaniu organów administracji publicznej. Ponadto wyjaśnić należy, iż nawet wypełnienie obowiązku poinformowania stron o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, nie zawsze skutkuje uznaniem, że brak jest podstaw do stwierdzenia pozostawania organu w bezczynności. Z bezczynnością organu mamy bowiem do czynienia również wtedy, gdy w ustawowym terminie organ wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności.
Sygn. akt IV SAB/Wa 68/10
W świetle powyższego, a także mając na uwadze powołane wyżej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, niezrozumiałe jest także stanowisko organu przedstawione w odpowiedzi na skargę, iż za niewłaściwe należy uznać czynienie organowi zarzutu naruszenia prawa przez nieuzasadnione przewlekanie postępowania, albowiem postępowanie administracyjne określone w przedmiotowym wniosku z uwagi na śmierć wnioskodawcy, toczy się faktycznie dopiero od lipca 2008r.
Skoro brak jest w sprawie rozstrzygnięcia, które powinno zapaść bez zbędnej zwłoki z uwzględnieniem terminów określonych w art. 35 K.p.a., to bez wątpienia należało uznać, iż organ pozostaje w bezczynności.
W tym stanie rzeczy - w ocenie Sądu - nie może budzić wątpliwości, że zaistniała przesłanka uwzględnienia skargi na bezczynność i należało orzec - na zasadzie art. 149 P.p.s.a. - jak w punkcie I sentencji wyroku. Z kolei o kosztach postanowiono - w punkcie II - na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, ze zm).