IV SAB/Po 90/23

IV SAB/Po 90/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski /przewodniczący/
Sebastian Michalski
Tomasz Grossmann /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Dyrektor Szkoły
Treść wyniku
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f, pkt 4 lit. d, pkt 5 lit. c i d, art. 13, art. 14, art. 21
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149 § 1, 1a, art. 161 § 1 pkt 3, art. 200, art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 września 2023 r. sprawy ze skargi P. N. na bezczynność Dyrektora Szkoły w zakresie udostępnienia informacji publicznej [dot. "wynajmu sal"] 1. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Dyrektora Szkoły do załatwienia wniosku P. N. o udostępnienie informacji publicznej z 28 stycznia 2023 r.; 2. stwierdza, że Dyrektor Szkoły dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Dyrektora Szkoły na rzecz skarżącego P. N. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z 14 lutego 2023 r. (sprostowanym w tym samym dniu) P. N. (dalej jako "Wnioskodawca" lub "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność [Dyrektora] Szkoły P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zarzuciwszy naruszenie:
1) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej - przez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek,
2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (w skrócie "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku - przez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej
- wniósł o zobowiązanie Organu do załatwienia wniosku z dnia 28 stycznia 2023 r. i zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi jej autor wyjaśnił, że 28 stycznia 2023 r. złożył za pośrednictwem platformy ePUAP wniosek o udostępnienie informacji publicznej poprzez "przesłanie kopii wszystkich umów zawarty[c]h na wynajem pomieszczeń Szkoły P. z zewnętrznymi firmami, klubami, fundacjami, stowarzyszeniami oraz pozostałymi osobami prawnymi i fizycznymi", wskazując w nim także, że prosi o "przesłanie w formacie PDF za pośrednictwem systemu epuap tylko dokumentów sporządzonych w 2022 i 2023 roku". Skarżący stwierdził, że pomimo upływu 14-dniowego terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. podmiot zobowiązany nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szkoły (dalej jako "Dyrektor Szkoły", "Dyrektor" lub "Organ") przyznał, że "faktycznie [...] nie zareagował w ustawowym terminie na udostępnienie informacji publicznej", bowiem powiadomienia z poczty ePUAP przychodziły na nieaktualny adres e-mail, zmieniony przez pracownika Szkoły. Dyrektor zapewnił, że Szkoła posiada wszystkie niezbędne dokumenty i zawsze gotowa jest je udostępnić, jeżeli jest taka potrzeba. Niedopatrzenie nie wynika z niechęci, lecz ogromu spraw i trudności, z jakimi boryka się ta jedna z największych placówek w powiecie. Obecnie skrzynka ePUAP jest na bieżąco monitorowana, by nie dochodziło do podobnych sytuacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.").
Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4, tj. mających za przedmiot m.in. decyzje administracyjne (pkt 1) oraz inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4), w tym przybierające postać tzw. czynności materialno-technicznych.
W myśl art. 21 in principio ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902; w skrócie "u.d.i.p.") do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Jednakże zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 24.05.2006 r., I OSK 601/05, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA"). Zasady tej nie zmieniło wprowadzenie do art. 37 k.p.a. – a w ślad za tym także do art. 52 § 2 p.p.s.a. – z dniem 1 czerwca 2017 r., mocą ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), nowego środka zaskarżenia bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji, w postaci ponaglenia (w miejsce dotychczas stosowanych w takich przypadkach: zażalenia albo wezwania do usunięcia naruszenia prawa). W konsekwencji w odniesieniu do skarg na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie znajduje zastosowania wymóg z art. 53 § 2b in fine p.p.s.a. w postaci uprzedniego wniesienia ponaglenia do właściwego organu (por. wyrok NSA z 28.01.2020 r., I OSK 2433/18, CBOSA).
Ponadto do skarg na bezczynność nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA: z 11.05.2011 r., I OSK 716/11; z 26.05.2011 r., I OSK 857/11; dostępne w CBOSA). Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (por. wyrok NSA z 29.04.2011 r., I FSK 249/10, CBOSA; por. też wyrok WSA z 27.10.2011 r., II SAB/Po 60/11, CBOSA). Trafność takiej wykładni potwierdza obecnie, dodany z dniem 1 czerwca 2017 r., przepis art. 53 § 2b p.p.s.a., zgodnie z którym skargę na bezczynność można wnieść "w każdym czasie" - które to określenie musi być postrzegane w aspekcie trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 17.11.2020 r., II OSK 973/19, CBOSA). W konsekwencji w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego został wyrażony pogląd, zgodnie z którym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie można mówić o bezczynności organu, gdy organ ten przed wniesieniem skargi na bezczynność udostępni informację publiczną w formie czynności materialno-technicznej. Sytuacja taka stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu skargi jako niedopuszczalnej w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z 13.10.2021 r., III OSK 3789/21, ONSAiWSA 2022, nr 2, poz. 30).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że analiza akt sprawy i stanowisk procesowych stron pokazuje, że do dnia wniesienia skargi (tj. do 14 lutego 2023 r.) wnioskowane informacje nie zostały Skarżącemu udostępnione, nie została także wydana decyzja o odmowie ich udostępnienia.
Mając wszystko to na uwadze, Sąd uznał skargę na bezczynność wniesioną w niniejszej sprawie za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania.
Przedmiotem ww. skargi uczyniono bezczynność Dyrektora Szkoły w przedmiocie załatwienia wniosku Skarżącego, wniesionego w dniu 28 stycznia 2023 r. (acz datowanego na 26 stycznia 2023 r.), o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie w formacie PDF kopii wszystkich "umów na wynajem" pomieszczeń Szkoły zawartych z podmiotami trzecimi w 2022 i 2023 r.
Dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy niezbędne staje się więc rozważenie trzech następujących kwestii:
(i) czy Dyrektor Szkoły jest podmiotem obowiązanym o udostępniania informacji publicznej;
(ii) czy informacje żądane przez Skarżącego stanowią informację publiczną, podlegającą udostępnieniu na zasadach określonych w u.d.i.p.;
(iii) czy Dyrektor Szkoły prawidłowo załatwił sprawę ww. wniosku.
Ad (i) Katalog podmiotów obowiązanych do udostępniania informacji publicznej określa art. 4 u.d.i.p., w świetle którego są nimi władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W świetle cytowanego przepisu dyrektorzy szkół są powszechnie uznawani w orzecznictwie sądowym za podmioty obowiązane od udostępnienia informacji publicznej - czy to jako "organy władzy publicznej" w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (w znaczeniu funkcjonalnym, zwłaszcza z uwagi na posiadane przez dyrektorów szkół kompetencje do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach uczniów), czy też jako "podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym" (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). Wypada zaznaczyć, że wynikający z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązek udostępniania informacji publicznej spoczywa zarówno na dyrektorach szkół publicznych (por. wyrok NSA z 25.04.2012 r., I OSK 248/12, a także wyroki WSA: z 08.11.2011 r., II SA/Po 656/11; z 16.02.2016 r., II SA/Kr 1573/15; z 07.11.2017 r., II SAB/Ol 64/17; z 16.08.2018 r., II SAB/Go 39/18; dostępne w CBOSA), jak i niepublicznych (por. wyroki NSA: z 01.12.2011 r., I OSK 1630/11; z 28.01.2014 r., I OSK 2076/13; dostępne w CBOSA), ponieważ wszystkie te szkoły wykonują zadania publiczne w dziedzinie edukacji i zwykle też dysponują majątkiem publicznym (choćby w postaci publicznych subwencji lub dotacji). Jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny: "dyrektor szkoły jest organem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, skoro szkoła, nawet prowadzona przez osobę fizyczną, realizuje zadania publiczne, państwo ustala warunki jej utworzenia, funkcjonowania, a także kontroluje realizowanie przez nią zadań publicznych. Szkoły, niezależnie od sposobu ich utworzenia i prowadzenia czy to przez jednostkę samorządu terytorialnego, czy inną osobę prawną, czy wreszcie osobę fizyczną wchodzą w skład systemu oświaty i realizują jego cele, które mają ewidentnie wymiar publiczny, wobec czego podlegają obowiązkowi udzielania informacji" (zob. wyrok NSA z 17.03.2023 r., III OSK 2524/21, CBOSA).
Wobec tego Dyrektor Szkoły jest bez wątpienia podmiotem obowiązanym do udzielania informacji publicznych, będących w jego posiadaniu (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Wypada zaznaczyć, że kwestia ta nie była sporną pomiędzy stronami.
Ad (ii) Przechodząc do analizy przedmiotowego aspektu sprawy – tj. do oceny, czy żądane przez Skarżącego informacje mają charakter informacji publicznej – należy podkreślić, że również ta kwestia nie była pomiędzy stronami sporna. Nie zwalniało to jednak Sądu z obowiązku zbadania we własnym zakresie charakteru żądanych informacji.
Wypada zatem wyjść od stwierdzenia, że prawo dostępu do informacji publicznej wynika wprost z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która w art. 61 ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, w tym informacji o działalności samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji RP). Tryb udzielania informacji, o jakich mowa w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, określają ustawy (zob. art. 61 ust. 4 ab initio Konstytucji RP).
Rudymentarnym aktem prawnym regulującym tę problematykę jest ustawa o dostępie do informacji publicznej, która normuje podstawowe zasady oraz tryby udostępniania tego rodzaju informacji. Jednocześnie ustawa ta wprowadziła swoistą (acz wysoce niedoskonałą) definicję legalną "informacji publicznej", przez którą – zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. – należy rozumieć "każdą informację o sprawach publicznych". W doktrynie zasadnie wskazuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28–29).
Przykładowe (nie-enumeratywne) wyliczenie rodzajów informacji publicznej zawiera przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p., w którym znalazły się m.in. informacje: o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują (pkt 2 lit. f); o danych publicznych, w tym informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych (pkt 4 lit. d); o majątku publicznym, w tym o majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządów zawodowych i gospodarczych oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego (pkt 5 lit. c); a także o majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5, pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w lit. a-c, oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach (pkt 5 lit. d).
Wobec powyższego nie ma wątpliwości, że żądane przez Skarżącego informacje w postaci "kopii wszystkich umów na wynajem pomieszczeń Szkoły" zawartych z podmiotami trzecimi (cyt.: "z zewnętrznymi firmami, klubami, fundacjami, stowarzyszeniami oraz pozostałymi osobami prawnymi i fizycznymi") mieszczą się w zakresie pojęcia informacji publicznej, jako dotyczące majątku samorządowego - sposobów dysponowania nim oraz uzyskiwania zeń pożytków.
Zatem jedynie uzupełniająco wypada zauważyć, że - jak trafnie skonstatowano w wyroku WSA w Krakowie z 17.12.2019 r. o sygn. akt II SA/Kr 597/19 (CBOSA) - nawet informacja na temat nieodpłatnych umów dotyczących wykorzystania majątku gminnego, zawartych z wolontariuszami, którzy nie osiągają dochodów z majątku samorządowego, stanowi informację odnoszącą się bezpośrednio do sposobu gospodarowania majątkiem samorządu terytorialnego, co stanowi przedmiot informacji publicznej wskazany w art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p. Oddalając skargę kasacyjną od powyższego wyroku, NSA wyjaśnił, iż "nie budzi wątpliwości, że w sytuacji, gdy zawierane są umowy na korzystanie z mienia podmiotu publicznego ujawnienie danych osobowych kontrahentów pozwala na kontrolę, czy przy zawieraniu takich umów nie doszło do nepotyzmu lub niegospodarności ze względu na osobę fizyczną. Stąd w tym zakresie prawo dostępu do informacji publicznej posiada charakter nadrzędny nad prawem ochrony danych osobowych". Tym bardziej, zauważmy, informacje żądane przez Skarżącego, a związane z działalnością w zakresie wynajmu mienia publicznego (mienia Szkoły), stanowią informację publiczną (por. też wyroki WSA: z 12.08.2022 r., III SAB/Gl 118/22; z 24.09.2021 r., IV SAB/Po 105/21; dostępne w CBOSA).
Ad (iii) Przechodząc do końcowej oceny, czy w kontrolowanej sprawie Dyrektor Szkoły, jako podmiot obowiązany do udostępniania posiadanych informacji publicznych, dopuścił się zarzucanej bezczynności – rozumianej ogólnie jako niezałatwienie sprawy w terminie ustawowym lub terminie przedłużonym przez organ (por. odpowiednio art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.) – należy wskazać, że szczególne terminy załatwienia sprawy w przedmiocie informacji publicznej zostały określone w art. 13 u.d.i.p., który stanowi, że:
"1. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.
2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku."
Na gruncie u.d.i.p. przyjmuje się, że stan bezczynności może mieć miejsce w przypadku podmiotu, który będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w odpowiedni sposób i formie, wbrew przepisom prawa, w okolicznościach w nich przewidzianych ani nie udostępnia w nakazanym terminie, w drodze czynności materialno-technicznej, żądanej informacji, ani też nie podejmuje innego działania mającego na celu załatwienie wniosku. W szczególności nie wydaje decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej (np. z uwagi na ograniczenia wynikające z art. 5 u.d.i.p. lub – w przypadku informacji przetworzonej – ze względu na brak szczególnie istotnego interesu publicznego) albo o umorzeniu postępowania (w przypadku określonym w art. 14 u.d.i.p.), względnie nie informuje pisemnie wnioskodawcy, że żądana informacja znajduje się w Biuletynie Informacji Publicznej, bądź że jest udostępniana w odrębnym (szczególnym) trybie albo że informacji tej nie posiada, bądź że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej. W każdym z tych przypadków zakreślony w cytowanym art. 13 ust. 1 u.d.i.p. czternastodniowy termin wyznacza podstawowe czasowe ramy, w których organ powinien przeprowadzić działania związane z oceną wniosku o udostępnienie informacji publicznej i jego załatwieniem.
Jest poza sporem, że w kontrolowanej sprawie Dyrektor Szkoły w terminie zakreślonym przez ustawę nie załatwił wniosku Skarżącego, a wręcz na niego w ogóle nie zareagował – tj. w szczególności ani nie udostępnił Skarżącemu żądanych informacji, ani nie poinformował go o przedłużeniu terminu do ich udostępnienia, ani też nie wydał decyzji odmownej. Informacje te udostępnił Skarżącemu dopiero wraz z pismem z 29 marca 2023 r., a więc dwa miesiące po złożeniu wniosku i ponad miesiąc od wniesienia skargi. W odpowiedzi na skargę Dyrektor przyznał, że "nie zareagował w ustawowym terminie na [wniosek o] udostępnienie informacji publicznej".
Uchybień tych nie mogą usprawiedliwiać podnoszone przez Dyrektora Szkoły okoliczności związane z nieprawidłowym skonfigurowaniem poczty ePUAP lub jej nienależytym "monitoringiem". Jak bowiem słusznie przyjmuje się w orzecznictwie, "do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną, a skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów. Jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła ona do adresata" (zob. wyrok NSA z 17.03.2023 r., III OSK 2624/21, CBOSA).
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
W tym miejscu godzi się wyjaśnić, że w sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – zarzucany w skardze stan bezczynności ustał (tu: w związku z udostępnieniem przez Dyrektora żądanej informacji) po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez sąd administracyjny, to postępowanie sądowe należy umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 26.11.2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63), acz jedynie w części obejmującej zobowiązanie organu do wydania aktu lub dokonania czynności (tu: do załatwienia wniosku o udostępnienia informacji publicznej), o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 27.02.2020 r., II OSK 2423/19, CBOSA) – o czym Sąd orzekł w punkcie pierwszym sentencji wyroku (w zw. z art. 21 u.d.i.p.).
Nie zwalniało to jednak sądu od podjęcia pozostałych obligatoryjnych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi – przewidzianych obecnie w art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. – tj. orzeczenia w kwestii dopuszczenia się przez organ bezczynności oraz oceny jej charakteru: rażącego albo nierażącego (por. wydane jeszcze na gruncie stanu prawnego obowiązującego przed 15 sierpnia 2015 r., ale nadal aktualne: postanowienie NSA z 26.07.2012 r., II OSK 1360/12; wyrok NSA z 15.01.2013 r., II OSK 2390/12; dostępne w CBOSA).
Konsekwentnie - stosownie do przywołanego wyżej art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 21 u.d.i.p. - Sąd stwierdził, że Organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku Skarżącego z 28 stycznia 2023 r. (pkt 2 sentencji wyroku).
Z kolei oceniając charakter zaistniałej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 21 u.d.i.p. – Sąd, po analizie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 sentencji wyroku).
W tym przypadku Sąd wziął bowiem pod uwagę, że "rażącym naruszeniem prawa" w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z 21.06.2012 r., I OSK 675/12, CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (względnie braku zakończenia), lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W tradycyjnym ujęciu rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, nie zasługujące na akceptację w demokratycznym państwie prawnym i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Z konieczności logicznej kwalifikacja naruszenia jako "rażącego" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie "zwykłe" (nie-rażące). Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. To przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z 27.03.2013 r., II OSK 468/13; a także wyroki WSA: z 10.04.2014 r., II SAB/Wr 14/14; z 11.10.2013 r., II SAB/Po 69/13; z 11.03.2015 r., IV SAB/Po 19/15; dostępne w CBOSA).
W niniejszej sprawie sytuacja taka, zdaniem Sądu, nie wystąpiła. Wprawdzie Organ udostępnił żądaną przez Skarżącego informację z ponad półtoramiesięcznym opóźnieniem, ale jednak - po pierwsze - ją udostępnił, w dodatku mieszcząc się w maksymalnym terminie, o jakim mowa w art. 13 § 2 in fine u.d.i.p. Po drugie, Sąd dał wiarę wyjaśnieniom Dyrektora Szkoły, że nieudostępnienie informacji w terminie nie wynikało ze złej woli Organu, lecz nieprawidłowego skonfigurowania powiadomień poczty ePUAP (które przychodziły na nieaktualny adres) oraz natłoku zajęć związanych z bieżącym funkcjonowaniem Szkoły (cyt.: "ogromu spraw i trudności z jakimi borykamy się jako jedna z największych placówek w powiecie"). Ponadto trzeba zauważyć, że Dyrektor, udostępniając Skarżącemu żądaną informację - która, notabene, przybrała postać obszernych plików, i to obejmujących nie tylko umowy najmu, ale także użyczenia - w piśmie przewodnim z 29 marca 2023 r. przeprosił Skarżącego za opóźnienie (wynikłe, jak stwierdził, z nieodebrania wiadomości w terminie w związku ze zmianami kadrowymi); w skardze zaś poinformował Sąd o podjętych środkach zaradczych (cyt.: "Obecnie na bieżąco monitoruję skrzynkę EPUAP, by więcej nie dochodziło do podobnych sytuacji"). Wszystko to potwierdza tezę o braku złej woli Organu. Po trzecie, jako niepozbawiona znaczenia dla przyjętej przez Sąd oceny charakteru stwierdzonej bezczynności jawi się także okoliczność, że sam Skarżący nie wywodził ani nie żądał stwierdzenia, że doszło w tym przypadku do rażącego naruszenia prawa.
O zwrocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 21 u.d.i.p., uwzględniając poniesiony przez Skarżącego koszt wpisu od skargi, w kwocie 100 zł.