IV SAB/PO 131/23

IV SAB/Po 131/23 - Postanowienie WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman
Józef Maleszewski /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Umorzono postępowanie
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Z. U. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy postanawia 1. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne; 2. zasądzić od Wojewody na rzecz skarżącego Z. U. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 25.08.2023 r. Z. U. (dalej jako skarżący), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wojewody w prowadzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w sprawie nr [...].
Skarżący wniósł o zobowiązanie Wojewody do załatwienia sprawy w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia wyroku i zwrotu akt, a także stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 1000 złotych za naruszenie jego praw w toku postępowania, jak również obciążenie organu kosztami postępowania w całości i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W ocenie skarżącego Wojewoda dopuścił się naruszenia:
1. art. 45 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP;
2. art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 519 z późn. zm., dalej jako u.c.) w związku z art. 5 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/98/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników z państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim (Dz. U. UE. L. z 2011 r. Nr 343, str. 1);
3. art. 7, 8, 12, 35 § 1 w związku z art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej jako k.p.a.) w związku z przepisami u.c.
Skarżący uzasadnił, że w dniu 23.08.2022 r. złożył do Wojewody wniosek o udzielnie zezwolenia na pobyt czasowy. Przez okres ponad 10 miesięcy od otrzymania wniosku i pobrania odcisków palców organ nie podjął żadnych czynności, pomimo złożenia ponaglenia w sprawie. Dopiero w dniu 28.06.2023 r. dane wnioskodawcy zostały przesłanie do opiniowania przez organy bezpieczeństwa państwa. Skarżący podkreślił, że wskazanym powyżej okresie Wojewoda nie powiadomił o przyczynach niepodjęcia postępowania i nie wskazał do kiedy sprawa zostanie załatwiona. Taki stan utrzymywał się w dniu złożenia skargi.
Zdaniem skarżącego zaniechania organu powodują niestabilność jego sytuacji osobistej i niepewność co do dalszej pracy i pobytu w Polsce. Wszczynając postępowanie w sprawie organ wskazał jedynie, że na podstawie art. 100c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 103 z późn. zm., dalej jako u.p.o.U.), bieg terminów do załatwienia sprawy został zawieszony.
Skarżący podniósł, że Wojewoda celowo wprowadza cudzoziemca w błąd wskazując na treść art. 100c i 100d ust. 3 pkt 2 u.p.o.U., które wprowadziły zawieszenie biegu terminów do załatwienia sprawy. W ocenie skarżącego prawidłowa wykładnia przepisów u.p.o.U. i kolejnych jej nowelizacji pozwala na skonstatowanie, że przepisy te nie mają zastosowania wobec obywateli innych krajów niż Ukraina.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie w zakresie żądania przyznania sumy pieniężnej i oddalenie skargi w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu organ wskazał na przebieg postępowania w sprawie oraz wyjaśnił, że w dniu 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 91 z późn. zm.). Ustawa wprowadziła istotne zmiany w zakresie długości oraz rozpoczęcia biegu terminów załatwiania spraw o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, udzielenie zezwolenia na pobyt stały oraz udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.
Kolejno Wojewoda uzasadnił, że zgodnie z art. 112a ust. 1 u.c. decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych, lub zostały one uzupełnione, lub cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. Dopiero wystąpienie ostatniego ze zdarzeń powoduje, że rozpoczyna bieg termin dla wojewody na załatwienie sprawy. Na mocy art. 13 ust. 1 cytowanej ustawy regulacje te mają zastosowanie do postępowań pozostających w toku w dniu wejścia w życie ustawy.
Organ wyjaśnił także, że zgodnie z art. 100d ust. 1 pkt 1 u.p.o.U. w okresie do 4 marca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, pobyt stały i pobyt rezydenta długoterminowego UE, w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. W okresie, o którym mowa w ust. 1 nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie. Podkreślono, że zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie do 4 marca 2024 r. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
W ocenie Wojewody, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy brak jest podstaw do uznania, iż przekroczenie terminu rozpoznania sprawy jest pozbawione racjonalnego uzasadnienia, czy wręcz nieznajdujące żadnego uzasadnienia. Organ podkreślił, że sposób prowadzenia postępowania nie wynika ze złej woli pracowników Wydziału Spraw Cudzoziemców, ale jest skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych przez cudzoziemców, konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach.
Odnosząc się do żądania przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 100d ust. 3 pkt 2 u.p.o.U. organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Z ostrożności dodano, że w skardze brak jest jakiegokolwiek argumentacji przemawiającej za przyznaniem rekompensaty finansowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ww. przepisu
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
W pierwszej kolejności rozważenia wymaga kwestia dopuszczalności skargi na bezczynność Wojewody. Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. formalnym wymogiem dla skutecznego wniesienia omawianej skargi jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Analizując akta administracyjne sprawy Sąd doszedł do wniosku, że skarżący spełnił powyższy wymóg formalny, albowiem pismem z dnia 24 lutego 2023 r. wniósł wymagane ponaglenie.
Wojewoda pismem z dnia 5 kwietnia 2023 r., zgodnie z art. 37 § 3a k.p.a., pozostawił ponaglenie bez rozpoznania.
Dostrzeżenia ponadto wymaga, że do skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W niniejszej sprawie skarga na bezczynność została wniesiona w toku toczącego się postępowania administracyjnego i po wniesieniu ponaglenia, a zatem w świetle p.p.s.a. jest dopuszczalna.
Z akt sprawy wynika, że skarżący posiada obywatelstwo kirgiskie i pismem z dnia 23.08.2022 r. złożył wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy, zaś Wojewoda do dnia orzekania przez Sąd nie załatwił sprawy.
Okoliczności niniejszej sprawy doprowadziły orzekający Sąd do przekonania, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy art. 100c ust. 1-4 i 100d ust. 1-4 ustawy z dnia 12 marca 2022 roku o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 103 z późn. zm.).
Wskazać należy, że w myśl art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.U. w okresie do dnia 24 sierpnia 2023 r., a po nowelizacji do dnia 4 marca 2024 r., bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne (art. 100d ust. 2 u.p.o.U.).
W okresie, o którym mowa w ust. 1 nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie, a organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (art. 100d ust. 3 pkt 1-2 u.p.o.U.).
Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 100d ust. 4 u.p.o.U.).
Analogiczne regulacje przewiduje art. 100c u.p.o.U., z tą różnicą, że przepis ten wprowadził zawieszenie biegu terminów na załatwienie przedmiotowych spraw do dnia 31 grudnia 2022 r. Artykuł 100d u.p.o.U. przedłuża ten termin na okres do dnia 4 marca 2024 r.
Wykładnia powołanych powyżej przepisów, przeprowadzona w zgodzie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. art. 3 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a., doprowadziła Sąd do przekonania, że ustawodawca pozostawił stronie kontrolowanego postępowania administracyjnego prawo skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale zawiesił kompetencję sądu do stosowania środków określonych w ustawie, czyli sądowoadministracyjnych środków realizowania wymiaru sprawiedliwości.
W ocenie Sądu regulację ustanowioną w przepisach art. 100c ust. 1-4 i 100d ust. 1-4 u.p.o.U. należy rozpoznać, jako inny przypadek bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Postępowanie sądowe w sprawie ze skargi na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy należało zatem umorzyć z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 u.p.o.U., jak w punkcie 1 postanowienia.
Pozostawiając prawo skargi do sądu administracyjnego i jednocześnie zawieszając kompetencję sądu do stosowania sądowoadministracyjnych środków wymiaru sprawiedliwości ustawodawca nie wypowiedział się wyraźnie w kwestii kosztów postępowania tak ukształtowanego prawa do sądu.
Przyjmuje się, że na gruncie prawa procesowego usunięcie luki technicznej w tekście ustawy, uchybienia o charakterze legislacyjnym, dopuszczalne jest poprzez stosowanie wykładni analogia legis.
Sąd stwierdził więc, że w niniejszej sprawie należy w drodze analogi stosować przepis art. 201 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a.
Dostrzegać także należy, że odroczenie rozpoczęcia biegu terminu na załatwienie sprawy oraz zawieszenie biegu tego terminu, jeżeli został on rozpoczęty, nie pozbawiało organu możności podejmowania skutecznych czynności w kontrolowanym postępowaniu, w tym załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji.
W konsekwencji w punkcie 2 postanowienia Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, na które składają się wpis od skargi (100 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (480 zł) i koszt opłaty skarbowej od złożonego do akt pełnomocnictwa (17 zł), w łącznej kwocie 597 zł.