IV SA/Wr 618/13

IV SA/Wr 618/13 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2014-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-09-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Julia Szczygielska
Mirosława Rozbicka-Ostrowska /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Kuczyński
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 182
art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 2, art. 8, art. 39 ust. 1 - 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
Dz.U. 2005 nr 267 poz 2259
art. 3 pkt 1, art. 5 ust. 1
Ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia NSA Julia Szczygielska Protokolant st. asystent sędziego Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 31 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego za zakup żywności oddala skargę.
Uzasadnienie
Postepowanie administracyjne wszczęte zostało wnioskiem T. R. z dnia 3 grudnia 2012 r. , w którym zwróciła się ona do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. o pomoc finansową na: opłaty mieszkaniowe w grudniu 2012 r., tj. czynsz - 42, 459 zł, energię - 53,33 zł, środki czystości i higieny osobistej oraz żywność na święta w grudniu 2012 r.
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W. decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną z powołaniem się na przepisy art. 7, art. 8, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 106 ust. 1, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), dalej: ustawa o pomocy społecznej, art. 3 i art. 5 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259), § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012, poz. 823), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25, poz. 128), art. 104 i art. 108 § 1 k.p.a., odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pieniężnego na zakup żywności na święta w grudniu 2012 r.
W uzasadnieniu decyzji organ pomocowy wskazał na poczynione przez niego ustalenia faktyczne , a mianowicie:
- wnioskodawczyni jest osobą niepełnosprawną o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe,
- dochodem strony w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku była emerytura w wysokości 423, 84 zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 289, 87 zł. , zaś łączny stały dochód wnioskodawczyni stanowi zatem kwota 713, 71 zł. ,
- w dniu 22 października 2012 r. wnioskodawczyni podpisała umowę na limit kredytowy w wysokości 2300 zł z Bankiem Credit Agricole oraz w tym samych dniu, w tym samym banku zaciągnęła pożyczkę gotówkową w wysokości 1739, 47 zł. , a pożyczka gotówkowa przekazana do jej dyspozycji wynosiła faktycznie 1300 zł.
Organ pomocy społecznej do dochodu wliczył kwotę 1739, 47 zł uznając, że art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wskazuje konkretne składniki dochodów, które mogą być od niego odliczone i jest to katalog zamknięty. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Z kolei stosownie do art. 8 ust 4 ustawy do dochodu ustalanego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:
1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;
2) zasiłku celowego;
3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;
4) wartości świadczenia w naturze;
5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.
Organ pomocowy powołał się też na art. 8 ust. 11 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej , według którego w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.
Wobec tego , że w dniu 22 października 2012 r. strona otrzymała limit kredytowy oraz pożyczkę kredytową na łączną kwotę 4039, 47 zł (542 zł x 5 = 2710 zł), kwotę tego dochodu rozliczono na 12 miesięcy w równych częściach poczynając od października 2012 r. A zatem dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w listopadzie 2012 r. dodatkowo stanowiła kwota 336, 62 zł. W związku z tym łączny dochód strony stanowiła kwota 1050, 33 zł.
W związku z powyższymi ustaleniami organ pomocowy uznał, że strona nie spełnia przesłanek do udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego w trybie art. 39 ustawy o pomocy społecznej , bowiem zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, zwanej kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej .
Równocześnie organ I instancji podjął czynności w celu stwierdzenia, czy istnieją szczególne okoliczności uzasadniające udzielenie wnioskodawczyni pomocy w trybie art. 41 ustawy o pomocy społecznej , zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy. W celu organ poczynił dodatkowe następujące ustalenia , a mianowicie:
- w listopadzie 2012 r. strona miała jedynie samodzielnie zapłacić za czynsz (różnicę między czynszem a dodatkiem), ponieważ na gaz i energię otrzymała pomoc, jednak płatności za czynsz nie dokonała ani w listopadzie ani w grudniu 2012 r. , podała, że zakupiła Ieki za kwotę 100 zł, jednak nie okazała żadnych rachunków,
- w listopadzie 2012 r. strona otrzymała zasiłek celowy specjalny na dofinansowanie do opłat za energię i gaz w wysokości 343,61 zł oraz pomoc z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie 200 zł. , taka sama pomoc została jej przyznana na żywność w miesiącu grudniu 2012 r. ,
- łącznie w listopadzie 2012 r. strona otrzymała pomoc w wysokości 543,61 zł. , jest to kwota znacznie przekraczająca wysokość udzielanych zasiłków celowych przez organ pomocy społecznej w 2012 r.
Jednocześnie wyjaśnił organ pomocowy ,że jest on zobligowany do wnikliwej analizy i diagnozy sytuacji osoby zwracającej się o pomoc z uwzględnieniem jej potrzeb, poziomu ich zaspokojenia, własnych możliwości strony w kierunku rozwiązania trudnej sytuacji, a także przy założeniu aktywnego uczestnictwa i współdziałania klienta w rozwiązywaniu jego problemów, a także z uwzględnieniem posiadanych w danym momencie środków. Kierując się powyższymi względami organ I instancji nie stwierdził w przypadku wnioskodawczyni występowania szczególnej okoliczności uzasadniającej udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego w trybie art 41 ustawy o pomocy społecznej . Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art 41 tej ustawy - to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. W tym kontekście organ zauważył ,że T. R. jest wprawdzie osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ale jednocześnie jest w wieku emerytalnym, posiada własne świadczenia emerytalne oraz dodatek mieszkaniowy. Ponadto w październiku 2012 r. strona zaciągnęła kredyty, o których nie poinformowała organu pomocy społecznej , mimo obowiązku wynikającego z art 109 ustawy o pomocy społecznej .Wskazane kredyty zostały przez stronę wykorzystane na zakup telewizora za kwotę 2899 zł oraz telefonu za kwotę 699 zł, przy czym wnioskodawczyni stwierdziła, że sprzęty te przekazała swojej córce. Według organu strona mając ograniczone środki finansowe, które nie starczają je na zaspokojenie podstawowych potrzeb tj. opłaty czy żywność , powinna w sposób rozważny i przemyślany dysponować posiadanymi i uzyskiwanymi dochodami. Natomiast nie ma możliwości przejęcia przez pomoc społeczną pełnego utrzymania danej osoby i realizacji wszelkich jej potrzeb na poziomie, jakiego dana osoba oczekuje. Pomoc społeczna udzielając wsparcia musi brać pod uwagę potrzeby wszystkich klientów zwracających się o pomoc, jak również posiadane możliwości. Zważywszy , że córka wnioskodawczyni również stale korzysta z pomocy społecznej w zakresie zaspokajania podstawowych potrzeb. Korzystając z pomocy nie można oczekiwać, że skoro dobra wyższego rzędu zostały zakupione z własnych środków, to organ ma obowiązek wspomagać w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych.
Natomiast w zakresie opłat mieszkaniowych stwierdzono, że dotychczas T. R. systematycznie otrzymywała zasiłki celowe na dopłatę do czynszu, opłatę energii i gazu lub dofinansowanie w tym zakresie oraz wielokrotnie była informowana o tym , że powinna rozważyć wystąpienie do administratora budynku o zamianę lokalu na taki, w którym opłaty będą niższe.
Organ I instancji wziął również pod uwagę ustawę z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" , której art. 3 lit. c przewiduje, że w ramach Programu są realizowane działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania: osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Z kolei art. 5 ust. 1 tej ustawy stanowi, że pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Obecnie 150% kryterium osoby samotnie gospodarującej stanowi kwota 813 zł. Natomiast wysokość dochodu strony ( kwota 1050, 33 zł) wyklucza przyznanie świadczenia pieniężnego na zakup żywności na podstawie wymienionej ustawy.
Końcowo organ pomocowy wskazał na możliwość skorzystania z pomocy w formie nieodpłatnych posiłków wydawanych przez organizacje pozarządowe oraz kościelne oraz z żywności wydawanej przez PCK , z których strona nie chce skorzystać.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji T. R. podniosła ,że wydana decyzja jest krzywdząca . Odwołująca wywodziła ,że o kredycie poinformowała niezwłocznie organ I instancji w dniu 3 grudnia 2012 r. i jest obciążona spłatą rat po 305 zł miesięcznie, za nabyte na raty telewizor i telefon komórkowy, na łączną kwotę 3600 zł. Według strony przyznany je dodatek mieszkaniowy będzie wstrzymany, gdyż za listopad, grudzień i styczeń nie ponosi opłat, z powodu odmowy pomocy z MOPS.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach decyzji ostatecznej organ odwoławczy wskazał, że w celu m. in. zapewnienia posiłku osobom jego pozbawionym oraz poprawy poziomu życia osób o niskich dochodach ustanowiono program wieloletni "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", realizowany zgodnie z ustawą z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania." W ramach tego "Programu" - według przepisu art. 3 tej ustawy - są realizowane działania dotyczące w szczególności, m. in., zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osób znajdujących się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym, w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych (pkt 1 lit. c). Stosownie do przepisu art. 5 ust. 1 tej ustawy, pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub osoby w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.). przy czym zgodnie z przepisem art. 7 powołanej wyżej ustawy, do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej.
Wskazał organ II instancji ,że w przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku pomoc jest przyznawana w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności, a także w formie świadczenia rzeczowego - zgodnie z przepisem § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25, poz. 186). Pomoc w formie posiłku jest udzielana ze szczególnym uwzględnieniem posiłku gorącego, w celu zapewnienia zdrowego żywienia (§ 3 ust. 1).
Dalej przypomniał ,że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, stosownie do przepisu art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności m. in. na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności (ust. 2). Jest to zasiłek przyznawany w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że to organ ma swobodę działania i możliwość wyboru sposobu załatwienia sprawy.
W tym zakresie organ odwoławczy w całości podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji i dokonaną przez ten organ ocenę prawną tych ustaleń. W konkluzji stwierdził ,że skoro łączny dochód strony wynosi 1013,71 zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe, wynoszące 542 zł dla osoby samotnie gospodarującej, to strona przekracza również ustawowe kryterium dochodowe na podstawie ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", wynoszące 813 zł dla osoby samotnie gospodarującej. W związku z tym w niniejszej sprawie, nie zostały spełnione przesłanki do udzielenia świadczenia pieniężnego na zakup żywności, na podstawie powołanej powyżej ustawy.
W ocenie Kolegium, w tym zakresie uwzględniono sytuację materialną i bytową strony oraz jej niezbędne potrzeby i udzielono już pomocy w formie zasiłku celowego, na zakup żywności w grudniu 2012 r., zgodnie z oczekiwaniem strony. Przy uzyskaniu wsparcia z pomocy społecznej, na zasadzie pomocniczości, w wysokości 200 zł, strona jest w stanie zaopatrzyć się w żywność, w tym również na święta w grudniu 2012 r. Poza tym zaznaczył organ , że środki z pomocy społecznej nie mogą być wykorzystywane przez stronę na ten sam cel w grudniu 2012 r.
Podkreślił też organ II instancji , że wcześniej udzielona stronie pomoc winna być wykorzystana zgodnie z jej przeznaczeniem, a nie służyć na rozliczenie wcześniej podjętych przez nią zobowiązań , wobec wierzycieli. Tym bardziej , że w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić - stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej - ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego.
Końcowo Kolegium powołując się na przepisy art. 3 ust. 1 i ust.4 oraz art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stwierdziło, że organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Wskazało ,że celem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie pożyczkobiorców oraz udzielanie pomocy na spłatę wcześniej zaciągniętych zobowiązań, w postaci pożyczek gotówkowych lub kredytów. Tym bardziej w sytuacji, gdy zakupione przez stronę dobra (telewizor i telefon komórkowy), nie służą jej, tylko rodzinie jej córki. Strona zaś żąda wsparcia z pomocy społecznej na podstawowe, niezbędne potrzeby bytowe, czyniąc tym samym źródło utrzymania z pomocy społecznej. Jednocześnie, strona realizuje przedsięwzięcia, w postaci zakupu dóbr o wyższej wartości, które znacznie przewyższają jej możliwości finansowe i nie służą stronie. Taki stan rzeczy jest niezgodny z celami pomocy społecznej i nie wskazuje na wystąpienie szczególnie uzasadnionych okoliczności w sytuacji strony.
Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której T. R. podniosła , że wydana decyzja jest dla niej bardzo krzywdząca i narusza przepisy ustawy o pomocy społecznej. Skarżąca wywodziła , że z uwagi na swoją sytuację materialno-bytową była i jest w niedostatku. Jedynym jej dochodem jest emerytura w wysokości 423 zł miesięcznie, a dodatek mieszkaniowy został jej wstrzymany z powodu braku opłat i pomocy ze strony MOPS. Dodatkowo podała , że swoją "emeryturą 400 zł opłaca miesięcznie zaciągnięty kredyt na okres 7 lat" i pozostaje bez środków do życia,
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem organy obu instancji rozstrzygając sprawę w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej świadczenia pieniężnego na zakup żywności nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego , ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie zaznaczyć należy, że stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego, nie wkraczając przy tym w uprawnienia organów administracji do orzekania bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy. Oceniając zatem zaskarżone rozstrzygnięcie wyłącznie z punktu widzenia legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził ,że nie uchybia ono prawu.
Podstawą materialnoprawną badanej sprawy są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182) , której przepisy art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 stanowią ,że celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości poprzez wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się i integracji ze środowiskiem. Z kolei przepis art. 39 ust. 1, 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej przewiduje ,że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przy czym rozwinięciem pomocy państwa dla osób uprawnionych do zasiłku celowego jest możliwość zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania na mocy przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.). Zgodnie z art. 3 pkt 1 tej ustawy , w ramach Programu są realizowane działania dotyczące w szczególności: 1) zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania: dzieciom do 1 roku życia, uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej, osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym - w formie posiłku, albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Według art. 5 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" , pomoc w zakresie dożywiana może być przyznana nieodpłatnie osobom lub rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1 tej ustawy , jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej .
Z kolei art. 8 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78, 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 tj. bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej choroby lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
Z powołanych wyżej przepisów wynika, że skarżąca nie spełnia warunku przyznania wnioskowanego świadczenia, albowiem jej dochód miesięczny przekracza 150% kryterium dochodowego , określonego w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, które wynosi 542 zł. Skoro – według niepodważonych skutecznie ustaleń - dochód skarżącej wynosi 1013,71 zł miesięcznie (z uwzględnieniem pożyczek i zaciągniętych kredytów), to jego wysokość przekracza kwotę 813 zł ( wyliczoną jako 150% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej).
Na gruncie bowiem art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, lub w przypadku utraty dochodu - z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania pomniejszoną o obciążenia wskazane w pkt 1-3 tego przepisu. W świetle tej regulacji pożyczki i zaciągane kredyty stanowią dochód osoby ubiegającej się o pomoc ze środków publicznych, niezależnie od tego, że w przyszłości muszą zostać zwrócone. W rozpatrywanym przypadku zastosowanie miał również art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej stanowiący, że w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.
Wobec tego zaciągnięcie kredytu przez skarżącą spowodowało – zgodnie z powołanymi wyżej przepisami - przekroczenie kryterium dochodowego, tj. 150% kryterium z ustawy o pomocy społecznej (art. 5 ust. 1 ustawy o dożywianiu). Każda osoba ma oczywiście prawo dysponować swym dochodem według własnego uznania, zaciągać zobowiązania finansowe w celu podniesienia komfortu życia, dokonywać zakupu różnych wartościowych przedmiotów. Jeżeli jednak konieczność spłaty kredytu spowoduje, że dana osoba nie będzie mogła zaspokoić swych elementarnych potrzeb bytowych, takich jak żywność, to nie może oczekiwać, że potrzebę tę w takim przypadku sfinansuje ośrodek pomocy społecznej, ze środków publicznych. Bez znaczenia prawnego w sprawie pozostaje fakt, że zakupione przedmioty skarżąca przekazała swej córce.
Niezależnie od tego zauważyć należy , że z przepisów ustawy o pomocy państwa w zakresie dożywiania wynika ,że przyznanie pomocy , o której mowa w jej art. 3 i 5 tej ustawy nie ma charakteru obligatoryjnego. Przyznanie zasiłku ma charakter uznaniowy. Świadczy o tym treść art. 5 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, stanowiącego , że pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie. Okoliczność ta sprawia, że nawet spełnienie kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej wnioskowanego świadczenia.
Natomiast sądowo-administracyjna kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu ,że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia . Jest to bowiem wyłącznie kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje przede wszystkim zbadanie , czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem . Natomiast Sad nie ocenia wydanej decyzji – o czym była już mowa na wstępie - z punktu widzenia celowości czy słuszności. Sądowa kontrola uznania administracyjnego polega więc na badaniu granic uznania i dokładnej analizie postępowania dowodowego poprzedzającego decyzję i realizacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego , a także trafności powołanej podstawy prawnej i jej interpretacji na tle ustalonego stanu faktycznego.
Z tego punktu widzenia stwierdzić należy, że postępowanie dowodowe w analizowanej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, zaś ustalenia faktyczne co do stanu rodzinnego, majątkowego strony są bezsporne. Rozpatrując wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia organy obu instancji dokonały szczegółowej analizy jej sytuacji materialnej i bytowej. Nadto uwzględniając jej niezbędne potrzeby, udzielono już pomocy w formie zasiłku celowego, na zakup żywności w grudniu
2012 r., zgodnie z oczekiwaniem strony. Przy uzyskaniu wsparcia z pomocy społecznej, na zasadzie pomocniczości, w wysokości 200 zł, strona jest w stanie zaopatrzyć się w żywność, w tym również na święta w grudniu 2012 r. Prawidłowo też powołano podstawę prawną, na której oparto negatywne rozstrzygnięcie w sprawie.
Sądowi z urzędu znany jest fakt , że skarżąca co miesiąc składa wnioski o przyznanie środków pieniężnych na zapłacenie gazu, energii elektrycznej, czynszu, a także na inne potrzeby, które w większości są przyznawane. W istocie skarżąca systematycznie korzysta z pomocy społecznej i nie stara się zmienić swej sytuacji życiowej. Organ pomocowy wielokrotnie wskazywał skarżącej na możliwość skorzystania z pomocy w formie nieodpłatnych posiłków, wydawanych przez organizacje pozarządowe i kościelne. Nadto zachęcano skarżącą do zamiany mieszkania na mniejsze, za które płaciłaby niższy czynsz. Jednak skarżąca wykazuje ciągły brak zainteresowania wszelkimi formami poprawy swojej sytuacji życiowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni aprobuje stanowisko organów orzekających w sprawie , wedle którego pomoc udzielona skarżącej winna być wykorzystana zgodnie z jej przeznaczeniem, a nie służyć na rozliczenie wcześniej podjętych zobowiązań strony wobec wierzycieli.
Wypada w tym miejscu ponownie odwołać się do ogólnych zasad pomocy społecznej , zawartych w przepisach art. 3 ust. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wedle których pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, na zasadzie wsparcia, pomocniczości (subsydiarności), zapewniających im minimum egzystencji. Udzielana pomoc ma na celu uzupełnianie własnych uprawnień, zasobów i możliwości, które mają pomóc w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych. Nie oznacza to, że udzielane świadczenia mają w pełni zaspokoić wszystkie potrzeby wnioskodawcy oraz służyć podnoszeniu standardów życia. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Celem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie pożyczkobiorców oraz udzielanie pomocy na spłatę wcześniej zaciągniętych zobowiązań, w postaci pożyczek gotówkowych lub kredytów. Tym bardziej w sytuacji, gdy zakupione przez skarżącą dobra (telewizor i telefon komórkowy), nie służą jej, tylko rodzinie jej córki. Strona żąda wsparcia z pomocy społecznej na podstawowe, niezbędne potrzeby bytowe, czyniąc tym samym źródło utrzymania z pomocy społecznej. Jednocześnie, realizuje przedsięwzięcia, w postaci zakupu dóbr o wyższej wartości, które znacznie przewyższają jej możliwości finansowe. Taki stan rzeczy jest niezgodny z celami pomocy społecznej i nie wskazuje na wystąpienie szczególnie uzasadnionych okoliczności w sytuacji skarżącej.
W tym stanie rzeczy zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne , co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.